Almanya tarihinde bir sayfa kapanฤฑyor. Avrupa’nฤฑn en bรผyรผk ekonomisine 16 yฤฑl boyunca liderlik eden Angela Merkel’in baลbakanlฤฑk gรถrevi sona eriyor. 16 yฤฑllฤฑk dรถnemde birรงok krizle karลฤฑlaลan Merkel, รผlkesinin ekonomik performansฤฑnฤฑ geliลtirmeye devam etti. Onun dรถneminde รผlkesi Avrupa ekonomisindeki lokomotif rolรผnรผ daha da pekiลtirdi.
Bloomberg HT’nin haberine gรถre bu durum ihracatฤฑnฤฑn รถnemli bรถlรผmรผnรผ Avrupa Birliฤi’ne (AB) yapan Tรผrkiye iรงin de รถnemli bir katalizรถr iลlevi gรถrdรผ. 16 yฤฑllฤฑk dรถnem boyunca Almanya ile Tรผrkiye arasฤฑndaki dฤฑล ticari iliลkiler rekor seviyelere yรผkseldi. Tรผrkiye’de tarihleri 150 yฤฑlฤฑ aลan Alman ลirketleri yatฤฑrฤฑmlarฤฑna devam etti.
Bununla birlikte muhafazakar lider Merkel, Tรผrkiye’nin AB รผyeliฤini bloke eden, Gรผmrรผk Birliฤi’nin gรผncellenmesine yรถnelik talepleri de baskฤฑlayan bir tutum takฤฑndฤฑ. Son dรถnemde mรผlteci krizinin Avrupa kamuoyunun gรผndeminde รถn plana รงฤฑkmasฤฑyla, bu konuda Tรผrkiye’yi รถnemli bir ortak ve aktรถr olarak konumlayan Merkel, AB iรงinde Tรผrkiye’ye yรผkselen sesleri de bastฤฑran bir denge siyaseti izledi.
Peki ลimdi ne olacak? Merkel gidince รถzellikle ekonomik iliลkiler nasฤฑl bir seyir izleyecek? Tรผm bu sorularฤฑ yanฤฑtlamaya Almanya’da yeni oluลmasฤฑ beklenen siyasi tabloyu tarif etmekle baลlanabilir.
Almanya sosyal demokratlarฤฑn liderliฤine hazฤฑrlanฤฑyor
Merkel’in muhafazakar blok liderliฤini terk etmesi ve halefinin kendisi kadar gรผรงlรผ bir figรผr olmamasฤฑ ibreyi Sosyal Demokrat Parti’ye (SPD) รงevirdi. Anketler her ne kadar muhafazakarlarฤฑn arayฤฑ kapattฤฑฤฤฑna iลaret etse de sosyal demokratlarฤฑn liderliฤi devam ediyor.
FW anketine gรถre SPD yรผzde 25 destek seviyesini korurken, Merkel ittifakฤฑna olan destek 1 yรผzde puan artarak yรผzde 23โe yรผkseldi. Geรงtiฤimiz ay Merkel ittifakฤฑ anketlerde ilk kez yรผzde 20โnin altฤฑna gerilemiลti.
Berenberg Baลekonomisti Holger Schmieding, Almanya Sosyal Demokrat Partisiโnden Olaf Scholzโun bรผyรผk ihtimalle seรงimlerden sonraki ลansรถlye olmasฤฑnฤฑ bekliyor, fakat seรงimlerin hala sรผrprizlere aรงฤฑk olduฤunu ve farklฤฑ koalisyonlarฤฑn da kurulabileceฤini dรผลรผnรผyor.
Yenilenen bir Hristiyan Demokrat ve Sosyal Demokrat koalisyonu dฤฑลฤฑnda Yeลillerin yรผzde 85 ihtimalle her tรผrlรผ koalisyon senaryosunda yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Schmieding, โSosyal Demokratlar, Yeลiller ve Sol Parti arasฤฑnda bir koalisyon olma ihtimalini yรผzde 20 olarak gรถrรผyoruz ama bu senaryo Almanyaโya daha fazla regรผlasyon ve yรผksek vergi oranlarฤฑ getirebilirโ ifadelerini kullanฤฑyor.
