OECD’nin son yฤฑllarda รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ – Biden yรถnetiminin desteฤiyle Ekonomik Kalkฤฑnma ve ฤฐลbirliฤi รrgรผtรผ’nรผn (OECD) asgari kurumlar vergisi รงaฤฤฑrฤฑsฤฑnฤฑn yeniden kรผresel ekonomi gรผndemine gelmesi ve Avrupa Birliฤi’nin (AB) de รงaฤrฤฑyฤฑ desteklemesiyle bu konuda bir anlaลma saฤlanmasฤฑna yรถnelik beklentiler artฤฑyor.
Dijital ekonomi devlerinin sadece merkez binalarฤฑnฤฑn bulunduฤu รผlkelere vergi รถdemesi toplumsal tepkilere neden olurken, bรผyรผk teknoloji ลirketlerinin para kazandฤฑklarฤฑ รผlkelerde vergi yรผkรผmlรผlรผklerini azaltmak iรงin kullandฤฑklarฤฑ yasal boลluklarฤฑn yakฤฑnda kapanmasฤฑ bekleniyor.
Dรผnya genelinde kurumlar vergisi oranlarฤฑ 1980’den bu yana dรผลรผล eฤilimine girerken, kรผresel ekonomi liderlerinin kurumlar vergisinde asgari bir oran belirlenmesine yรถnelik รงaฤrฤฑlarฤฑnฤฑ seslendirmeye baลladฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
OECD’nin 2012’de bu yana รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ ve 140 รผlke arasฤฑndaki mรผzakereleri koordine ettiฤi kรผresel kurumlar vergisi dรผzenlemesinin, Biden yรถnetiminden gelen destekle kรผresel ekonomi gรผndemindeki yerini yeniden almasฤฑ dikkati รงekiyor.
Uluslararasฤฑ anlaลma ile oluลturulacak yasal zeminle, รงok uluslu ลirketlerin karlarฤฑnฤฑ, “vergi cennetlerine” kaydฤฑrmasฤฑnฤฑn รถnรผne geรงilebileceฤi ve bu ลirketlerin adil olarak vergi yรผkรผnรผ paylaลacaฤฤฑ belirtiliyor.
Fransa’daki sarฤฑ yelekliler hareketi eylemlerinde de dijital ekonomi devlerinin vergilendirilmesi ve bรผyรผk firmalarฤฑn vergi kaรงฤฑrmalarฤฑnฤฑn รถnlenmesi, taleplerden biri olarak รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑ.
ABD’den kรผresel asgari kurumlar vergisi oranฤฑ iรงin yรผzde 15 รถnerisi
Konunun tekrar gรผndeme gelmesine iliลkin ilk aรงฤฑklama ABD Hazine Bakanฤฑ Janet Yellen’den gelmiลti. Yellen, 5 Nisan’da yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, รงok uluslu ลirketleri รงekmeye yรถnelik kurumlar vergisini dรผลรผrme uygulamasฤฑnฤฑ “dibe doฤru yarฤฑล” olarak tanฤฑmlarken, G20 รผlkeleriyle birlikte kรผresel asgari kurumlar vergisi รผzerinde รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ belirtti.
Yellen’ฤฑn kรผresel asgari kurumlar vergisi รงaฤrฤฑsฤฑnฤฑn ardฤฑndan Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva da kurumlar vergisine iliลkin kรผresel bir anlaลma konusunda bu yฤฑl iyimser olduklarฤฑnฤฑ belirterek, bunun vergi veya ticaret savaลฤฑna girme riskinden kaรงฤฑnmak iรงin acilen gerekli olduฤunu vurguladฤฑ.
Nisan ayฤฑ baลฤฑnda aรงฤฑklanan Vergi Planฤฑ’nda รผlkedeki kurumlar vergisini yรผzde 21’den yรผzde 28’e รงฤฑkarmayฤฑ รถngรถren ABD Hazine Bakanlฤฑฤฤฑ, geรงen hafta da kรผresel asgari kurumlar vergisi oranฤฑnฤฑn en az yรผzde 15 olmasฤฑ gerektiฤini bildirdi. Bu oranฤฑn bir taban olduฤu belirten Bakanlฤฑk, yรผkseltilmesi gerektiฤini vurguladฤฑ.
