Kombilerin satฤฑลtan kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, ajansฤฑn hazฤฑrladฤฑฤฤฑ รถzel raporda, bu hedefe ulaลmak iรงin รถnerilen 400 adฤฑmdan biri.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre dรผnyada benzinli ve dizel araรงlarฤฑn satฤฑลฤฑ 2035’e kadar son bulacak.
IEA ise kรถmรผr, petrol ve gaz arama รงalฤฑลmalarฤฑ ile tedariki iรงin artฤฑk yeni giriลimlerde bulunulmamasฤฑ gerektiฤini belirtiyor.
Kasฤฑm ayฤฑnda Glasgow’da yapฤฑlacak ve iklim deฤiลikliyle mรผcadelenin ele alฤฑnacaฤฤฑ COP26 toplantฤฑsฤฑ รถncesi raporun รถnemli bir katkฤฑ sunduฤu belirtiliyor. Bu toplantฤฑda, Paris ฤฐklim Sรถzleลmesi’nin hayata geรงirilmesi iรงin gereken รถnlemler รผzerinde anlaลmaya varฤฑlmasฤฑ hedefleniyor.
Dรผnyada enerji รผretimi ve tรผketiminin ne ลekilde yapฤฑldฤฑฤฤฑ bu bakฤฑmdan รถnem taลฤฑyor.
Ajansa gรถre, enerji sektรถrรผ, kรผresel sฤฑcaklฤฑฤฤฑn artmasฤฑna yol aรงan sera gazlarฤฑ salฤฑmฤฑnฤฑn yรผzde 75’inden sorumlu.
Bilim insanlarฤฑ, kรผresel ฤฑsฤฑnmayฤฑ gรผvenli bir seviyede tutmak iรงin 2100’e kadar sฤฑcaklฤฑk artฤฑลฤฑnฤฑ en fazla 1,5 santigrat derecede tutmak gerektiฤini sรถylรผyor.
Bu hedefi tutturabilmek iรงin sera gazฤฑ salฤฑmฤฑnฤฑn 2030’a kadar yarฤฑ yarฤฑya azaltฤฑlmasฤฑ, 2050’de de sฤฑfฤฑrlanmasฤฑ amaรงlanฤฑyor.
IEA’nฤฑn raporu ise bir yandan milyonlarca yeni istihdam yaratฤฑlmasฤฑ ve ekonomik bรผyรผmenin saฤlanmasฤฑ hedefini de gรถzeterek bu amaca ulaลmanฤฑn gerรงekรงi yollarฤฑnฤฑ ortaya koymayฤฑ hedefliyor.
2050’de kรผresel ekonominin bugรผnkรผnรผn iki katฤฑ bรผyรผklรผฤe ulaลmasฤฑ, nรผfusun iki milyar artmasฤฑ, ancak enerji talebinde yรผzde 8 dรผลรผล olmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Raporun yazarlarฤฑ, bu hedeflerin karbon salฤฑmฤฑ hedefinden taviz vermeden, havadaki karbondioksiti temizleyecek teknolojilere baฤlฤฑ kalmadan gerรงekleลtirilebileceฤini belirtiyor.
Ancak mevcut kรถmรผr, petrol ve doฤal gaz yataklarฤฑna yenilerinin eklenmemesi gerektiฤine dikkat รงekiliyor.
ฤฐnลaat sektรถrรผnde dรถnรผลรผm gerekiyor
Ancak IEA’nฤฑn net sฤฑfฤฑr karbon hedefi iรงin izlenmesini รถngรถrdรผฤรผ yol, dev yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ve uluslararasฤฑ iลbirliฤini gerektiriyor.
Bu yรถntemlerin dรผnya รถlรงeฤinde tรผketiciler รผzerinde de bรผyรผk etkileri olacak.
Bugรผn birรงok รผlkede karbon salฤฑmฤฑnฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ, ฤฑsฤฑnma kaynaฤฤฑ olarak doฤal gaz ve petrole dayalฤฑ yakฤฑtlardan kaynaklanฤฑyor. ABD ve ฤฐngiltere’de bu karbon kaynaklarฤฑnฤฑn toplam karbon salฤฑmฤฑndaki payฤฑ yรผzde 20 dรผzeyinde.
IEA’nฤฑn planฤฑna gรถre, dรถrt yฤฑl iรงinde fosil yakฤฑt kombilerinin yeni satฤฑลlarฤฑnฤฑn yapฤฑlmamasฤฑ, yeni kombilerin hidrojen kullanmasฤฑ hedefleniyor.
