2008’de ABD’de baลlayan finansal krizi iki yฤฑl รถnceden รถngรถren ve โkriz kรขhiniโ olarak anฤฑlan Nouriel Roubini, dรผnyaca รผnlรผ ฤฐngiliz ekonomi gazetesi Financial Times’da (FT) dรผn dikkat รงeken bir makale kaleme aldฤฑ.
โEuro bรถlgesindeki tรผm tehlikeler fazlasฤฑyla gerรงekโ baลlฤฑklฤฑ yazฤฑda Roubini, รถzellikle ฤฐtalya’nฤฑn, dรผลรผk potansiyel bรผyรผmesi, bรผyรผk aรงฤฑklarฤฑ ve muazzam kamu borcu ile endiลe odaklarฤฑndan biri olduฤuna iลaret etti.
โFAY HATLARI YENฤฐDEN HAREKETE GEรTฤฐโ
Euro bรถlgesindeki fay hatlarฤฑnฤฑn yeniden hareketlendiฤini, ฤฐtalya ile diฤer Euro bรถlgesi รผlkelerinin tahvil getirileri arasฤฑndaki farkฤฑn sert ลekilde aรงฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Avrupa Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (ECB) รarลamba gรผnรผ olaฤanรผstรผ toplandฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Roubini, bankanฤฑn yรถnetim konseyinin, โayrฤฑลma riskine’ veya para politikasฤฑnฤฑn Euro bรถlgesindeki 19 รผlke รผzerindeki etkisinin, potansiyel olarak istikrarsฤฑzlaลtฤฑrฤฑcฤฑ sonuรงlarla birlikte bรผyรผk รถlรงรผde deฤiลebileceฤi riskine karลฤฑ yeni bir araรง tasarlamak รผzere รงalฤฑลma baลlatma kararฤฑ aldฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Yฤฑlbaลฤฑnda yรผzde 1’in altฤฑnda olan ฤฐtalya’nฤฑn uzun dรถnemli tahvil getirilerinin son gรผnlerde yรผzde 4’รผn รผzerine yรผkseldiฤini hatฤฑrlatarak โTehlikeler gerรงekโ diyen Roubini, ECB iรงin tek ciddi riskin tahvil getirileri arasฤฑndaki ayrฤฑลma olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
โEURO BรLGESฤฐ ABDโDEN FARKLIโ
Euro bรถlgesinde tรผketici enflasyonunun ABD’de olduฤu gibi yรผzde 8’i aลtฤฑฤฤฑnฤฑ ancak ECB’nin, martta faiz artฤฑลlarฤฑna baลlayan ABD Merkez Bankasฤฑ’ndan (Fed) farklฤฑ olarak faiz artฤฑrmak iรงin gelecek ayฤฑ beklediฤini aktaran 64 yaลฤฑndaki profesรถr, ECB’nin Fed ve diฤer merkez bankalarฤฑnฤฑn gerisinde kalmasฤฑnฤฑn รงeลitli nedenleri olduฤunu belirterek Euro bรถlgesinde pandemi sonrasฤฑ ekonomik toparlanmanฤฑn daha yavaล olduฤuna dikkat รงekti.
Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgalinin ardฤฑndan artan enerji ve diฤer emtia fiyatlarฤฑ da dahil olmak รผzere yaลanan arz ลoklarฤฑnฤฑn Euro bรถlgesi enflasyonunu artฤฑrmada talepten daha etkili bir faktรถr olduฤunu belirten Roubini, Euro bรถlgesindeki รผcret artฤฑลlarฤฑnฤฑn ve รงekirdek enflasyonun ABD’deki oranlara kฤฑyasla daha dรผลรผk olduฤunu hatฤฑrlattฤฑ.
