KPMG Tรผrkiyeโnin รผรง ayda bir Tรผrkiye ve dรผnya ekonomisini makroekonomik รงerรงeveden analiz ettiฤi Bakฤฑลโฤฑn yeni sayฤฑsฤฑ yayฤฑmlandฤฑ. Kรผresel koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn ekonomiler รผzerindeki etkilerini deฤerlendiren Bakฤฑลโa gรถre salgฤฑn ekonomisinden ilk darbeyi alan รinโin ardฤฑndan ABD ve AB gelecek. Salgฤฑn sonrasฤฑ รงok sayฤฑda รผlkenin resesyonu, kรผรงรผlmeyi, negatif bรผyรผmeyi konuลacaฤฤฑ bir yฤฑl bizi bekliyor
KPMG Tรผrkiyeโnin ekonomilerdeki รผรงer aylฤฑk dรถnemleri incelediฤi Bakฤฑลโฤฑn son sayฤฑsฤฑndan koronavirรผsรผn ilk darbesinin Tรผrkiye ve dรผnya ekonomisi รผzerindeki etkileri yansฤฑyor. 2020โye dair ลimdiye kadar yapฤฑlan tรผm analiz, beklenti ve planlarฤฑn anlamฤฑnฤฑ yitirdiฤi belirtilen Bakฤฑลโta, hรผkรผmetlerin benzeri gรถrรผlmemiล para ve maliye politikalarฤฑyla pandeminin yol aรงtฤฑฤฤฑ sarsฤฑntฤฑya รงare bulmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ vurgulanฤฑyor. Kรผresel tedarik zincirindeki bozulma ile baลlayฤฑp topyekรผn karantinaya dรถnรผลen sรผreรงte รถnce arz sonra talep tarafฤฑndaki bozulmaya dikkat รงeken Bakฤฑลโa gรถre, artฤฑk dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ekonomilerinin resesyona gireceฤi, buna karลฤฑn likiditenin gรถrรผlmemiลseviyelere รงฤฑkacaฤฤฑ ama risk algฤฑsฤฑndaki bozulma sebebiyle likidite mobilitesinin sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑ bir dรผnyaya adฤฑm atฤฑyoruz.
ABDโnin Mart ayฤฑnda faizi sฤฑfฤฑrlamasฤฑ ve ucu aรงฤฑk varlฤฑk programฤฑyla ilan ettiฤi adฤฑmlar kฤฑsa vadede sรผreci frenledi. Ancak baลta petrol olmak รผzere emtia fiyatlarฤฑnฤฑn aลฤฑrฤฑ deฤer kaybetmesi ikinci ve รผรงรผncรผ dalga sorunlara yol aรงacak. Virรผsรผn kaynaฤฤฑ olan ve 2020โnin ilk รงeyreฤinde eksi 9 bรผyรผme ile ilk bรผyรผk hasarฤฑ alan รinโin ardฤฑndan ikinci dalga ABD ve Avrupaโyฤฑ vuracak.
2020โnin ilk รผรง ayฤฑnฤฑ รถzetleyen Bakฤฑลโtan รถnemli baลlฤฑklar ลรถyle:
“Koronavirรผs pandemisi tรผm รผlkelerin bรผyรผme beklentilerini aลaฤฤฑ รงekti, geliลmiล ekonomilerin resesyona gireceฤi kesinleลti.
Virรผs ve yarattฤฑฤฤฑ etkilerin yarattฤฑฤฤฑ hasar oldukรงa bรผyรผk. Baลta รin olmak รผzere รถnce arz sonra da talep tarafฤฑnฤฑn dengelerinin bozulmasฤฑ kรผresel รงapta bir kaosa sebep oldu. ฤฐkinci bรผyรผk dalga ise ABDโyi ve ABโyi vuracak.
รinโde yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤi sonunda bรผyรผme eksi yรผzde 9โlar seviyesinde bekleniyor. Diฤer geliลmiล ekonomiler ise esas etkiyi, yฤฑlฤฑn ikinci รงeyreฤi sonunda gรถrecekler.
Sanayi รผretimi ciddi ลekilde yavaลladฤฑ. รnรผmรผzdeki aylarda, gรถrรผlmemiล kรผรงรผlme rakamlarฤฑ ortaya รงฤฑkacak.
Tรผm dรผnyada havayolu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ ve turizm baลta olmak รผzere pek รงok sektรถr รงok derin yaralar alacak.
Kรผresel ticarette รผรง aylฤฑk ortalamalardaki negatif bรผyรผme Ocak 2020โde de devam etti. Kรผresel sanayi รผretiminde de yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 2,8 gibi รถnemli bir daralma izlendi. Bunun รผzerine gelecek salgฤฑn sonrasฤฑ rakamlarฤฑ tabloyu derinleลtirecek.
ABDโnin politik ajandasฤฑnda iki รถnemli madde artฤฑk gรผndemde deฤil. ฤฐlki ticaret savaลlarฤฑ, ikincisi baลkanฤฑn azil sรผreci. Salgฤฑnฤฑn merkezi olan ABDโnin bundan sonraki gรผndemi hiรง gรถrmediฤimiz รถlรงekteki รถnlem paketleri olacak.
Avrupaโnฤฑn bir numaralฤฑ gรผndem maddesi de artฤฑk Brexit deฤil. Para politikasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑ neredeyse tamamen tรผketen ABโde bรผyรผme ihtimalleri tamamen ortadan kalktฤฑ.