ฤฐnลaat sektรถrรผ aรงฤฑsฤฑndan bu hiรง de kolay eriลilir bir hedef deฤil. Zira sadece yeni binalarda buna uyulmasฤฑ yetmiyor, eski binalarda da dรถnรผลรผm saฤlanmasฤฑ gerekiyor.
Elektrik รผretiminin sรผrdรผrรผlebilir yeลil enerjiye kaymasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra, bugรผn elektriฤi olmayan 785 milyon kiลinin de elektriฤe eriลiminin saฤlanmasฤฑ sorunu var.
Bunun iรงin 2020’deki rรผzgar ve gรผneล enerjisi รผretiminin dรถrt katฤฑna รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Bu, รถnรผmรผzdeki 9 yฤฑl boyunca her gรผn dev bir gรผneล paneli parkฤฑ kurmak demek.
Fatih Birol: ฤฐnsanlฤฑฤฤฑn karลฤฑ karลฤฑya olduฤu en bรผyรผk zorluk
Raporda, petrol ve dizel motorlu arabalarฤฑn 2035’ten itibaren satฤฑลฤฑnฤฑn yapฤฑlmayacaฤฤฑ, 2040’tan itibaren dรผnya elektrik รผretiminin sฤฑfฤฑr karbon salฤฑmฤฑnฤฑ hedeflediฤi belirtiliyor.
IEA, bu dรถnรผลรผmรผn oldukรงa radikal olduฤunu kabul ediyor ancak 2030’a dek 14 milyon yeni istihdamฤฑn ve enerji รผretimine yatฤฑrฤฑmฤฑn 5 trilyon dolara ulaลarak kรผresel gelirin artmasฤฑnฤฑn saฤlanacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
IEA ฤฐcra Direktรถrรผ Fatih Birol’a gรถre, “ฤฐklim deฤiลikliฤine karลฤฑ mรผcadele ve kรผresel ฤฑsฤฑnmayฤฑ 1,5 derece ile sฤฑnฤฑrlamak, bu kritik ve zorlu hedefin gerektirdiฤi รงaba, belki de insanlฤฑฤฤฑn bugรผne dek karลฤฑ karลฤฑya olduฤu en bรผyรผk zorluk.”
Ancak Birol, IEA’nฤฑn ortaya koyduฤu hedeflerin, milyonlarca yeni istihdam saฤlayฤฑp kรผresel ekonomik bรผyรผmeyi canlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ belirtiyor ve “Dรผnyayฤฑ bu yolda ilerletmek iรงin hรผkรผmetlerin รงok daha bรผyรผk bir uluslararasฤฑ iลbirliฤi halinde ve gรผven verici adฤฑmlar atmasฤฑnฤฑ gerektiriyor” diyor.
Rapora itirazlar
รevre kuruluลlarฤฑnฤฑn raporda uyarฤฑda bulunduฤu noktalardan biri, ise atmosferden karbon toplanmasฤฑ, depolanmasฤฑ ve kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayacak ancak henรผz iลe yaradฤฑฤฤฑ kesinleลmemiล olan teknolojilere bel baฤlanmasฤฑ.
Ayrฤฑca biyoenerji konusunda da endiลeler dile getiriliyor; zira sฤฑvฤฑ yakฤฑt ve elektrikle bu enerji รผretimi iรงin aฤaรงlarฤฑn, tarฤฑm รผrรผnlerinin ve bitkilerin kullanฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
IEA raporunda ise sฤฑfฤฑr karbon salฤฑmฤฑ hedefi iรงin biyoenerji kaynaklarฤฑnฤฑn yรผzde 60 dรผzeyinde artmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Bu ise bu รผrรผnler iรงin toprak kullanฤฑmฤฑnฤฑn bugรผnkรผ seviyesinden yรผzde 25 daha fazla olmasฤฑnฤฑ gerektiriyor.
Brรผksel merkezli sivil toplum kuruluลu Fern’den Hannah Mowat’a gรถre, “Enerji iรงin ormanlarฤฑn yakฤฑlmasฤฑ, son zamanlarda iklim krizine karลฤฑ sahte รงรถzรผm olarak sunuluyor”.
Mowat, “Maalesef IEA da hiรง gerรงekรงi olmayan biyoenerji hedefleri koyarak bu modaya uydu, ki bu hedef ormanlarฤฑn tahribatฤฑ ve iklim deฤiลikliฤinin daha da aฤฤฑrlaลmasฤฑ anlamฤฑna geliyor” diyor.