โTรM MERKEZ BANKALARI ฤฐKฤฐLEMDE KALDIโ
Bรผyรผmeyi dรผลรผrรผp enflasyonu yรผkselten arz ลoklarฤฑnฤฑn tรผm merkez bankalarฤฑnฤฑ ikilemde bฤฑraktฤฑฤฤฑnฤฑ, bir yandan enflasyon beklentilerinin kontrolden รงฤฑkmasฤฑnฤฑ รถnlemek iรงin para politikasฤฑnฤฑ bir an รถnce normalleลtirmeleri gerektiฤini ancak bรถylesi bir adฤฑmฤฑn durgunluk ve artan iลsizlikle birlikte ekonomide sert iniล riski yarattฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Roubini, โMerkez bankalarฤฑ bรผyรผmeyi ve istihdamฤฑ da รถnemsiyorsa, ki sadece fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlama gรถrevine raฤmen ECB bile รถnemsiyor, para politikasฤฑnฤฑ normalleลmede daha yavaล hareket edebilirler ve enflasyonu beklentilerinden uzaklaลtฤฑrma riskiyle karลฤฑ karลฤฑya kalabilirlerโ dedi.
Fed ve ฤฐngiltere Merkez Bankasฤฑโnฤฑn (BoE) agresif bir ลekilde faizleri artฤฑrmasฤฑyla birlikte ABD ve ฤฐngiltere’nin ลu anda ciddi ลekilde bir sert iniล riski altฤฑnda olduฤunu ancak sert iniล riskinin Euro bรถlgesinde ABD’deki kadar, hatta muhtemelen daha bรผyรผk olduฤunu รถne sรผren Roubini, pandemi sonrasฤฑ toparlanmanฤฑn daha yavaล olmasฤฑnฤฑn yansฤฑ sฤฑra Euro bรถlgesinin Ukrayna’daki savaลฤฑn uzamasฤฑndan kaynaklฤฑ enerji ลoklarฤฑna karลฤฑ daha fazla risk taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ ve รin’e ihracata olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda Pekin’in sฤฑfฤฑr vaka politikasฤฑnฤฑn bu รผlkenin bรผyรผmesini yavaลlamasฤฑ karลฤฑsฤฑnda da daha fazla savunmasฤฑz olduฤunu yazdฤฑ.
RESESYON SฤฐNYALLERฤฐ
Dahasฤฑ, ECB ve Fed’in para politikalarฤฑ farkฤฑndan kaynaklฤฑ olarak Euro’da yaลanan deฤer kaybฤฑnฤฑn da enflasyonist olduฤunu belirten Roubini, Euro bรถlgesinin รงevre รผlkelerinde borรงlanma maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn daha fazla olduฤuna dikkat รงekti.
Almanya imalat sanayi verileri gibi bazฤฑ ileriye dรถnรผk gรถstergelerin, ECB faiz artฤฑrmaya baลlamadan bile bรถlgenin resesyona girebileceฤine iลaret ettiฤini belirten Roubini, tรผm bunlarฤฑn, faiz oranlarฤฑnฤฑ daha erken ve daha hฤฑzlฤฑ yรผkseltmek isteyen ECB ลahinlerinin yรถnetim konseyinde รผstรผnlรผฤรผ ele geรงirmekte olduฤu sฤฑrada yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
โKIYAMET DรNGรSร YENฤฐDEN ODAK NOKTASI OLACAKโ
Euro bรถlgesinin zayฤฑf potansiyel bรผyรผme ve istihdam yaratma sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงektiฤini, sert bir iniลin, yalnฤฑzca bu sorunlarฤฑ ลiddetlendirmekle kalmayฤฑp aynฤฑ zamanda borรง sรผrdรผrรผlebilirliฤi veya parรงalanma riskiyle ilgili piyasa endiลelerini yoฤunlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ yazan Roubini, โBorรงlu hรผkรผmetler ve bu borcu elinde tutan bankalar arasฤฑndaki โkฤฑyamet dรถngรผsรผ’, ki bu on yฤฑl รถnce Euro bรถlgesi kriziyle birรงok kiลinin zihnine kazฤฑnmฤฑล bir รถzellik, yeniden odak noktasฤฑ haline gelecektirโ รถngรถrรผsรผnde bulundu.
