Yılın son ayları özellikle aralık ayında yapılması gereken zamların, yıllık enflasyonun bir sonraki yıla sarkıtılması uygulaması bu yıl da ocak ayı enflasyonunun yüksek çıkmasına neden olacak.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun her ayın 3’ünde açıkladığı bir önceki ayın enflasyonu için önemli öncü rakamlardan birisi olan İstanbul Ticaret Odası (İTO) İstanbul enflasyon rakamları açıklandı. Rakamlar son ayların en yüksek aylık enflasyon rakamlarından birinin Ocak ayında çıkması ihtimalini güçlendirdi.
İTO verilerine göre İstanbul’da ocak ayında perakende fiyatlar aylık yüzde 4,56, toptan fiyatlar yüzde 1,28 yükseldi. Yıllık artış perakendede yüzde 36’yı aştı, en sert yükseliş sağlık ve ulaştırmada görüldü.
İstanbul Ticaret Odası (İTO), 2023=100 bazlı İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi ile Toptan Eşya Fiyatları İndeksi’nin ocak ayı sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, kentte perakende fiyat hareketlerini gösteren İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi, ocakta bir önceki aya göre yüzde 4,56 arttı. Toptan fiyatları yansıtan Toptan Eşya Fiyatları İndeksi ise aynı dönemde yüzde 1,28 yükseldi. Yıllık bazda perakende fiyatlardaki artış yüzde 36,15’e, toptan fiyatlardaki artış ise yüzde 21,39’a ulaştı.
Sağlık ve ulaştırma başı çekti
Ocak ayında perakende fiyat artışının en yüksek olduğu harcama grubu yüzde 11,94 ile sağlık oldu. Sağlığı, yüzde 9,96 ile ulaştırma, yüzde 8,52 ile çeşitli mal ve hizmetler, yüzde 6,22 ile lokanta ve oteller izledi. Ev eşyası yüzde 4,40, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 4,27, haberleşme yüzde 4,26 oranında artış gösterdi. Eğlence ve kültürde artış yüzde 3,23, konutta yüzde 2,56, eğitimde yüzde 2,53 olurken; alkollü içecekler ve tütünde artış yüzde 0,21 ile sınırlı kaldı. Giyim ve ayakkabı grubunda ise yüzde 2,32’lik düşüş dikkat çekti.
İTO değerlendirmesinde, sağlık, ulaştırma ve çeşitli mal ve hizmetler gruplarında kamu kaynaklı fiyat düzenlemeleri ile piyasa koşullarının; lokanta ve otellerde yukarı yönlü fiyat hareketlerinin; gıdada kış mevsimi etkisinin ve giyim-ayakkabıda piyasa koşullarına bağlı gerilemenin etkili olduğu vurgulandı.
Toptanda madenler öne çıktı
Toptan eşya fiyatlarında aylık bazda en yüksek artış yüzde 6,09 ile madenler grubunda kaydedildi. Yakacak ve enerji maddeleri yüzde 2,67 arttı. Gıda maddeleri yüzde 2,52, mensucat yüzde 1,93, inşaat malzemeleri yüzde 1,91 artarken; işlenmemiş maddelerde yüzde 2,60, kimyevi maddelerde ise yüzde 5,04 düşüş görüldü.
Yıllık ortalamalara bakıldığında toptan fiyat artışları; inşaat malzemelerinde yüzde 41,11, mensucatta yüzde 29,73, gıda maddelerinde yüzde 28,29, madenlerde yüzde 20,73, işlenmemiş maddelerde yüzde 20,24, yakacak ve enerjide yüzde 19,80, kimyevi maddelerde yüzde 16,65 olarak gerçekleşti.
Maaşlardaki enflasyon düzeltmelerini doğrudan etkiliyor
Son yıllarda, yılın son aylarında yapılması gereken rutin zamlar genellikle gelecek yılın ilk aylarına bırakılıyor. Yılın ilk ayı birlikte yeniden değerleme oranları ile birlikte yükselen vergi, harç, ceza gibi ödemeleri ile birlikte ertelenen zamların devreye girmesi enflasyonun ortalamanın daha üstünde çıkmasına neden oluyor.
Ancak yılın son ayında zorunlu fiyat artışlarının bir sonraki yıla ertelenmesi, milyonlarca emekli ve ücretli çalışanı da olumsuz etkiliyor. Ertelenen zamlar yıllık enflasyonun görece daha düşük çıkmasına neden olduğu için, maaşlarda yapılacak düzenleme de olması gerekenin altında kalıyor.
