Sฤฑrbistan ve Kosova arasฤฑndaki gerginlik tฤฑrmanฤฑyor. Sฤฑrbistan Cumhurbaลkanฤฑ Aleksandarย Vucic, Sฤฑrplara itidal รงaฤrฤฑsฤฑ yaparak, NATO‘nun Kosova’daki barฤฑล gรผcรผ KFOR’a ve Avrupa Birliฤi misyonlarฤฑna (EULEX) karลฤฑ saldฤฑrฤฑlarda bulunmamalarฤฑnฤฑ istedi.
Cumartesi gรผnรผ Kosova’nฤฑn kuzeyinde gรถrev yapan Avrupa Birliฤi (AB) polisine ses bombasฤฑ atฤฑlmฤฑล, yerel polis de kimliฤi belirsiz gruplarla รงatฤฑลmaya girmiลti.
Bazฤฑ Kosovalฤฑ Sฤฑrplar da kuzeydeki sฤฑnฤฑr noktalarฤฑna giden yollara kamyonlarla barikat kurdu.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Kosova Baลbakanฤฑ Albin Kurti protestocularฤฑ “suรง รงeteleri” olarak tanฤฑmlayarak, KFOR’dan yollara kurulan barikatlarฤฑ temizlemesini istedi.
รlkede birkaรง aydฤฑr sรผren son gerilimin ana nedeni, Kosova yรถnetiminin, araรงlarฤฑnda Sฤฑrbistan plakalarฤฑ bulunan Kosovalฤฑ Sฤฑrplara, plakalarฤฑnฤฑ Kosova plakasฤฑyla deฤiลtirme zorunluluฤu getirmek istemesi.
Bazฤฑ Sฤฑrplarsa, Kosova’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ tanฤฑmadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyleyerek bu kararฤฑ protesto ediyor.
Neden yeniden alevlendi?
Bรถlgede sรผren gerginlik son olarak geรงen hafta Sฤฑrp azฤฑnlฤฑฤฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ bรถlgelere ek Kosova polisinin gรถnderilmesi ve Cumartesi gรผnรผ eski bir Sฤฑrp polisin gรถzaltฤฑna alฤฑnmasฤฑyla yeniden alevlendi. Dejan Pantic adlฤฑ polis devlet kurumlarฤฑna, seรงim yetkilileri ve polise saldฤฑrmakla suรงlanฤฑyor.
Pantic, Priลtine’nin plaka kararฤฑnฤฑ protesto etmek รผzere Kasฤฑm ayฤฑnda istifa eden 600 kadar etnik Sฤฑrp memurdan biri.
NATO taraflara provokasyonlardan kaรงฤฑnma รงaฤrฤฑsฤฑ yaptฤฑ.
AB de kendi polislerine yapฤฑlan saldฤฑrฤฑlara tolerans gรถsterilmeyeceฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Sฤฑrbistan Cumhurbaลkanฤฑ Vucic ise Kosova yรถnetiminin kuzeydeki bรถlgelere ek polis gรถndermesinin “barฤฑล anlaลmalarฤฑna aykฤฑrฤฑ” olduฤunu savundu.
Plaka kararฤฑyla ilgili olaraksa Kasฤฑm ayฤฑ sonunda AB arabuluculuฤunda “zorlu” bir anlaลma yapฤฑlmฤฑล; Kosova yรถnetimi plakalarฤฑnฤฑ deฤiลtirmeyenlere ceza verilmesi planฤฑndan geri adฤฑm atarken, Sฤฑrbistan da Kosova’daki kentlere ait yeni plaka vermeyi durdurmayฤฑ kabul etmiลti.
Kosova’nฤฑn nรผfus yapฤฑsฤฑ nasฤฑl?
Kosova’nฤฑn yaklaลฤฑk 1.8 milyonluk nรผfusunun yรผzde 92’si Arnavut, yรผzde 6 kadarฤฑ ise Sฤฑrp. รlkede Tรผrk nรผfus da bulunuyor.
Kosova, 1998-99’daki savaลฤฑn ardฤฑndan Sฤฑrbistan’dan ayrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑล, 2008’de ise baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ilan etmiลti.
