Aralarฤฑnda ฤฐstanbulโun da bulunduฤu 8 ลehirdeki 10 havalimanฤฑndan ABDโye, Tรผrkiyeโnin de olduฤu 6 รผlkedeki tรผm noktalardan ฤฐngiltereโye doฤrudan sefer yapacak uรงaklarda yolcularฤฑn uรงaฤa cep telefonundan bรผyรผk elektronik cihaz sokamayacak olmasฤฑ birรงok soruyu da beraberinde getirdi. Tolga รzbek ve Ceyhun Kuburlu’nun Hรผrriyet’teki haberinde, yasakla ilgili merak edilen sorular ve uzman yanฤฑtlarฤฑ yer aldฤฑ. ฤฐลte o sorular ve yanฤฑtlarฤฑ…
1) Yasak hangi ลehirleri ve hangi hava yollarฤฑnฤฑ kapsฤฑyor?
* ABDโnin yasaฤฤฑ 8 รผlkedeki 10 havalimanฤฑnฤฑ kapsฤฑyor. Yasak Tรผrkiyeโde ฤฐstanbul Atatรผrk Havalimanฤฑโnฤฑn yanฤฑ sฤฑra Abu Dabi ve Dubai (Birleลik Arap Emirlikleri), Amman (รrdรผn), Cidde, Riyad (Suudi Arabistan), Doha (Katar), Kahire (Mฤฑsฤฑr), Kazablanka (Fas) ve Kuveyt (Kuveyt) iรงin geรงerli olacak. ฤฐngiltereโnin yasaฤฤฑ ise Tรผrkiyeโnin yanฤฑ sฤฑra Lรผbnan, Mฤฑsฤฑr, Tunus ve Suudi Arabistanโdan yapฤฑlacak tรผm seferlerde uygulanacak.
2) ABDโde ve ฤฐngiltereโde hangi ลehirlere direk uรงuลlar bu yasaktan etkileniyor?
ฤฐstanbul Atatรผrk Havalimanฤฑ รงฤฑkฤฑลlฤฑ ABD varฤฑลlฤฑ tรผm seferler bu yasaktan etkileniyor. ฤฐngiltere yasaฤฤฑ iรงin Tรผrkiyeโden tรผm noktalardan รงฤฑkฤฑล ve ฤฐngiltereโden de tรผm Tรผrkiye noktalarฤฑ iรงin bu yasak geรงerli.
3) Yasaklฤฑ havayollarฤฑnฤฑn baลka havayollarฤฑ ile yaptฤฑฤฤฑ ortak uรงuลlar da bundan etkilenecek mi?
Yasak doฤrudan yapฤฑlan uรงuลlarda geรงerli. รrneฤin ฤฐstanbulโdan Paris aktarmalฤฑ bir uรงuลta bu yasak bulunmuyor.
4) Kabin yasaฤฤฑ uygulanan ลehirden baลka hava yollarฤฑ ile etkilenmeden uรงulabilecek mi?
Bu yasaklardan en รงok etkilenecek havayolu ลirketleri THY, Emirates, Qatar ve Etihad Havayollarฤฑ olacak. รรผnkรผ bu ลirketler ฤฐstanbul, Dubai, Doha ve Abu Dabi รผzerinden ABDโye direk uรงuล gerรงekleลtiriyordu. Ancak ABD-Tรผrkiye uรงuลlarฤฑnฤฑ bir sรผre รถnce iptal eden Amerikan havayolu ลirketi Delta, tekrar ฤฐstanbulโdan ABDโye uรงuล gerรงekleลtirirse yasak bu havayolu ลirketi iรงin de geรงerli olacak.
5) Kabin yasaฤฤฑ hangi รผrรผnleri kapsฤฑyor?
Cep telefonu dฤฑลฤฑndaki birรงok cihaz bu yasak kapsamฤฑna giriyor. รrneฤin; tablet bilgisayar, dizรผstรผ bilgisayar, kamera, e-kitap ve DVD oynatฤฑcฤฑlar bu cihazlarฤฑn baลฤฑnda geliyor. Ancak saฤlฤฑk amaรงlฤฑ kullanฤฑlan cihazlar yasak kapsamฤฑnda yer almฤฑyor.
