Yฤฑlฤฑn son aylarฤฑ รถzellikle aralฤฑk ayฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ gereken zamlarฤฑn, yฤฑllฤฑk enflasyonun bir sonraki yฤฑla sarkฤฑtฤฑlmasฤฑ uygulamasฤฑ bu yฤฑl da ocak ayฤฑ enflasyonunun yรผksek รงฤฑkmasฤฑna neden olacak.
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun her ayฤฑn 3’รผnde aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ bir รถnceki ayฤฑn enflasyonu iรงin รถnemli รถncรผ rakamlardan birisi olan ฤฐstanbul Ticaret Odasฤฑ (ฤฐTO) ฤฐstanbul enflasyon rakamlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Rakamlar son aylarฤฑn en yรผksek aylฤฑk enflasyon rakamlarฤฑndan birinin Ocak ayฤฑnda รงฤฑkmasฤฑ ihtimalini gรผรงlendirdi.
ฤฐTO verilerine gรถre ฤฐstanbulโda ocak ayฤฑnda perakende fiyatlar aylฤฑk yรผzde 4,56, toptan fiyatlar yรผzde 1,28 yรผkseldi. Yฤฑllฤฑk artฤฑล perakendede yรผzde 36โyฤฑ aลtฤฑ, en sert yรผkseliล saฤlฤฑk ve ulaลtฤฑrmada gรถrรผldรผ.
ฤฐstanbul Ticaret Odasฤฑ (ฤฐTO), 2023=100 bazlฤฑ ฤฐstanbul Tรผketici Fiyat ฤฐndeksi ile Toptan Eลya Fiyatlarฤฑ ฤฐndeksiโnin ocak ayฤฑ sonuรงlarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Buna gรถre, kentte perakende fiyat hareketlerini gรถsteren ฤฐstanbul Tรผketici Fiyat ฤฐndeksi, ocakta bir รถnceki aya gรถre yรผzde 4,56 arttฤฑ. Toptan fiyatlarฤฑ yansฤฑtan Toptan Eลya Fiyatlarฤฑ ฤฐndeksi ise aynฤฑ dรถnemde yรผzde 1,28 yรผkseldi. Yฤฑllฤฑk bazda perakende fiyatlardaki artฤฑล yรผzde 36,15โe, toptan fiyatlardaki artฤฑล ise yรผzde 21,39โa ulaลtฤฑ.
Saฤlฤฑk ve ulaลtฤฑrma baลฤฑ รงekti
Ocak ayฤฑnda perakende fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn en yรผksek olduฤu harcama grubu yรผzde 11,94 ile saฤlฤฑk oldu. Saฤlฤฑฤฤฑ, yรผzde 9,96 ile ulaลtฤฑrma, yรผzde 8,52 ile รงeลitli mal ve hizmetler, yรผzde 6,22 ile lokanta ve oteller izledi. Ev eลyasฤฑ yรผzde 4,40, gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yรผzde 4,27, haberleลme yรผzde 4,26 oranฤฑnda artฤฑล gรถsterdi. Eฤlence ve kรผltรผrde artฤฑล yรผzde 3,23, konutta yรผzde 2,56, eฤitimde yรผzde 2,53 olurken; alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผnde artฤฑล yรผzde 0,21 ile sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda ise yรผzde 2,32โlik dรผลรผล dikkat รงekti.
ฤฐTO deฤerlendirmesinde, saฤlฤฑk, ulaลtฤฑrma ve รงeลitli mal ve hizmetler gruplarฤฑnda kamu kaynaklฤฑ fiyat dรผzenlemeleri ile piyasa koลullarฤฑnฤฑn; lokanta ve otellerde yukarฤฑ yรถnlรผ fiyat hareketlerinin; gฤฑdada kฤฑล mevsimi etkisinin ve giyim-ayakkabฤฑda piyasa koลullarฤฑna baฤlฤฑ gerilemenin etkili olduฤu vurgulandฤฑ.
Toptanda madenler รถne รงฤฑktฤฑ
Toptan eลya fiyatlarฤฑnda aylฤฑk bazda en yรผksek artฤฑล yรผzde 6,09 ile madenler grubunda kaydedildi. Yakacak ve enerji maddeleri yรผzde 2,67 arttฤฑ. Gฤฑda maddeleri yรผzde 2,52, mensucat yรผzde 1,93, inลaat malzemeleri yรผzde 1,91 artarken; iลlenmemiล maddelerde yรผzde 2,60, kimyevi maddelerde ise yรผzde 5,04 dรผลรผล gรถrรผldรผ.
Yฤฑllฤฑk ortalamalara bakฤฑldฤฑฤฤฑnda toptan fiyat artฤฑลlarฤฑ; inลaat malzemelerinde yรผzde 41,11, mensucatta yรผzde 29,73, gฤฑda maddelerinde yรผzde 28,29, madenlerde yรผzde 20,73, iลlenmemiล maddelerde yรผzde 20,24, yakacak ve enerjide yรผzde 19,80, kimyevi maddelerde yรผzde 16,65 olarak gerรงekleลti.
Maaลlardaki enflasyon dรผzeltmelerini doฤrudan etkiliyor
Son yฤฑllarda, yฤฑlฤฑn son aylarฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ gereken rutin zamlar genellikle gelecek yฤฑlฤฑn ilk aylarฤฑna bฤฑrakฤฑlฤฑyor. Yฤฑlฤฑn ilk ayฤฑ birlikte yeniden deฤerleme oranlarฤฑ ile birlikte yรผkselen vergi, harรง, ceza gibi รถdemeleri ile birlikte ertelenen zamlarฤฑn devreye girmesi enflasyonun ortalamanฤฑn daha รผstรผnde รงฤฑkmasฤฑna neden oluyor.
Ancak yฤฑlฤฑn son ayฤฑnda zorunlu fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn bir sonraki yฤฑla ertelenmesi, milyonlarca emekli ve รผcretli รงalฤฑลanฤฑ da olumsuz etkiliyor. Ertelenen zamlar yฤฑllฤฑk enflasyonun gรถrece daha dรผลรผk รงฤฑkmasฤฑna neden olduฤu iรงin, maaลlarda yapฤฑlacak dรผzenleme de olmasฤฑ gerekenin altฤฑnda kalฤฑyor.