Sosyal Demokratlar ve Hristiyan Demokratlarโฤฑn birbiriyle anlaลmaya รงalฤฑลmadan รถnce diฤer bรผtรผn koalisyon seรงeneklerini deฤerlendirmeye รงalฤฑลacaklarฤฑnฤฑ belirten Schmieding, โBu iki parti arasฤฑnda koalisyon ancak Federal Baลkanโฤฑn seรงimleri tekrar etmemek iรงin iki parti รผzerinde baskฤฑ kurmasฤฑyla mรผmkรผn olacaktฤฑrโ yorumunu yapฤฑyor.
Schmieding, anayasa mahkemesinin denetimi dรผลรผnรผldรผฤรผnde gelecek herhangi bir koalisyonun maliye politikasฤฑyla ilgili yapabileceklerinin รงok sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunu da vurguluyor.
Tรผrkiye ile iliลkiler nasฤฑl olacak?
Sosyal demokratlarฤฑn iktidarฤฑnda Tรผrkiye ile iliลkilerin tonunun deฤiลmesi bekleniyor.
Bu aรงฤฑdan ilk sinyaller seรงim programlarฤฑnda ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. SPD’nin programฤฑnda Tรผrkiye’nin iรง ve dฤฑล politikadaki tutumunun kaygฤฑyla izlendiฤi belirtilirken, bu konularฤฑn eleลtirel bir yaklaลฤฑmla ele alฤฑnacaฤฤฑ AB-Tรผrkiye diyalogunun geliลtirilmesi de vurgulanmฤฑลtฤฑ.
Tรผrkiye’nin AB รผyeliฤine iliลkin olarak ise programda herhangi bir ifade yer almadฤฑ. Programda Tรผrkiye’nin Avrupa’nฤฑn “komลularฤฑ” baลlฤฑฤฤฑ altฤฑnda konumlandฤฑrฤฑlmasฤฑ, AB adaylฤฑฤฤฑndan, รผyelik mรผzakerelerinden hiรงbir ลekilde sรถz edilmeyerek diyalog vurgusuyla yetinilmesi dikkat รงekti.
Almanya’daki yeni siyasi denklemin iรงinde yer almasฤฑ beklenen Yeลiller’in seรงim programฤฑnda ise Tรผrkiye’nin ciddi bir yer edindiฤi gรถrรผlรผyor. Yeลiller programda siyasi hedeflerinin AB รผyeliฤi iรงin gรถrรผลmelerin yeniden baลlatฤฑlmasฤฑ olduฤunu sรถylerken bunun ancak Tรผrkiye’de demokrasi ve hukuk devletine geri dรถnรผลรผ saฤlayacak bir “U dรถnรผล” ile mรผmkรผn olabileceฤini belirtiyor.
Ekonomi ve Dฤฑล Politikalar Araลtฤฑrma Merkezi (EDAM) Baลkanฤฑ Sinan รlgen’e gรถre Almanya’da SPD ve Yeลiller’in kuracaฤฤฑ bir hรผkรผmetin Tรผrkiye’ye bakฤฑลฤฑ Merkel yรถnetimine kฤฑyasla daha sert olacak.
รlgen, zorlu iliลkiler รถngรถrdรผฤรผ bรถyle bir senaryoda, Tรผrkiye’nin AB ile ekonomik iliลkileri aรงฤฑsฤฑndan kritik รถnemdeki Gรผmrรผk Birliฤi’nin gรผncellenmesi beklentisinin gerรงekรงi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyor.
Yeni dรถnemde Tรผrkiye-Almanya arasฤฑndaki ekonomik iliลkileri Bloomberg HT’ye deฤerlendiren Alman-Tรผrk Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ Baลkanฤฑ Dr. Markus Slevogt ise Merkel dรถneminde Tรผrkiye ve Almanya arasฤฑndaki iliลkinin farklฤฑ bir aลamaya evrildiฤini ve iki รผlke arasฤฑndaki ortaklฤฑฤฤฑn gรผรงlรผ kalmaya devam etmesini beklediฤini belirtiyor.
Seรงimlerden sonra Almanyaโnฤฑn dฤฑล politikasฤฑnฤฑn nasฤฑl ลekilleneceฤini tahmin etmenin ลu anlฤฑk zor olduฤunu ama ikili iliลkilerin uzun bir geรงmiลe sahip olduฤunu belirten Slevogt, โTรผrkiye, Almanya ve Avrupa Birliฤi iรงin bรถlgede รถnemli bir ortakโ ifadelerini kullanฤฑyor.