ABD’nin รถnerisi, daha รถnce OECD mรผzakerelerinde gรถrรผลรผlen yรผzde 12,5 oranฤฑnฤฑn รผzerinde yer alฤฑrken, sรถz konusu uygulamayla รงok uluslu ลirketlerin karlarฤฑnฤฑn ve vergi gelirlerinin vergi oranฤฑnฤฑn dรผลรผk olduฤu รผlkelere kaydฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnรผne geรงilmesi hedefleniyor.
รok uluslu ลirketlerin, รถzellikle dijital ลirketlerin, karlarฤฑ konusunda รผlkelerin tek taraflฤฑ olarak farklฤฑ uygulamalarฤฑ benimseyerek hayata geรงirmesi dikkati รงekmiลti. Fransa bu alanda รถncรผ olurken, AB’nin de vergi kaรงฤฑrmakla suรงlanan bรผyรผk ลirketlerin dijital gelirlerine yรผzde 3 vergi getirme planฤฑ bulunuyordu.
AB รผlkelerinde, รถzellikle dijital vergi konusunda, ABD’nin kendi ลirketlerini korumak iรงin misilleme yapacaฤฤฑ endiลesiyle fikir ayrฤฑlฤฑklarฤฑ oluลmuลtu. Avrupa’nฤฑn en bรผyรผk ekonomisine sahip Almanya, OECD’nin รถncรผlรผฤรผnde bir uluslararasฤฑ anlaลmayฤฑ bekleyeceฤini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
AB’den ABD’nin รงaฤrฤฑsฤฑna destek
Fransa ve Almanya gibi AB รผlkelerinden de ABD’nin kรผresel asgari kurumlar vergisi รงaฤrฤฑsฤฑna destek gelirken, kurumlar vergisinin dรผลรผk olduฤu ve “vergi cenneti” olarak adlandฤฑrฤฑlan ฤฐrlanda gibi รผlkeler bu รงaฤrฤฑya karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor.
Fransa, Almanya ve ฤฐtalya, yeni รถnerinin uluslararasฤฑ bir anlaลmayฤฑ temmuz ayฤฑna kadar imzalamak iรงin iyi bir temel olduฤunu savunuyor. Almanya ve Fransa’nฤฑn uluslararasฤฑ ลirketler iรงin asgari yรผzde 21 vergi uygulanmasฤฑnฤฑ รถnerdiฤi biliniyor.
รte yandan, OECD’nin yaklaลฤฑk 10 yฤฑldฤฑr devam eden “kรผresel adil vergi” รงalฤฑลmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan G7 grubunun, Facebook, Apple, Amazon ve Google gibi dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ลirketlerinin vergilendirilmesi konusunda anlaลmaya yakฤฑn olduฤu belirtiliyor.
Son olarak Financial Times’ta yer alan habere gรถre, G7 grubu, farklฤฑ รผlkeleri kapsayan tek tip bir kurumlar vergisi konusunda anlaลmaya varmaya yaklaลtฤฑฤฤฑ kaydediliyor.
OECD tarafฤฑndan gรถzden geรงirilmesi beklenen nihai anlaลma รผzerinde resmi yetkisi olmasa da G7 รผlkeleri arasฤฑnda anlaลmanฤฑn, yakฤฑn dรถnemde kรผresel bir anlaลmanฤฑn รถnรผnรผ aรงacaฤฤฑ belirtiliyor.
Vergi gelirlerinde yฤฑllฤฑk 500 milyar dolarฤฑ aลan bir kaybฤฑn รถnlenmesi amaรงlanฤฑyor
Adil, sรผrdรผrรผlebilir ve modern bir uluslararasฤฑ vergi sistemi iรงin OECD, G20’nin tavsiyesiyle รงok uluslu ลirketlerin sฤฑnฤฑr รถtesi iลlemlerde vergi dรผzenlemelerini ihlal etmesinin รถnรผne geรงmeyi hedefleyen Matrah Aลฤฑndฤฑrma ve Kar Kaydฤฑrma Eylem Planฤฑ (MAKA) รผzerinde 2012’den beri รงalฤฑลฤฑyor.
Google ya da Facebook gibi ลirketlerin ฤฐrlanda gibi vergi avantajฤฑ olan รผlkelere merkez binasฤฑnฤฑ kurarak burada dรผลรผk vergi รถdediฤi biliniyor. Bu firmalardan vergi alamayan hรผkรผmetlere kamuoyu baskฤฑsฤฑnฤฑn ise her geรงen gรผn artฤฑyor.
