Dรผnya Bankasฤฑ tarafฤฑndan yayฤฑmlanan “รlkelerin Deฤiลen Serveti-2018” raporunda, 2014 yฤฑlฤฑnda kรผresel servetin yรผzde 66 artarak 1 katrilyon 143 trilyon dolara ulaลmasฤฑna karลฤฑn, dรผnyada servet daฤฤฑlฤฑmฤฑnda รถnemli dรผzeyde eลitsizliklerin mevcut olduฤu bildirildi.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn, รผlkelerin ekonomik ilerlemeleri ve sรผrdรผrรผlebilirliklerini deฤerlendirmek iรงin servet verisini kullanarak hazฤฑrladฤฑฤฤฑ “รlkelerin Deฤiลen Serveti-2018” baลlฤฑklฤฑ raporu yayฤฑmlandฤฑ.
Raporda, 1995-2014 dรถnemine yรถnelik doฤal sermaye (ormanlar ve madenler gibi), beลeri sermaye (bir kiลinin รถmrรผ boyunca elde ettiฤi kazanรงlar), รผretilen sermaye (binalar, altyapฤฑ gibi) ve net yabancฤฑ varlฤฑklar gibi bileลenlerin toplamฤฑ alฤฑnarak 141 รผlkenin servetleri incelendi.
Raporun bulgularฤฑna gรถre, son yirmi yฤฑllฤฑk dรถnemde kรผresel servet รถnemli oranda artarken, 24โten fazla รผlkede รงeลitli gelir dilimlerinde kiลi baลฤฑna dรผลen servet azaldฤฑ veya aynฤฑ kaldฤฑ.
Kรผresel servet tahmini olarak, 2014 yฤฑlฤฑnda sabit fiyatlarla yรผzde 66 artarak 690 trilyon dolardan 1 katrilyon 143 trilyon dolara yรผkseldi. Bu artฤฑลa karลฤฑn, รถnemli dรผzeyde bir eลitsizliฤin mevcut olduฤu gรถrรผlรผrken, yรผksek gelirli OECD รผlkelerinde kiลi baลฤฑna dรผลen servet dรผลรผk gelirli รผlkelere gรถre 52 kat daha fazla gerรงekleลti.
Bazฤฑ bรผyรผk dรผลรผk gelirli, Orta Doฤu’daki bazฤฑ karbon zengini ve 2009 finansal krizinden etkilenen birkaรง yรผksek gelirli OECD รผlkelerinde kiลi baลฤฑna dรผลen servet azaldฤฑ. Kiลi baลฤฑna dรผลen servetin azalmasฤฑ gelecekte gelir รผretmek iรงin kritik รถnem taลฤฑyan varlฤฑklarฤฑn tรผkenebileceฤine iลaret edebilirken, bunun milli gelir artฤฑลฤฑna genellikle yansฤฑmayan bir durum olduฤu belirtildi.
“Kadฤฑnlar kรผresel beลeri sermayenin yรผzde 40’tan azฤฑnฤฑ oluลturdu”
Rapora gรถre, 1995 itibarฤฑyla doฤal sermayenin toplam servet iรงerisinde aฤฤฑrlฤฑklฤฑ paya sahip olduฤu 24’รผn รผzerinde dรผลรผk gelirli รผlke son yirmi yฤฑllฤฑk dรถnemde orta gelir statรผsรผne yรผkseldi. Bu yรผkseliลte, doฤal sermayeden elde edilen kazanรงlarฤฑn, altyapฤฑ ile beลeri sermayeyi artฤฑran eฤitim ve saฤlฤฑk gibi sektรถrlere yatฤฑrฤฑlmasฤฑ rol oynadฤฑ.
OECD รผlkelerinde doฤal sermayenin toplam servet iรงerisindeki payฤฑ yรผzde 3 olmasฤฑna raฤmen, kiลi baลฤฑna dรผลen doฤal sermaye dรผลรผk gelirli รผlkelere gรถre รผรง kat daha fazla gerรงekleลti.
Doฤal sermaye varlฤฑklarฤฑnฤฑn deฤeri, 1995-2014 dรถneminde kรผresel olarak iki katฤฑna รงฤฑktฤฑฤฤฑ รถngรถrรผlรผrken, bunda ekonomik olarak ispatlanan rezervler ile emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑล etkili oldu. รte yandan, uzun yฤฑllar boyunca tarฤฑm arazilerinin orman alanlarฤฑnฤฑn yok edilmesi pahasฤฑna geniลletilmesi ile รผretken ormanlarฤฑn deฤeri yรผzde 9 azaldฤฑ.
