Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) enflasyondaki artฤฑลta gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimi belirleyici olurken, รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonunda yavaลlama kaydedildiฤini belirtti.
TCMB Aฤustos ayฤฑ Aylฤฑk Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda ลรถyle denildi:
“Tรผketici fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,12 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,30 puan yรผkseliลle yรผzde 19,25โe ulaลmฤฑลtฤฑr. Bu geliลmede, gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimi belirleyici olurken, รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonunda yavaลlama kaydedilmiลtir. Gฤฑda enflasyonundaki yรผkseliลte taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑnฤฑn etkisi belirgin olurken dรผnyada ve รผlkemizde etkili olan tarฤฑmsal kuraklฤฑk tรผketici gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑ olumsuz yรถnde etkilemektedir. Bu dรถnemde Tรผrk lirasฤฑnda yakฤฑn dรถnemdeki gรถrรผnรผm ve otomobillerdeki รTV matrah artฤฑrฤฑmฤฑ dรผzenlemesine baฤlฤฑ olarak dayanฤฑklฤฑ tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlemiล, bu geliลmenin yansฤฑmasฤฑ ile temel mallarda yฤฑllฤฑk enflasyon gerilemiลtir.
Hizmet yฤฑllฤฑk enflasyonu ise lokanta-otel grubunun รถncรผlรผฤรผnde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda yรผkselmiลtir. Aฤustos ayฤฑnda uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑ gerilerken, baลta tarฤฑmsal รผrรผnler olmak รผzere enerji dฤฑลฤฑ emtia fiyatlarฤฑ tekrar yรผkselmiลtir. Bu doฤrultuda, Tรผrk lirasฤฑndaki kฤฑsmi deฤerlenmeye karลฤฑn, รผretici fiyatlarฤฑndaki aylฤฑk artฤฑล eฤilimi ara mallarฤฑ ile elektrik ve doฤalgaz gibi enerji kalemlerindeki geliลmelere baฤlฤฑ olarak devam etmiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ gerilerken, gรถstergelerin yakฤฑn dรถnem eฤilimlerindeki yรผksek seviyeler korunmuลtur
Deฤerlendirmeler
Aฤustos ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,12 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,30 puan artarak yรผzde 19,25 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ, sฤฑrasฤฑyla 0,05 ve 0,46 puan azalarak yรผzde 18,46 ve yรผzde 16,76 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre gฤฑda ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,96 ve 0,01 puan artmฤฑล, alkol-tรผtรผn-altฤฑn, temel mal ve enerji gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,31 ve 0,29 ve 0,07 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle, รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimlerinde yรผksek seviyeler korunmuล ve bir miktar artฤฑล izlenmiลtir. Bununla birlikte, kapanma ve aรงฤฑlma dรถnemlerinin yakฤฑn dรถnem enflasyon eฤiliminde dalgalanmalara sebep olduฤu not edilmelidir. Bu dรถnemde, enflasyon eฤilimi iลlenmiล gฤฑda ve temel mal gruplarฤฑnda artarken, hizmet grubunda yataya yakฤฑn seyretmiลtir.
Hizmet fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,25 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,13 puan artarak yรผzde 13,88 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon, lokanta-otel, haberleลme hizmetleri ve kirada yรผkselirken, ulaลtฤฑrma hizmetlerinde yatay seyretmiล, diฤer hizmetlerde ise gerilemiลtir. Lokanta-otel alt grubunda, aรงฤฑlmayla birlikte gerรงekleลen yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda da sรผrmรผลtรผr. Yemek hizmetleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta (yรผzde 2,20) gฤฑda fiyatlarฤฑndaki olumsuz gรถrรผnรผm de etkili olurken, konaklama hizmetleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta (yรผzde 3,31) otel รผcretleri belirleyici olmaya devam etmiลtir.
Haberleลme hizmetlerindeki artฤฑลฤฑ ise cep telefonu gรถrรผลme ve internet รผcretleri sรผrรผklemiลtir. Aฤustos ayฤฑnda kira aylฤฑk artฤฑลฤฑ (yรผzde 1,17) bir miktar hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr. Diฤer hizmetler yฤฑllฤฑk enflasyonundaki gerilemede ise Tรผrk lirasฤฑnda gerรงekleลen daha istikrarlฤฑ seyre istinaden, dรถviz kuruna duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan bakฤฑm onarฤฑm ve saฤlฤฑk hizmetlerinin etkisi hissedilmiลtir.
Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 0,94 puan gerileyerek yรผzde 20,28 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal ile giyim ve ayakkabฤฑ grubunda gerilerken, diฤer temel mallarda artmฤฑลtฤฑr. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,02 oranฤฑnda gerilemiล, bu geliลmede รTV matrahlarฤฑndaki dรผzenleme kaynaklฤฑ dรผลรผล gรถsteren otomobil fiyatlarฤฑ (yรผzde 2,99) belirleyici olmuลtur. Diฤer taraftan, bu dรถnemde mobilya ve beyaz eลyada aylฤฑk bazda artฤฑลlar izlenmiลtir. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon 1,08 puan azalarak yรผzde 7,29 seviyesine gerilmiลtir. Diฤer temel mallar grubunda ise yฤฑllฤฑk enflasyon konutun bakฤฑm-onarฤฑmฤฑ, ev ile ilgili temizlik malzemeleri ve kiลisel bakฤฑm รผrรผnleri รถncรผlรผฤรผnde 1,58 puan artฤฑลla yรผzde 23,27โye ulaลmฤฑลtฤฑr. รzetle, temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonundaki yavaลlamada Tรผrk lirasฤฑndaki yakฤฑn dรถnem gรถrรผnรผmรผnรผn ve otomobil รTV matrah dรผzenlemesinin etkileri hissedilirken, diฤer temel mallar daha olumlu bir gรถrรผnรผmรผ sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr.
Enerji fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 0,63 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde eลel mobil sisteminin enflasyon รผzerindeki sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkisi bir miktar gerilese de, sistem hรขlihazฤฑrda รถnemli bir yukarฤฑ yรถnlรผ etkinin รถnรผne geรงmektedir. Aฤustos ayฤฑnda akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 1,00 oranฤฑnda artฤฑล gรถstermiล, bu geliลmede รTV miktarฤฑ sฤฑfฤฑrlanan LPG fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur. LPG fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa paralel olarak tรผp fiyatlarฤฑnda da aylฤฑk 1,92 oranฤฑnda yรผkseliล gรถzlenmiลtir. Bu geliลmelerle yฤฑllฤฑk enerji enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 0,79 puan gerileyerek yรผzde 20,72 olmuลtur.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 3,18 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 4,08 puan yรผkselerek yรผzde 29,00 olmuลtur. Bu geliลmede hem iลlenmemiล hem de iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn etkisi hissedilirken, iลlenmemiล gฤฑda grubunun katkฤฑsฤฑ oldukรงa belirgin olmuลtur.
ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑnda aylฤฑk bazda gรผรงlรผ bir artฤฑลa iลaret etmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 40,38โe ulaลmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubundaki artฤฑลta sรผt, yumurta, kuruyemiล ve bakliyat fiyatlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. Aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 2,19 olarak gerรงekleลen iลlenmiล gฤฑda grubunda genele yayฤฑlan artฤฑลlar gรถrรผlmรผล ekmek-tahฤฑllar, peynir ve diฤer sรผt รผrรผnleri, kahve-รงay-kakao ve konserve iลlenmiล sebze fiyatlarฤฑ รถne รงฤฑkan alt gruplar olmuลtur. Bu geliลmelerle taze meyve-sebze enflasyonu keskin bir ลekilde artarken, meyve-sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 26,84 seviyesine yรผkselmiลtir. รzetle, uluslararasฤฑ gฤฑda ve tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar, birikimli kur etkileri ve tarฤฑmsal kuraklฤฑฤa baฤlฤฑ etkilerle belirli รผrรผnlerdeki arz sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn etkili olduฤu gฤฑda grubunda, normalleลme ile birlikte canlanan talebin de etkisiyle, son รผรง ayda kayda deฤer bir hฤฑzlanma gรถzlenmiลtir.
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 2,77 oranฤฑnda yรผkselmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,60 puan artarak yรผzde 45,52โye ulaลmฤฑลtฤฑr. รretici fiyatlarฤฑndaki bu yรผkseliลte, elektrik ve doฤalgaz fiyat geliลmeleri, birikimli dฤฑล fiyat baskฤฑlarฤฑ ve sรผregelen arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ belirleyici olmaya devam etmiลtir. รte yandan, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn eฤilimi bu dรถnemde gerilese de yรผksek seviyesini korumuลtur.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, enerji yฤฑllฤฑk enflasyonundaki artฤฑล รถn plana รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Aฤustos ayฤฑnda enerji grubu fiyatlarฤฑnda meydana gelen kayda deฤer artฤฑลta (yรผzde 9,77) elektrik ve gaz imalatฤฑ ile daฤฤฑtฤฑmฤฑ belirleyici olmuลtur. Ara mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki yรผzde 2,12โlik artฤฑลta metallerle baฤlantฤฑlฤฑ รผrรผnler, aฤaรง ve mantar รผrรผnleri ve inลaat sektรถrรผ ile baฤlantฤฑlฤฑ metalik olmayan mineral รผrรผnlerin etkisi hissedilmiลtir. Sermaye malฤฑ grubunda gรถzlenen fiyat artฤฑลlarฤฑnda motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ile bunlarฤฑn parรงa ve aksesuarlarฤฑ ve tarฤฑm ve ormancฤฑlฤฑk makineleri fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลler etkili olmuลtur. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta ise ev aletleri, mobilya ve tรผketici elektroniฤi รผrรผnleri รถne รงฤฑkarken, dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte meyve ve sebzeler, fฤฑrฤฑn รผrรผnleri ve mamulleri, iรงecek ve sรผt รผrรผnleri gibi gฤฑda kalemleri belirleyici olmuลtur. Bu geliลmelerle, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerindeki รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar devam etmiลtir.”
