GTร Mรผhendislik Fakรผltesi Dekanฤฑ ve Harita Mรผhendisliฤi รฤretim รyesi Prof. Dr. Taลkฤฑn Kavzoฤlu, AA muhabirine, mรผsilajฤฑn yayฤฑlฤฑmฤฑnฤฑn ortaya รงฤฑkmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan uydu gรถrรผntรผleriyle ilgili ฤฐleri Uzaktan Algฤฑlama Teknolojileri Laboratuvarฤฑnda analiz รงalฤฑลmalarฤฑ baลlattฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
รalฤฑลma kapsamฤฑnda optik ve termal gรถrรผntรผlerden faydalandฤฑklarฤฑnฤฑ, ลimdi de radar gรถrรผntรผlerini incelediklerini aktaran Kavzoฤlu, deniz suyunun birkaรง metre derinliklerine nรผfuz edebilen ve hava ลartlarฤฑndan etkilenmeyen bรผyรผk dalga boylu radar gรถrรผntรผleriyle ilgili sรผreรงlerin devam ettiฤini kaydetti.
Bahar dรถnemi olduฤu iรงin bulut geรงiลlerinin รงok yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, radar gรถrรผntรผleri sayesinde bulut etkisinden kurtularak analizler gerรงekleลtirdiklerini belirten Kavzoฤlu, optik gรถrรผntรผlerle yaptฤฑklarฤฑ analizlerin รงok kฤฑymetli sonuรงlar verdiฤini dile getirdi.
“Bu Tรผrkiye’de ilk harita”
Kavzoฤlu, sadece uydu gรถrรผntรผsรผnรผ paylaลmadฤฑklarฤฑnฤฑ, metrik olarak tรผm รถlรงรผmleri yapabildiklerini ifade ederek, “Bu Tรผrkiye’de ilk harita.” dedi.
Kullandฤฑklarฤฑ algoritmalarla yรผzde 99 doฤruluk elde ettiklerini, Bursa, ฤฐstanbul, Yalova, Kocaeli bรถlgesini iรงine alan havzayฤฑ รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ anlatan Kavzoฤlu, 14 Mayฤฑs’ta aldฤฑklarฤฑ uydu gรถrรผntรผsรผnde mรผsilajฤฑn Gemlik Kรถrfezi’nde yoฤunluk gรถsterdiฤini belirlediklerini bildirdi.
Aynฤฑ dรถnemde ฤฐstanbul tarafฤฑnda az miktarda mรผsilaj gรถrรผldรผฤรผne, ฤฐzmit Kรถrfezi’nde hemen hemen hiรง mรผsilajฤฑn ortaya รงฤฑkmadฤฑฤฤฑna iลaret eden Kavzoฤlu, ลรถyle devam etti:
“ฤฐzmit Kรถrfezi’ne doฤru, akฤฑntฤฑlarla gรถrรผlmeye baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ tespit ettik. ฤฐstanbul’da รงok azdฤฑ, Gemlik’te รงok yoฤundu. 14 Mayฤฑs’ta รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑz bรถlgede, yaklaลฤฑk 50 kilometrekarelik bir alanฤฑ kapsฤฑyordu. 5 gรผnlรผk periyotlarla รถlรงรผm yapฤฑyoruz. Her 5 gรผnde bir bunun รงok ciddi ลekilde รงoฤalmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk. Buna mรผsilaj patlamasฤฑ diyoruz. ลu anda 100 kilometrekarelik bir alana yayฤฑldฤฑ.
Metrik olarak รถlรงรผmleri tamamlandฤฑ, haritalandฤฑ. Nerelerde ne kadar olduฤunun bilgisi elimizde var. Biz sadece optik deฤil, termal gรถrรผntรผlerle de รงalฤฑลtฤฑk. Termal gรถrรผntรผ bize neyi veriyor? Mรผsilajฤฑn kalฤฑn bir tabaka oluลturduฤu yerlerde ฤฑsฤฑnma nedeniyle daha รงok รงoฤaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk.”