6) Bu yasaฤฤฑn amacฤฑ nedir?
Amerikan รzel Kuvvetleriโnin Yemenโde El Kaideโye yaptฤฑฤฤฑ operasyonda, terรถr รถrgรผtรผnรผn elektronik aletlerin iรงine gizlenmiล patlayฤฑcฤฑyla uรงaklara karลฤฑ eylem yapacaฤฤฑ istihbaratฤฑnฤฑn belgeleri ele geรงmiลti. Bunun รผzerine Mรผslรผman รผlkelerden bu tรผr bir saldฤฑrฤฑ riski nedeniyle ABD gรผvenlik kurallarฤฑnฤฑ daha da sฤฑkฤฑ hale getirdi.
7) Yasaklanan รผrรผnler ne gibi riskler iรงeriyor?
Gรผvenlik uzmanlarฤฑ, cep telefonlarฤฑndan daha bรผyรผk cihazlar iรงine konulabilecek patlayฤฑcฤฑlarฤฑn uรงaฤฤฑn gรถvdesine hasar verebilecek etkiye sahip olacaฤฤฑna dikkat รงekiyor. Yรผksek irtifada, dฤฑลarฤฑsฤฑ ile kabin arasฤฑnda basฤฑnรง farkฤฑ nedeniyle gรถvdedeki deformasyon hฤฑzla ilerleyerek parรงalanmaya ve uรงaฤฤฑn dรผลmesine neden olabiliyor.
8) Cihazlar bagajdayken de risk oluลturmuyor mu?
Geรงtiฤimiz yฤฑllarda devreye sokulan Explosives Trace Detectors (ETD) teknoloji sayesinde bagaja giden bavullarฤฑn iรงinde patlayฤฑcฤฑ madde olup olmadฤฑฤฤฑ ayrฤฑntฤฑlฤฑ bir ลekilde kontrol edilebiliyor. Bรถylece uรงaklardaki bagaj sistemi daha gรผvenli hale geliyor. Ayrฤฑca รถzel eฤitimli kรถpekler bombayฤฑ hemen fark ediyor.
9) Bu yasaklarฤฑn bir sรผresi var mฤฑ?
Cep telefonu hariรง elektronik cihazlara getirilen kabin yasaฤฤฑ iรงin bir sรผre verilmedi.
10) Bu yasaklar ekonomik olarak ABDโli ve Avrupalฤฑ hava yollarฤฑnฤฑn lehine mi olacak?
Amerika uรงuลlarฤฑna getirilen dรผzenleme en รงok THY, Emirates, Qatar ve Etihad Havayollarฤฑโnฤฑ etkilemesini bekleniyor. Yolcular uรงarken diz รผstรผ bilgisayarlarฤฑnฤฑ kullanmak istiyor. Bu yasaฤa karลฤฑ birรงok yolcu aktarmalฤฑ uรงuลlarฤฑ tercih ederek Almanya, Fransa gibi รผlkelerden uรงuล yaparak ABDโye uรงacak. Yolcular elektronik cihazlarฤฑn zarar gรถrebileceฤi veya รงalฤฑnacaฤฤฑ korkusuyla bagaja vermek istemiyor.
Bu 10 sorunun dฤฑลฤฑnda en รงok merak edilen THY bu yasaktan nasฤฑl etkilenir?
Geรงen yฤฑl THY, ABDโye 690 bin yolcu taลฤฑdฤฑ. Yolcu sayฤฑsฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 380 bini transitti. Yani Tรผrkiyeโye dฤฑลarฤฑdan gelip THY ile uรงtu. Bu yolculardan elde ettiฤi toplam gelir ise 1 milyar dolarฤฑ buldu. Yasakla birlikte THYโnin ciddi bir ekonomik kayba uฤrayabileceฤine dikkat รงekiliyor.
