Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, çarşamba günü yaptığı açıklamada, dünya ekonomisinin çok sayıda şokun yarattığı ciddi baskılara rağmen beklenenden daha dirençli olduğunu belirtti. Georgieva, bu yıl ve 2026’da küresel ekonominin büyümesinde yalnızca hafif bir yavaşlama öngördüklerini söyledi.
IMF Başkanı Georgieva, Washington’daki Milken Enstitüsü‘nün düzenlediği bir etkinlikte konuştu. Son ekonomik verilerin ABD ekonomisinde bir yumuşama gösterdiğini ancak altı ay önce birçok uzmanın korktuğu resesyondan kaçınıldığını aktardı. Georgieva, daha iyi politikalar, daha uyumlu bir özel sektör, şimdilik korkulandan daha az şiddetli ithalat tarifeleri ve destekleyici finansal koşullar sayesinde ABD ekonomisinin ve diğer birçok ekonominin ayakta kaldığını ifade etti.
IMF’nin yakında yayımlayacağı Dünya Ekonomik Görünümü raporunun ön izlemesini sunan Georgieva, “Bu yıl ve gelecek yıl küresel ekonominin büyümesinin sadece hafifçe yavaşlayacağını öngörüyoruz. Tüm işaretler, dünya ekonomisinin genel olarak çok sayıda şoktan kaynaklanan akut baskılara direndiğini gösteriyor,” dedi. IMF, temmuz ayında küresel ekonomi büyüme tahminini 2025 için 0,2 puan artırarak %3,0’a, 2026 için ise 0,1 puan artırarak %3,1’e yükseltmişti.
Yeni dünya düzeninde belirsizlik devam ediyor
IMF, yeni görünüm raporunu önümüzdeki salı günü Washington’da düzenlenecek IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları sırasında yayımlayacak. Toplantı, ABD’nin yüksek gümrük vergileriyle küresel ticareti altüst ettiği ve yapay zekânın teknolojiyi ve işgücü görünümünü hızla dönüştürdüğü bir dönemde gerçekleşecek.
Georgieva, dünya ekonomisinin “korkulandan daha iyi ancak ihtiyaç duyulandan daha kötü” durumda olduğunu belirterek, IMF’nin orta vadede küresel ekonomi büyümesini, COVID-19 pandemisi öncesinde tahmin edilen %3,7’nin oldukça altında, yaklaşık %3 olarak öngördüğünü kaydetti. Dünya çapında marjinalleşme, hoşnutsuzluk ve zorlukların derin alt akımlarına dikkat çeken Georgieva, küresel ekonominin bir dizi riskle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Belirsizliğin olağanüstü yüksek seviyelerde olduğunu ve artmaya devam ettiğini belirten Georgieva, yatırımcılar için geleneksel bir güvenli liman varlığı olan altına olan talebin hızla arttığını ekledi. Parasal altın rezervlerinin şu anda dünya resmi rezervlerinin %20’sini aştığını dile getirdi. Altın, ABD hükümetinin kapanmasının devam etmesi ve Fed’in bu ay faiz indirimine gideceği beklentisinin talebi artırmasıyla salı günü rekor seviyeye ulaşmıştı.
Finansal piyasalar ve gümrük vergileri tehlikesi
ABD’nin gümrük vergisi şoku, nisan ayında ilk olarak duyurulduğundan sonra şiddetini azalttı. ABD’nin ticaret ağırlıklı gümrük vergisi oranı, nisan ayındaki %23’ten %17,5’e düştü ve ülkeler büyük ölçüde misilleme gümrük vergilerini uygulamadı. Ancak ABD gümrük vergisi oranları değişmeye devam ediyor ve şirketler gümrük vergilerinin maliyetini daha fazla yansıtmaya başlarsa veya daha önce ABD’ye giden malların akını başka yerlerde ikinci bir gümrük vergisi artışını tetiklerse, ABD enflasyonu yükselebilir. ABD’deki bu tarz gelişmeler ise hızla küresel ekonomide yansıma buluyor.
Finansal piyasa değerlemelerinin de 25 yıl önce internetle ilgili yükseliş döneminde görülen seviyelere doğru ilerlediğini aktardı. Mart 2000’deki dot.com çöküşünde olduğu gibi ani bir duyarlılık değişikliği, dünya büyümesini aşağı çekebilir ve gelişmekte olan ülkeler için hayatı özellikle zorlaştırabilir. Georgieva, “Kemerlerinizi bağlayın,” diyerek, “Belirsizlik yeni normal ve bu durum devam edecek,” diye ekledi.
Borç seviyeleri ve yapısal reform ihtiyacı
IMF başkanı, ülkeleri özel sektörün verimliliğini artırarak, mali harcamaları konsolide ederek, borcu azaltarak ve aşırı cari hesap dengesizliklerini gidererek büyümeyi kalıcı olarak artırmaya çağırdı. Georgieva, “Gördüğümüz gibi, bu dengesizlikler korumacı bir tepkiyi tetikleyebilir ve net sermaye akışlarına yansıyarak finansal istikrar risklerini artırabilir,” dedi. “IMF olarak dış sektör değerlendirmelerimizi iyileştirmek için yoğun bir şekilde çalışıyoruz ve kilit aktörleri politika düzeltmeleri için zorlamaya devam edeceğiz.”
Georgieva, küresel ekonomide kamu borcunun 2029 yılına kadar GSYİH’nin %100’ünü aşmasının beklendiğini söyledi. Rekabet, serbest piyasa dostu mülkiyet hakları, hukukun üstünlüğü, güçlü finans sektörü denetimleri ve hesap verebilir kurumlarla birlikte kilit öneme sahiptir.
Asya ve Afrika’da reform ihtiyacı
Georgieva, Asya’da ülkelerin ticareti derinleştirmeleri ve hizmet sektörünü güçlendirmek için reformlar yapmaları gerektiğini söyledi. “Tarife dışı engelleri azaltma ve bölgesel entegrasyonu artırma çabaları, uzun vadede gayri safi yurtiçi hasılayı %1,8 oranında artırabilir. Sahra Altı Afrika’da, iş dostu reformlar, ortalama bir Afrika ülkesinin kişi başına reel GSYİH’sini %10’dan fazla artırabilir. Avrupa, ABD özel sektörünün dinamizmine yetişmesine yardımcı olabilecek tek bir pazar oluşturma çabalarını sürdürmelidir” dedi.
Georgieva, ABD’nin federal borcunu azaltmak için “sürekli önlemler” alması gerektiğini, çünkü borç-GSYİH oranının İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek seviyeye ulaşmak üzere olduğunu söyledi. Ayrıca, emeklilik tasarruflarına ayrıcalıklı muamele gibi önlemlerle hane halkı tasarruflarını artırmaya çalışması gerektiğini belirtti. Çin’in de sosyal güvenlik ağları ve emlak sektörünün temizlenmesi için mali harcamaları artırırken, sanayi politikası girişimlerine yönelik harcamaları azaltmak gibi yapması gerekenler olduğunu söyledi.
