BirGรผn’รผn haberine gรถre Almanya’da Maliye Bakanฤฑ Olaf Scholz liderliฤindeki Sosyal Demokratlar’ฤฑn 2005’ten bu yana ilk kez bir seรงimden zaferle ayrฤฑlmasฤฑnฤฑn yankฤฑlarฤฑ sรผrerken koalisyon รงalฤฑลmalarฤฑ da baลladฤฑ. Angela Merkel yรถnetimindeki 16 yฤฑllฤฑk CDU/CSU saltanatฤฑnฤฑn sona ermesinin iรง politikadan dฤฑล politikaya pek รงok alanda bir takฤฑm deฤiลimlere yol aรงacak. Ege รniversitesi Uluslararasฤฑ ฤฐliลkiler Bรถlรผmรผโnden Doรง. Dr. Sinem Kocamaz ile Merkelโsiz Almanyaโyฤฑ konuลtuk.
โบMerkel dรถnemini sona erdiren seรงim sonuรงlarฤฑnฤฑ nasฤฑl deฤerlendiriyorsunuz?
Almanyaโda gerรงekleลen seรงimler, ABโnin geleceฤi ve Tรผrkiye-AB iliลkilerinin geleceฤi aรงฤฑsฤฑndan oldukรงa รถnemli bir gรผndem konusu. Seรงimlerden yรผzde 25,9 oy oranฤฑ ile birinci parti olarak รงฤฑkan Sosyal Demokratlarโฤฑn Yeลiller ve Hรผr Demokratlar ile koalisyon hรผkรผmeti kuracaฤฤฑ sรถylenebilir. รnemli olan soru ise Sosyal Demokrat koalisyonunun Almanya ve AB aรงฤฑsฤฑndan neleri deฤiลtireceฤiโฆ Merkel sonrasฤฑ AB iรงerisinde bir liderlik krizi yaลanmasฤฑ sรถz konusu olabilir.
โบSeรงimler sonrasฤฑ Ankaraโnฤฑn Berlin ile iliลkisinde olasฤฑ bir deฤiลiklik bekliyor musunuz? Akabinde Tรผrkiyeโnin AB ile iliลkiler nasฤฑl etkilenir?
Tรผrkiye, AB aรงฤฑsฤฑndan รถnemli bir ortak olmaya devam etmekte ve Tรผrkiye ile pozitif gรผndemin devam ettirilmesi iรงin Erdoฤan ile gรถrรผล ayrฤฑlฤฑklarฤฑna raฤmen Merkel yรถnetiminin AB รผzerinde etkin ve ฤฑsrarcฤฑ olduฤu gรถz ardฤฑ edilemez. Bu baฤlamda yeni hรผkรผmet dรถneminde Tรผrkiye mevcut sorunlar รผzerinde Merkel yรถnetimine gรถre daha fazla zorlanabilir. Zira Yeลillerโin iรงerisinde olduฤu bir koalisyon hรผkรผmetinde Tรผrkiyeโye karลฤฑ eleลtirilerin de artmasฤฑ ihtimaller iรงerisinde. Yine de mรผlteci sorunu, Afganistanโdan kaynaklanan mรผlteci dalgasฤฑ ihtimalleri ve jeostratejik konumu dรผลรผnรผldรผฤรผnde Tรผrkiye gรถzden รงฤฑkarฤฑlmayan bir ortak olmaya devam edecek. ฤฐliลkilerdeki gerilimin dozunu Tรผrkiyeโnin demokrasi konusundaki uygulamalarฤฑ, pozitif gรผndem konularฤฑnda devamlฤฑlฤฑฤฤฑn saฤlanabilmesi gibi unsurlar belirleyecektir.
โบAB demiลken Tรผrkiye hรขlรข โaday รผlkeler listesiโnde. โKฤฑrฤฑlma noktalarฤฑโ baฤlamฤฑnda son sรผreรง iรงin neler sรถylenebilir?