“Marmara Denizi’nde su ฤฑsฤฑnฤฑyor”
Prof. Dr. Kavzoฤlu, yaptฤฑklarฤฑ รงalฤฑลmalarla Marmara Denizi’nin ฤฑsฤฑ haritasฤฑnฤฑ da รงฤฑkardฤฑklarฤฑna dikkati รงekerek, ลu bilgileri paylaลtฤฑ:
“Marmara Denizi’nde su ฤฑsฤฑnฤฑyor. 1970’lerde ortalama 2,5 derece bir artฤฑลฤฑn olduฤunu biliyorduk. Marmara Denizi’nin orta kฤฑsฤฑmlarฤฑnda 14 dereceler, 13,5 dereceleri รถlรงerken, mรผsilajฤฑn olduฤu alanlarda 17,5 dereceleri gรถrdรผk. Bugรผn daha da artmฤฑล olabilir รงรผnkรผ haziran gรถrรผntรผlerinin iลlenmesi halen devam ediyor. Yaklaลฤฑk 18 derecelik bir ฤฑsฤฑya yaklaลmฤฑล durumda. Isฤฑndฤฑkรงa oksijeni tรผketiyor, รงoฤalฤฑyor ve aลaฤฤฑya doฤru kendini yayฤฑyor. Bu da canlฤฑlar iรงin รงok bรผyรผk bir tehdit oluลturacak.”
Deniz salyasฤฑ ile ilgili literatรผr araลtฤฑrmasฤฑ da yaptฤฑklarฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen Kavzoฤlu, dรผnyada 1900’lฤฑ yฤฑllarda ilk Adriyatik Denizi’nde baลlayan mรผsilaj olayฤฑnฤฑn o bรถlgede sรผrekli tekrarlandฤฑฤฤฑnฤฑ, bilim insanlarฤฑnฤฑn bu alanda รถnemli รงalฤฑลmalar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Kavzoฤlu, literatรผrde 2007’de Marmara Denizi’nde gรถrรผlen mรผsilajฤฑn da yer aldฤฑฤฤฑna deฤinerek, yaptฤฑklarฤฑ รงalฤฑลmayla ilgili makalenin temmuz ayฤฑnda hem ulusal hem uluslararasฤฑ dergilerde yayฤฑnlanacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
“10 gรผn iรงerisinde yรผzde 41 civarฤฑnda artฤฑล oldu”
Laboratuvarda รงalฤฑลmalara devam ettiklerini anlatan Kavzoฤlu, “Denizin iรงerisindeki alanlarda modelleme yapabiliyoruz. Bu hareketlerin sonucunda ne kadar รงoฤalacak, bu iล ne zaman biter ile ilgili modelleme yapabiliyoruz. Azalmaya baลladฤฑฤฤฑnda da ne zaman sonlanacaฤฤฑ konusunda bilgi verebileceฤiz. Artฤฑล baลlangฤฑรงta รงok hฤฑzlฤฑ oldu. 10 gรผn iรงerisinde yรผzde 41 civarฤฑnda artฤฑล oldu.” ifadelerini kullandฤฑ.
Kavzoฤlu, mรผsilajฤฑn deniz altฤฑna ne kadar yayฤฑldฤฑฤฤฑyla ilgili deniz biyoloฤu, รงevre mรผhendisi ve deniz ekolojisi alanฤฑnda รงalฤฑลanlarla iล birliฤi iรงerisinde olduklarฤฑnฤฑ belirterek, “ฤฐstanbul ve Kocaeli kฤฑyฤฑlarฤฑnda, 6 kameralฤฑ drone ile kฤฑyฤฑ bรถlgelerinde haritalandฤฑrma yapacaฤฤฑz. Alฤฑnan รถnlemlerin de etkisini bu ลekilde takip edeceฤiz. Kฤฑyฤฑlarda zamansal olarak nasฤฑl azalฤฑyor, bunu izleyeceฤiz. Bundan sonraki sรผreรงte deniz altฤฑnฤฑ da modellemek, haritalamak istiyoruz.” diye konuลtu.
Prof. Dr. Kavzoฤlu, hava ลartlarฤฑ ve kirletici etmenlerin etkisinin sรผrmesi durumunda haziran ayฤฑnda deniz salyasฤฑ alanlarฤฑnฤฑn artabileceฤini sรถzlerine ekledi.