Sฤฑrbistan Kosova’yฤฑ baฤฤฑmsฤฑz bir รผlke olarak tanฤฑmamakta direniyor ancak iliลkileri normalleลtirmek amacฤฑyla 2013’te imzalanan anlaลma uyarฤฑnca Kosova yรถnetimini tanฤฑyor.
Kosova, 100โden fazla รผlke tarafฤฑndan baฤฤฑmsฤฑz bir devlet olarak tanฤฑnฤฑyor, fakat bu รผlkeler arasฤฑnda Sฤฑrbistan, Rusya ve รin bulunmuyor. Tรผrkiye, Kosova’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ilk tanฤฑyan รผlke olmuลtu.
รlkenin resmi dilleri Arnavutรงa ve Sฤฑrpรงa. รlkenin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ Mรผslรผman.ย
Kosova-Sฤฑrbistan iliลkileri
Kosovaโnฤฑn kuzey bรถlgesinde รงoฤunluฤu oluลturan Sฤฑrplar Priลtineโnin otoritesini tanฤฑmฤฑyor ve bugรผn hรขlรข mali destek saฤlayan Sฤฑrbistan’a siyasi olarak sadฤฑk.
Her zaman รงok kรผltรผrlรผ ve รงok dilli bir bรถlge olan Balkanlarโda yaลanan gerilimler ve รงatฤฑลmalar yรผz yฤฑllar รถncesine dayansa da, 1. Dรผnya Savaลฤฑโnda Avusturya-Macaristan ฤฐmparatorluฤuโnun bรถlgede kurduฤu egemenliฤe karลฤฑ oluลan milliyetรงilik hareketi, bunu gรผnรผmรผze kadar getirdi.
2. Dรผnya Savaลฤฑโndan Soฤuk Savaล dรถnemine ve 1990โlฤฑ yฤฑllarฤฑn sonuna kadar bรถlgedeki farklฤฑ topluluklar arasฤฑnda tansiyon giderek tฤฑrmandฤฑ, รงatฤฑลmalar ise ลiddetlendi.
Sฤฑrbistan ile Kosova arasฤฑnda 1998-1999 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda ลiddetli bir savaล yaลandฤฑ. Kosova’daki savaล, NATO gรผรงlerinin 1999 yฤฑlฤฑnda hรขlรข Yugoslavya olarak anฤฑlan Sฤฑrbistan ve Karadaฤ’ฤฑ bombalamasฤฑyla son buldu.ย
Son 20 yฤฑlda ne oldu?
Savaลฤฑn ardฤฑndan Kosova, kฤฑsmi รถzerklikle Sฤฑrp egemenliฤinde kaldฤฑ.
Ancak 2004โte yeniden ลiddetli รงatฤฑลmalar baลladฤฑ, yรผzlerce kiลi yaralandฤฑ.
Birleลmiล Milletler (BM) Gรผvenlik Konseyi รงatฤฑลmalara mรผdahale etmeye รงalฤฑลsa da Konseyโde daimi รผye ve veto hakkฤฑ olan Rusya tarafฤฑndan engellendi.
2008 yฤฑlฤฑnda ise Kosovo Cumhuriyeti baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ilan etti. Bugรผn NATO hรขlรข Kosovaโdaki askeri varlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor. NATO, bรถlgenin gรผvenliฤini ve istikrarฤฑnฤฑ korumak, sivil toplum ve insani yardฤฑm kuruluลlarฤฑna destek olmak, Kosova silahlฤฑ kuvvetlerini eฤitmek ve โstabil, demokratik, รงok ฤฑrklฤฑ ve barฤฑล iรงindeki bir Kosovaโnฤฑn geliลmesini saฤlamakโ iรงin orada bulunduฤunu ifade ediyor.
ฤฐki รผlke arasฤฑndaki iliลkiler daha stabil bir hale gelmiล olsa da gerginlik hiรงbir zaman tamamen sona ermedi.
Priลtine’nin, รผlkenin kuzeyinde รงoฤunluฤu oluลturan Sฤฑrp azฤฑnlฤฑklar รผzerindeki yetkilerini artฤฑrma รงabalarฤฑ, bรถlgede yaลayanlarฤฑn direniลiyle sonuรงlanฤฑyor.
