Kฤฑrsal yerleลim yerlerin ekonomik faaliyetlerine yรถnelik yapฤฑlan bir analizde, emekli maaลlarฤฑyla sosyal yardฤฑmlarฤฑn en bรผyรผk รผรงรผncรผ geรงim kaynaฤฤฑ olduฤu belirlendi. Tรผrkiyeโde Kentsel ve Kฤฑrsal Yerleลim Sistemleri Araลtฤฑrmasฤฑ (YER-SฤฐS) รงalฤฑลmasฤฑ kapsamฤฑnda, anket yoluyla yapฤฑlan bir analizle kฤฑrsal yerlerdeki ekonomik faaliyetler incelendi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan yayฤฑnlanan Anahtar dergisinde Sanayi ve Teknoloji Uzmanฤฑ Yasemin Eryฤฑlmaz tarafฤฑndan hazฤฑrlanan makalede, kฤฑrsal yerleลim yerlerinde baลlฤฑca รผรง geรงim kaynaฤฤฑ sฤฑrasฤฑyla, hayvancฤฑlฤฑk, tarฤฑmsal รผretim ve emekli maaลฤฑ-sosyal yardฤฑmlar olarak sฤฑralandฤฑ. Geรงim kaynaฤฤฑ hayvancฤฑlฤฑk ve tarฤฑmsal รผretim olanlar yaklaลฤฑk yรผzde 43- 44 oranฤฑnda olurken, sosyal yardฤฑmlar ve emekli maaลฤฑ ile geรงinen kiลiler yรผzde 20,5 dolayฤฑnda aฤฤฑrlฤฑk aldฤฑ. Bunun dฤฑลฤฑnda kalan geรงim kaynaklarฤฑ ise yรผzde 35,6 dรผzeyinde kaldฤฑ.
37 bin 36 kรถy, belde ve mahalleyi kapsayan araลtฤฑrmada, hayvancฤฑlฤฑฤฤฑn en yoฤun Doฤu Anadoluโda yapฤฑldฤฑฤฤฑ belirlendi. Diฤer geรงim kaynaklarฤฑ iรงinde fabrika iลรงiliฤinin aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ oransal olarak Marmara Bรถlgesi’nde yรผksekken, ormancฤฑlฤฑk Karadenizโde yine gรถreli olarak daha fazla geรงim kaynaฤฤฑ olarak belirtildi.
Tarฤฑmsal รผretimde hayvancฤฑlฤฑฤฤฑn ardฤฑndan รถnde gelen รผrรผnlerin tahฤฑl ve baklagil yetiลtiriciliฤi olurken, bunu kรผmes hayvancฤฑlฤฑฤฤฑ, sebze, meyve yetiลtiriciliฤi, kรผรงรผkbaล hayvancฤฑlฤฑk ve sรผt รผrรผnleri takip etti.
Kฤฑrsal kesimlerde sadece 9 bin 683 รผretim tesisi var
รalฤฑลma iรงinde kฤฑrsal kesimde yer alan รผretim tesislerine yรถnelik sayฤฑsal veri de yer aldฤฑ. Buna gรถre, kรถy, mahalle ve beldelerde toplamda 9 bin 983 รผretim tesisi bulunuyor. รretim tesislerinin en yaygฤฑnฤฑ olan fฤฑrฤฑn, yerleลim yerlerinin yรผzde 6,52โsinde bulunuyor. รretim tesisi bulunan kฤฑrsal yerler yoฤun รผretim tesisi bulunan kentsel yerleลimlerin etrafฤฑnda yoฤunlaลฤฑyor. Bu durum รงalฤฑลmada, รผretimin yoฤun olduฤu kentlerdeki tesislerin yakฤฑn yerlere yayฤฑlmasฤฑndan kaynaklฤฑ olarak deฤerlendirildi.
รalฤฑลmada, iลgรผcรผ hareketliliฤi de incelendi. Buna gรถre, dรผzenli olarak baลka yerleลimlere giden iล gรผcรผ hareketliliฤinin Marmara ve Ege Bรถlgesiโndeki kฤฑrsal yerleลimlerde; mevsimlik iล gรผcรผ hareketliliฤinin ise Doฤu Anadolu Bรถlgesiโnde yoฤunlaลtฤฑฤฤฑ gรถzlendi.
Doฤu Anadolu Bรถlgesindeki kiลilerin en fazla inลaat iลรงiliฤi, Gรผneydoฤu Anadolu Bรถlgesiโnden tarฤฑm iลรงiliฤi, Ege ve Akdeniz Bรถlgesiโnin kฤฑyฤฑ kesimlerindeki kฤฑrsal yerleลimlerden ise turizm iลรงiliฤi iรงin diฤer yerleลimlere gidildiฤi belirlendi. ฤฐรง Anadoluโnun batฤฑsฤฑ ve doฤusu ile Orta Karadenizโdeki kฤฑrsal yerleลimlerde iล gรผcรผ hareketliliฤinin dรผลรผk olduฤu kaydedildi.
Kฤฑrsal kesim sosyal tesis istiyor
Kฤฑrsal kesimde kurulmasฤฑ istenen tesisler anketine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise ilginรง sonuรงlarla karลฤฑlaลฤฑlฤฑyor. En รงok kurulmasฤฑ istenen yรผzde 40,27 ile sosyal tesisler olurken, Fabrika/Atรถlye isteyenlerin oranฤฑ yรผzde 21,89. Nรผfusun รงoฤu yerde รงalฤฑลma yaลฤฑnฤฑn รผzerinde olmasฤฑ sosyal tesis ihtiyacฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑrken, รงalฤฑลabilir yaลtaki genรง nรผfusun ลehirlere taลฤฑnmasฤฑ sanayi tesisi talebini yรผzde 21โde tutuyor. รzellikle kรถy ve kฤฑrsal mahallelerde Fabrika/Atรถlye talebi yรผzde 18 ve 24 olurken, beldelerde bu oran yรผzde 52โnin รผzerine รงฤฑkฤฑyor. Kฤฑrsal kesimin istediฤi diฤer tesisler ise sฤฑrasฤฑyla yรผzde 12,14 ile sรผt toplama tesisi, yรผzde 9,96 ile soฤuk hava deposu, yรผzde 6,03 ile semt pazarฤฑ, yรผzde 5,98 ile turizm tesisi, yรผzde 4,98 ile atฤฑk toplama tesisi, yรผzde 4,54 ile mezbaha olarak gรถrรผlรผyor.