Parรงalanma riskiyle baลa รงฤฑkmak iรงin yeni bir tesis tasarlanacaฤฤฑnฤฑ sรถylemenin yapmaktan daha kolay olduฤunu, ECB doktrinine gรถre, bazฤฑ hรผkรผmet tahvillerinin potansiyel olarak sฤฑnฤฑrsฤฑz ลekilde satฤฑn alฤฑnmasฤฑnฤฑn sadece getiri farklarฤฑnฤฑn artmasฤฑnฤฑn temelsiz piyasa dinamikleri nedeniyle olmasฤฑ halinde kabul edilebilir gรถrรผldรผฤรผnรผ ancak kรถtรผ ลanstan ziyade kรถtรผ politikalar itici gรผรง olduฤunda ECB’nin tahvil alฤฑmlarฤฑnฤฑn koลullara baฤlฤฑ olduฤunu belirten Roubini, ECB’nin Kesin Parasal ฤฐลlemler Aracฤฑ’nฤฑn 2012’de bu ลekilde tasarlandฤฑฤฤฑnฤฑ ancak hiรงbir hรผkรผmetin siyasi olarak rahatsฤฑz edici ลartlar iรงeren bu aracฤฑ kullanma talebinde bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ, yine de herhangi bir aracฤฑn yasal dรผzenlemeyi geรงmek iรงin benzer ลartlar iรงermesi gerekeceฤini hatฤฑrlattฤฑ.
EN RฤฐSKLฤฐ รLKE ฤฐTALYA
ฤฐtalya ve diฤer รผlkelerin tahvil faizlerindeki son artฤฑลlarda sadece yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn yersiz paniklerinden kaynaklanmadฤฑฤฤฑnฤฑ รถne sรผren รผnlรผ profesรถr, ฤฐtalya’nฤฑn dรผลรผk potansiyel bรผyรผme oranฤฑna, yรผksek bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑ ile pandemi sฤฑrasฤฑnda artan ve potansiyel olarak sรผrdรผrรผlemez kamu borรงlarฤฑna iลaret etti.
ลimdi ECB aลฤฑrฤฑ gevลek para politikasฤฑnฤฑ deฤiลtirirken borรง รงevrim maliyetlerinde kalฤฑcฤฑ bir artฤฑลฤฑn gelmekte olduฤunu hatฤฑrlatan Roubini, ฤฐtalya’da bir kฤฑyamet dรถngรผsรผ riskinin Euro bรถlgesinin geri kalanฤฑndan daha yรผksek olduฤuna รถne sรผrdรผ.
PARASAL BฤฐRLฤฐK KORUNABฤฐLECEK Mฤฐ?
ฤฐtalya’da gelecek yฤฑl yapฤฑlacak seรงimlerin ardฤฑndan Euro ve Avrupa Birliฤi’ne ลรผpheyle bakan partilerin oluลturduฤu bir saฤ koalisyonun iktidara gelebileceฤini belirten Roubini, ECB’nin ฤฐtalyan tahvillerini kurtarmak iรงin tasarladฤฑฤฤฑ yeni aracฤฑn, รผlkenin yeni liderleri iรงin ve Euro bรถlgesinin baskฤฑ altฤฑndaki tรผm diฤer รผlkeleri iรงin kabul edilemez koลullara sahip olabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Bu haftaki ECB toplantฤฑsฤฑndan รถnce yรถnetim kurulu รผyesi Isabel Schnabel’in bankanฤฑn parรงalanma riskiyle baลa รงฤฑkma istekliliฤinin โsฤฑnฤฑrsฤฑzโ olduฤunu sรถylediฤini, bu รงฤฑkฤฑลฤฑn, eski ECB baลkanฤฑ Mario Draghiโnin 2012โdeki oyunun kurallarฤฑnฤฑ deฤiลtiren โne olursa olsunโ ifadesini hatฤฑrlattฤฑฤฤฑnฤฑ ancak Schnabel’in konu destek sunmaya geldiฤinde politika koลulluluฤuna duyulan ihtiyacฤฑ da ima ettiฤini belirten Roubini, โFinansal piyasalarฤฑn mevcut oynaklฤฑฤฤฑ gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, kฤฑrฤฑlgan Euro bรถlgesi devletlerini destekleyerek ECBโnin para birliฤini koruma yeteneฤini daha fazla test etmeleri beklenebilirโ ifadelerini kullandฤฑ.