Geliลmekte olan ekonomiler
2018-2019 dรถneminde ticaret savaลlarฤฑnฤฑn tetiklediฤi kรผresel yavaลlama, geliลmekte olan รผlke ekonomilerini yaraladฤฑ. ลimdi bu รผlkeler, salgฤฑnla mรผcadele kapsamฤฑnda pek รงok paket aรงฤฑklasa da deฤiลen dengeler, zaten fฤฑrtฤฑnalฤฑ olan sularฤฑn daha da dalgalanmasฤฑna sebep oluyor.
Piyasalardaki gรผvenli liman arayฤฑลฤฑ ile gรผรงlenen ABD Dolarฤฑ, tetiklenen sermaye รงฤฑkฤฑลlarฤฑ, kรผresel ticaretin durma noktasฤฑna gelmesi ve hฤฑzla aลaฤฤฑ yรถnlรผ revize edilecek uluslararasฤฑ derecelendirme notlarฤฑ gibi zorluklar, geliลmekte olan ekonomiler iรงin 2020โnin ana baลlฤฑklarฤฑ olacak. Gรผvensizlik ve belirsizlikten etkilenen, ticaret gelirlerinden olan bu ekonomilerin en az birkaรงฤฑ iรงin ufukta IMF gรถrรผnรผyor.
Buna raฤmen gerek demografik รถzellikleri gerek kapasiteleri itibarฤฑyla geliลmekte olan รผlkelerin toparlanma sรผrecini daha hฤฑzlฤฑ atlatmasฤฑ bekleniyor. Bu รผlkeler iรงin orta vadedeki gรถrรผnรผm geliลmiล ekonomilerden daha olumlu gรถrรผnรผyor.
Salgฤฑn sonrasฤฑ Tรผrkiye iรงin fฤฑrsat var
Tรผrkiye geรงen yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinden itibaren gรถstermeye baลladฤฑฤฤฑ olumlu performansฤฑ yฤฑlฤฑn geri kalanฤฑnda kรผresel virรผs sarsฤฑntฤฑsฤฑ sebebiyle sรผrdรผrmekte zorlanacak. Piyasalarฤฑn, gรผvenli liman arayฤฑลฤฑ ve paranฤฑn baลta ABD olmak รผzere geliลmiล ekonomilere dรผmen kฤฑrmasฤฑ kฤฑrฤฑlganlฤฑฤฤฑ artฤฑrฤฑyor bozulan arz ve talep dengelerinin yarattฤฑฤฤฑ etki, pek รงok yerel รผretici ve hizmet saฤlayฤฑcฤฑya zorluklar yaลatacak.
Pandemi nedeniyle hรผkรผmet tarafฤฑndan aรงฤฑklanan destek paketleri, ekonomideki sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผme iรงin kritik รถnemde. Pek รงok sektรถrรผ destekleyen paketlerle salgฤฑnฤฑn etkilerinin asgari seviyede tutulmasฤฑ hedefleniyor. Ulaลtฤฑrma ve turizm baลta olmak รผzere yara alan sektรถrlerin bu desteklerle ayakta kalmasฤฑ รงok รถnemli. Destek paketlerinin merkezi yรถnetim bรผtรงesi รผzerine getireceฤi aฤฤฑrlฤฑk ise geรงici nitelikte ve kalฤฑcฤฑ bir sorun yaratmasฤฑ beklenmiyor.
Yรผksek seyreden iลsizliฤin salgฤฑnla daha da artma ihtimali ve hanehalkฤฑ harcamalarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ รงekmesi, likiditenin reel sektรถre akamama ihtimali ve yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑnฤฑn canlanamamasฤฑ gibi sorunlar ana gรผndem maddeleri olacak.
2019 yฤฑlฤฑnฤฑn son รงeyreฤi haricinde yeterince gรผรงlรผ sinyaller vermeyen PMI ve sanayi รผretimi verileri 2020 yฤฑlฤฑ ikinci รงeyreฤi itibarฤฑyla รถnemli miktarda daralma yaลayacak. Kรผresel ticaret hacminin hฤฑzla daralacaฤฤฑ ve รผretim faktรถrlerinin kullanฤฑmฤฑnฤฑn zorlaลacaฤฤฑ bu dรถnemde virรผsรผn kontrol altฤฑna alฤฑnmasฤฑ hayati รถnemde.
Salgฤฑnฤฑn ardฤฑndan baลlayacak hasar tespiti ve toparlanma sรผrecinde bol likidite ve dรผลรผk faiz ortamฤฑ geliลmekte olan ekonomiler iรงin gรผzel bir sฤฑรงrama noktasฤฑ olabilir. Yatฤฑrฤฑm ve risk iลtahlarฤฑnฤฑn yeniden canlanacaฤฤฑ dรถnemde var olan geniล finansal koลullar รผlkemiz iรงin รถnemli bir fฤฑrsat.
Katma deฤerli รผretime aฤฤฑrlฤฑk veren bir ekonomik modelin inลasฤฑ yรถnรผnde atฤฑlacak adฤฑmlar bรผyรผk รถnem taลฤฑyor.
Yฤฑlฤฑn geri kalanฤฑnda gรถrรผnรผmรผn ve ana makroekonomik verilerin nasฤฑl gerรงekleลeceฤi neredeyse tamamen salgฤฑnฤฑn kontrol altฤฑna alฤฑnma sรผreci ile alakalฤฑ. Sรผreรง ne kadar erken biterse hasar tespiti o kadar รงabuk yapฤฑlacak ve toparlanma sรผreci o kadar hฤฑzlฤฑ baลlayacak.