Bir insanฤฑn kalan รงalฤฑลma รถmrรผ boyunca elde edeceฤi kazanรงlarฤฑn deฤeri olarak รถlรงรผlen ve dolayฤฑsฤฑyla saฤlฤฑk ile eฤitimin rolรผnรผ de iรงeren beลeri sermaye faktรถrรผnรผn de incelendiฤi rapora gรถre, kadฤฑnlar, yaลam boyunca elde ettikleri kazanรง miktarฤฑ daha dรผลรผk olduฤu iรงin, kรผresel beลeri sermayenin yรผzde 40’tan azฤฑnฤฑ oluลturdu.
Cinsiyet eลitliฤinin saฤlanmasฤฑ, beลeri sermaye servetini yรผzde 18’e kadar artฤฑrabileceฤi, kรผresel servetin รผรงte ikisini beลeri sermayenin, dรถrtte birini รผretilen sermayenin, onda birini ise doฤal sermayenin oluลturduฤu ortaya konuldu. Dรผลรผk gelirli รผlkeler arasฤฑnda servetin en bรผyรผk bileลeni ise doฤal sermaye olmaya devam etti.
En yรผksek kiลi baลฤฑ servet Norveรง’te
Raporda, รผlkelere gรถre kiลi baลฤฑ servet rakamlarฤฑna da yer verildi.
Buna gรถre, Yunanistan, Portekiz ve ฤฐspanya’da finansal krizin ardฤฑndan dฤฑล borรงlarฤฑn ลiลmesi ve insan sermayesinin azalmasฤฑ veya duraฤanlaลmasฤฑnฤฑn etkisiyle 2010’da kiลi baลฤฑna servet geriledi.
Ukrayna’da toplam zenginlik yรผzde 10 azaldฤฑ ancak nรผfustaki yรผzde 12’lik dรผลรผลรผn sonucunda kiลi baลฤฑna zenginlik yรผzde 2 arttฤฑ.
Tรผrkiye’de ise kiลi baลฤฑna zenginlik, 1995-2014 dรถneminde yรผzde 2 artarak yatay seyretti. Bu sonuรงta, dฤฑล borรง yรผkรผndeki kademeli yรผkseliล, zenginliฤin bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ oluลturan doฤal sermayedeki azalฤฑล ve diฤer varlฤฑklardaki yavaล ilerleme etkili oldu. Bunun sonucunda Tรผrkiye’de kiลi baลฤฑ zenginlik 2014’te 45 bin 998 dolar oldu.
Kiลi baลฤฑ zenginlik en yรผksek 1 milyar 671 bin 756 dolarla Norveรง’te, 1 milyar 466 bin 757 dolarla ฤฐsviรงre’de, 1 milyar 288 bin 607 dolarla Lรผksemburg’da gerรงekleลti.
“Beลeri ve doฤal sermaye oluลturarak servet artฤฑrฤฑlabilir”
Raporda gรถrรผลlerine yer verilen Dรผnya Bankasฤฑ Grubu Baลkanฤฑ Jim Yong Kim, “Dรผnya genelindeki รผlkeler beลeri ve doฤal sermaye oluลturarak ve geliลtirerek, servetlerini artฤฑrabilir ve daha gรผรงlรผ bรผyรผyebilirler. Dรผnya Bankasฤฑ Grubu รผlkelerin insanlarฤฑna daha fazla ve daha hฤฑzlฤฑ yatฤฑrฤฑm yapmalarฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmaya yรถnelik รงabalarฤฑna hฤฑz veriyor. Eฤer beลeri sermayeyi รผlkelerin servetinin en bรผyรผk bileลeni olarak deฤerlendirmezsek sรผrdรผrรผlebilir ve gรผvenilir kalkฤฑnma mรผmkรผn olamaz.” deฤerlendirmelerini yaptฤฑ.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn รevre ve Doฤal Kaynaklar Kรผresel Uygulamasฤฑ Kฤฑdemli Direktรถrรผ Karin Kemper ise bรผyรผmenin orman ve balฤฑk gibi doฤal sermaye kalemlerinin tรผketilmesine dayalฤฑ bir ลekilde gerรงekleลmesi durumunda kฤฑsa vadeli olacaฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Araลtฤฑrmalarฤฑnฤฑn kiลi baลฤฑna dรผลen doฤal sermayenin deฤerinin gelir ile birlikte arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdiฤini aktaran Kemper, “Bu tespit, kalkฤฑnma ile birlikte doฤal kaynaklarฤฑn tรผkendiฤi yรถnรผndeki geleneksel dรผลรผnceyle รงeliลmektedir.” ifadesini kullandฤฑ.