AKP iktidarฤฑ dรถneminde AB ile pek รงok sorun ve kฤฑrฤฑlma yaลanmฤฑลtฤฑr. Otoriterleลen iktidar, iliลkilerin gerilmesine neden oldu. 2013 yฤฑlฤฑnda Suriye iรง savaลฤฑnda ABD ve Avrupalฤฑ liderler Suriye politikalarฤฑnฤฑ deฤiลtirirken Tรผrkiyeโnin Suriye konusunda Batฤฑโdan ayrฤฑลan politikalarฤฑ, Batฤฑ ittifakฤฑnda memnuniyetsizlikle karลฤฑlanmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde iktidar, iรง politikada otoriterleลme eฤilimini arttฤฑrmฤฑล; yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ, gazetecilerin tutuklanmasฤฑ, hak ve รถzgรผrlรผkler alanฤฑndaki sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑcฤฑ uygulamalar ABโnin Tรผrkiyeโyi daha fazla eleลtirmesine neden olmuลtur. OHAL dรถnemi uygulamalarฤฑ da karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak iliลkilerin yฤฑpranmasฤฑna neden olmuลtur. Bu dรถnemde AB, Tรผrkiyeโye olan eleลtirilerini arttฤฑrmฤฑล, Tรผrkiyeโnin รผyelikle ilgili isteฤinin ve kararlฤฑlฤฑฤฤฑ da giderek azalmฤฑลtฤฑr. Yaลanan bu zorluklar รผyelik sรผrecinde daha fazla zorluk yaลanmasฤฑnฤฑ beraberinde getirmiลtir. Bu รงerรงevede รผyelik sรผrecinde gelinen olumsuz noktada en รถnemli iki faktรถrรผn altฤฑ รงizilebilir. Bunlar; Tรผrkiyeโnin demokrasi konusundaki giderek kรถtรผleลen performansฤฑ ve ABโnin sรผreci siyasallaลtฤฑrarak baลka รผyelerine uygulamadฤฑฤฤฑ kriterler ve standartlarฤฑ Tรผrkiyeโden beklemesidir.
โบMรผlteciler, Doฤu Akdeniz, Kฤฑbrฤฑs sorunlarฤฑnฤฑn etkisi ne olur?
Gรผncel problemlere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise mรผlteci krizi konusunda yaลanan anlaลmazlฤฑklar ve Doฤu Akdenizโde yaลanฤฑlan kriz son dรถnemin รถnemli sorunlarฤฑ olarak nitelendirilebilir. Bรผtรผn bu krizlerin arka planฤฑna AB iรงerisinde giderek gรผรงlenen ve yabancฤฑ dรผลmanlฤฑฤฤฑnฤฑ kรถrรผkleyen radikal saฤ partilerinin etkisini de eklemek gerekir. Ayrฤฑca Fransa ve Yunanistan gibi Tรผrkiye ile ikili iliลkilerinde problem yaลayarak Kฤฑbrฤฑs-Doฤu Akdeniz gibi sorunlarฤฑ ABโye yansฤฑtan รผlkelerin de rolรผnรผ unutmamak gerekir. Bรผtรผn bu krizler ve sorunlar รผyelik sรผrecinde yol kat edilememesine neden olmuล, taraflar pozitif gรผndem รงerรงevesinde Gรผmrรผk Birliฤiโnin yenilenmesi, mรผlteci sorunu ve vize serbestisi gibi iลbirliฤinin รถne รงฤฑkabileceฤi konular รผzerinden yรผrรผtmeye karar vermiลlerdir. Ancak pozitif gรผndem de siyasi sorunlardan ve krizlerden etkilenmektedir. รzellikle Yeลil Mutabakat ve dijitalleลme gibi konularฤฑn AB ajandasฤฑnda daha fazla yer aldฤฑฤฤฑ konjonktรผrde Tรผrkiyeโnin de bu konulara aฤฤฑrlฤฑk vermesi iลbirliฤi imkรขnlarฤฑnฤฑ arttฤฑracak formรผller oluลturabilir. Ancak รผyelik sรผrecinin pozitif anlamda devam etmesi iรงin Doฤu Akdeniz, Kฤฑbrฤฑs gibi รงetin konular Tรผrkiyeโnin demokrasi konusundaki performansฤฑ gibi mevcut sorunlar hรขlรข devam etmektedir.