Vergi gelirlerinde yฤฑllฤฑk 500 milyar dolardan fazla kaybฤฑ รถnlemeyi hedefleyen MAKA Eylem Planฤฑ, uluslararasฤฑ hukuk kurallarฤฑ รงerรงevesinde รงok taraflฤฑ รงรถzรผm รผretme mekanizmasฤฑ oluลturarak vergi mevzuatฤฑnฤฑ tek bir รงatฤฑ altฤฑnda toplamayฤฑ รถngรถrรผyor.
Eylem planฤฑ kapsamฤฑnda oluลturulacak yasal zeminle, รงok uluslu ลirketlerin karlarฤฑnฤฑ, “vergi cennetlerine” kaydฤฑrmasฤฑnฤฑn รถnรผne geรงilebileceฤi ve bu ลirketlerin adil olarak vergi yรผkรผnรผ paylaลacaฤฤฑ belirtiliyor.
Yasal zeminle birlikte, ฤฐrlanda gibi รผlkelerin รงok dรผลรผk kurumlar vergisi teลvikleriyle doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm รงekmesinin zorlaลacaฤฤฑ da kaydediliyor.
Bunun yanฤฑnda, OECD’nin รงalฤฑลmasฤฑ anlaลma ile sonuรงlanฤฑrsa geliลmekte olan รผlkelerin uluslararasฤฑ ลirketlerden toplayamadฤฑklarฤฑ vergileri toplamaya baลlayacaฤฤฑ belirtiliyor.
“Kabul edilirse, kรผresel asgari kurumlar vergisi oranฤฑ รงok az fark yaratacaktฤฑr”
Peterson Uluslararasฤฑ Ekonomi Enstitรผsรผ (PIIE) Kฤฑdemli Uzmanฤฑ Gary Hufbauer, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, bรผyรผk ekonomilere sahip รผlkelerin asgari kurumlar vergisine yรถnelik รงaฤrฤฑlarฤฑnฤฑn politikacฤฑlar iรงin bir “uyanma” รงaฤrฤฑsฤฑ olduฤunu, bir baลka deyiลle popรผler duygulara hitap ettiฤini, tartฤฑลmanฤฑn “vergi kaรงฤฑrmayฤฑ ortadan kaldฤฑrmaya” gittiฤini sรถyledi.
Hufbauer, “Kabul edilirse, kรผresel asgari kurumlar vergisi oranฤฑ รงok az fark yaratacaktฤฑr. Bir รงokuluslu ลirket tarafฤฑndan รถdenen verginin, vergi tabanฤฑ ile vergi oranฤฑnฤฑn รงarpฤฑlmasฤฑ ve tรผm vergi indirimlerinin รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna eลit olduฤunu unutmayฤฑn. Kรผresel asgari vergi oranฤฑnฤฑ kabul etmeyen รผlkeler, vergi tabanฤฑnฤฑ azaltmak iรงin daha fazla kesinti yaratacak, รถrneฤin, artan รผcretler veya Ar-Ge iรงin yรผzde 150 kesintiye izin verecek veya yeni vergi indirimleri oluลturacaklar.” dedi.
Kรผresel asgari kurumlar vergisi uygulamasฤฑnฤฑn geliลmekte olan รผlkeleri etkileyip etkilemeyeceฤine de deฤinen Hufbauer, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bazฤฑ geliลmekte olan รผlkeler iรงin, รงok uluslu ลirketleri รงekmenin en iyi yolu, dรผลรผk kurum vergileri dahil, iล dostu bir ortam sunmaktฤฑr. Bu รผlkeler, ABD, AB veya รin’in sunduฤu sรผbvansiyon tรผrlerini sunacak mali alana sahip deฤil. Kรผresel asgari kurumlar vergisi oranฤฑndan memnun olmayacaklar ve etkisini dengelemek iรงin yeni kesintiler veya vergi kredileri yaratacaklar. Bu รผlkeler, OECD รผlkelerinin ve IMF’nin รงok az sayฤฑdaki kalkฤฑnma araรงlarฤฑndan birini ellerinden alma giriลimlerine kฤฑzacaklar.”