Slevogt, Tรผrkiye-Almanya iliลkilerinin ekonomik ve stratejik deฤer taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek iki รผke arasฤฑnda diyalog ve iลbirliฤi ortamฤฑnฤฑn inลa edilmesinin her iki รผlkenin ekonomik refahฤฑnฤฑ artฤฑrmak iรงin รถnemli olduฤunu da dile getiriyor.
Merkel, Tรผrkiye’yi AB’de gรถrmedi
Tรผrkiye ile Almanya iliลkileri Merkel dรถneminde genel itibariyle pozitif bir atmosferde geliลti. Buna raฤmen Merkel, Tรผrkiye’nin Avrupa Birliฤi รผyeliฤine ve Gรผmrรผk Birliฤi’nin gรผncellenmesine engel olan figรผrlerin baลฤฑnda geldi.
Seรงimlerden รถnce dรผzenlediฤi son basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda Merkel bu konunun altฤฑnฤฑ รงizdi.
“Benim siyasi gรถrรผลรผmรผ ve Tรผrkiye’nin AB’ye รผye olmasฤฑnฤฑ geรงmiลte ve halen รถngรถrmediฤimi biliyorsunuz. Yine de Tรผrkiye ile yakฤฑn iliลkilerden yanayฤฑm. AB’nin mรผlteci anlaลmasฤฑnฤฑn da savunucusu oldum. Gรผmrรผk Birliฤi’ni de konuลmaya baลladฤฑk.”
EDAM Baลkanฤฑ Sinan รlgen, Merkel’in geรงmiลte Gรผmrรผk Birliฤi’nin modernizasyonu sรผrecini tฤฑkadฤฑฤฤฑnฤฑ, bununla birlikte Tรผrkiye ile AB arasฤฑnda bir denge unsuru olduฤunu vurguluyor.
รlgen’e gรถre, 2015’ten sonra etkili olmaya baลlayan mรผlteci krizi sonrasฤฑnda Merkel, AB iรงinde Tรผrkiye’ye yรถnelik sert tepkileri engelledi ve รถzellikle Fransa’yฤฑ dengeleyen bir tutum sergiledi.
Merkel de kamuoyuna verdiฤi son mesajlarda mรผlteci anlaลmasฤฑnฤฑn etkilerine dikkat รงekti. Anlaลma dahilinde Tรผrkiye’ye 3 milyar euro ek fon vereceฤini de hatฤฑrlatan Merkel, “Mรผlteciler insan, siyasi araรง olarak kullanฤฑlmamalฤฑ” dedi. Alman lider, Suriyeli mรผltecilere ev sahipliฤi yapan Tรผrkiye’nin bu hususta olaฤanรผstรผ baลarฤฑ sergilediฤini, AB’nin kรผรงรผk รถlรงekte olsa da Ankara’yฤฑ desteklediฤini ve anlaลmanฤฑn devamฤฑnฤฑn ilgili taraflarฤฑn รงฤฑkarฤฑna olacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Dฤฑล ticaret zirveye รงฤฑkmฤฑลtฤฑ
AB รผyeliฤi ve Gรผmrรผk Birliฤi’nin gรผncellenmesi konusunda engelleyici tavฤฑr gรถsteren Merkel’in baลbakanlฤฑฤฤฑ dรถneminde Tรผrkiye-Almanya iliลkileri zirveye รงฤฑktฤฑ.
2005 yฤฑlฤฑnda Merkel iktidara geldiฤinde Tรผrkiye ile Almanya arasฤฑndaki dฤฑล ticaret hacmi 23 milyar dolar seviyesindeydi. Bu dรถnemde Tรผrkiye’nin ihracatฤฑ 9 milyar dolar, ithalatฤฑ ise 14 milyar dolar olarak kaydedilmiลti.
Bu hacim kademeli olarak yรผkseldi ve 2010 yฤฑlฤฑnda 29 milyar dolara, 2015 yฤฑlฤฑnda ise 35 milyar dolara yรผkseldi.
Salgฤฑn koลullarฤฑna raฤmen iki รผlke arasฤฑndaki dฤฑล ticaret hacmi 2020’de 38 milyar dolarla zirveye รงฤฑktฤฑ. Aynฤฑ yฤฑl Tรผrkiye’nin Almanya’dan ithalatฤฑ da 22 milyar dolarla rekor kฤฑrdฤฑ.
Tรผrkiye’nin Almanya’ya ihracatฤฑnda motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ รถne รงฤฑkarken makinalar ve รถrme giyim eลyalarฤฑ da ihracatฤฑn รถnemli kalemlerinden oldu.
