Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Aylฤฑk Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ve emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ maliyet baskฤฑlarฤฑnฤฑn gรผรงlendiฤi bildirildi.
TCMB tarafฤฑndan yayฤฑmlanan Kasฤฑm Ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda, kasฤฑmda tรผketici fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 1,49 arttฤฑฤฤฑ, yฤฑllฤฑk enflasyonun 1,08 puan yรผkselerek yรผzde 12,98 olduฤu anฤฑmsatฤฑldฤฑ.
Bu yรผkseliลe en belirgin katkฤฑnฤฑn, iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑndan geldiฤi aktarฤฑlan raporda, dรถviz kuru ve petrol fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin, enerji enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam ettiฤi vurgulandฤฑ.
Raporda, temel mal enflasyonunun Tรผrk lirasฤฑndaki birikimli deฤer kaybฤฑna baฤlฤฑ olarak dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ รถncรผlรผฤรผnde artฤฑล eฤilimini sรผrdรผrdรผฤรผne, hizmet grubunda ise yฤฑllฤฑk enflasyonun gerilediฤine iลaret edilerek, bu รงerรงevede, รงekirdek gรถstergelerin yฤฑllฤฑk enflasyonunun temel mal grubu kaynaklฤฑ arttฤฑฤฤฑ, ana eฤiliminin ise yรผksek seviyesini koruduฤu kaydedildi.
Kasฤฑmda tรผketici fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 1,49 arttฤฑฤฤฑ ve yฤฑllฤฑk enflasyonun 1,08 puan yรผkselerek yรผzde 12,98’e รงฤฑktฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑlan raporda, “Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,38 ve 0,26 puan artarak yรผzde 12,17 ve 12,08’e ulaลmฤฑลtฤฑr. Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre gฤฑda, temel mal ve enerji gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑnฤฑn sฤฑrasฤฑyla 0,63, 0,25 ve 0,22 puan arttฤฑฤฤฑ, hizmet grubunun katkฤฑsฤฑnฤฑn ise 0,07 puan azaldฤฑฤฤฑ gรถrรผlmรผลtรผr.” ifadeleri kullanฤฑldฤฑ.
Raporda, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin รผรง aylฤฑk ortalamalarฤฑna gรถre kasฤฑmda enflasyonun ana eฤiliminin yรผksek seviyesini koruduฤu aktarฤฑlarak, ลu deฤerlendirmelere yer verildi:
“Bu dรถnemde ana eฤilim temel mal grubunda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda gerilerken, hizmet grubunda gรถrece yatay seyretmiลtir. Yakฤฑn dรถnem fiyat hareketlerinde etkili olan geรงici unsurlar (giyim grubunda aฤฤฑrlฤฑklandฤฑrma yรถnteminin deฤiลmesi ve dayanฤฑklฤฑ mal gruplarฤฑndaki vergi indiriminin sona ermesi) arฤฑndฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda enflasyonun ana eฤiliminin bir รถnceki aya kฤฑyasla yรผkseldiฤi gรถrรผlmรผลtรผr. Kasฤฑmda hizmet grubu fiyatlarฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda (yรผzde 0,11) artmฤฑล, yฤฑl baลฤฑndan bu yana yรผkselen grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,21 puan azalarak yรผzde 9,42’ye gerilemiลtir.
Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon kira grubunda artarken lokanta-otel grubunda yatay seyretmiล, diฤer alt gruplarda ise bir miktar azalmฤฑลtฤฑr. Ulaลtฤฑrma grubunda fiyatlar havayolu ile ลehirlerarasฤฑ kara taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ hizmetlerine baฤlฤฑ olarak dรผลรผล kaydetmiลtir. Diฤer hizmetler grubu enflasyonundaki azalฤฑลta ise paket tur fiyatlarฤฑndaki dรผลรผล (yรผzde 3,52) etkili olmuลtur. Kiranฤฑn aylฤฑk artฤฑลฤฑ ise bir miktar hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr.”
“Kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑ gerilemeye devam etti”
Raporda, temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonunun kasฤฑmda 0,74 puan artarak yรผzde 15,05 ile endeks tarihindeki en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑฤฤฑ bilgisi verildi.
Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyonun giyim grubunda yataya yakฤฑn seyrettiฤi, diฤer alt gruplarda temelde dรถviz kuru kaynaklฤฑ yรผkseldiฤi belirtilen raporda, “Dayanฤฑklฤฑ mal grubunda รถzellikle otomobil, beyaz eลya ve diฤer elektrikli aletlerde gรถzlenen yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. Giyim ve dayanฤฑklฤฑ tรผketim dฤฑลฤฑ temel mallarda ise fiyat artฤฑลlarฤฑ hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde temel mal grubu enflasyonunun yukarฤฑ yรถnlรผ seyrinde dรถviz kuru geliลmeleri ana belirleyici olurken, toplam talep koลullarฤฑ da bu gรถrรผnรผmรผ desteklemiลtir.” denildi.
Raporda, enerji fiyatlarฤฑnฤฑn kasฤฑmda yรผzde 2,53 ile yรผksek bir oranda arttฤฑฤฤฑna iลaret edilerek, bu geliลmede, dรถviz kuru ile petrol ve diฤer girdi fiyatlarฤฑna baฤlฤฑ olarak sฤฑrasฤฑyla yรผzde 4,46 ve 2,66 artan akaryakฤฑt ve tรผpgaz fiyatlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra yรผzde 4,97 yรผkselen katฤฑ yakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑn belirleyici olduฤu, bรถylelikle, enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonunun 1,62 puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 12,23’e yรผkseldiฤi bildirildi.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonunun ise kasฤฑmda 3,04 puan artarak yรผzde 15,78 olduฤu anฤฑmsatฤฑlan raporda, bu dรถnemde, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑn sebze grubu รถncรผlรผฤรผnde kayda deฤer bir oranda yรผkseldiฤi dile getirildi.
Raporda, kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑnฤฑn gerilemeye devam ettiฤine vurgu yapฤฑlarak, “Bรถylelikle, iลlenmemiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 19,48โe ulaลmฤฑลtฤฑr. ฤฐลlenmiล gฤฑda grubunda ise aylฤฑk bazda yรผksek bir fiyat artฤฑลฤฑ (yรผzde 1,17) gerรงekleลmiลtir. รiฤ sรผt fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimine baฤlฤฑ olarak bu grupta peynir, diฤer sรผt รผrรผnleri ve tereyaฤฤฑndaki gรผรงlรผ fiyat artฤฑลlarฤฑ devam etmiลtir. Bu รงerรงevede, taze meyve-sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu kasฤฑmda yรผzde 13,36โya yรผkselmiลtir.” deฤerlendirmeleri yapฤฑldฤฑ.
“รretici fiyatlarฤฑ dรถviz kuru ve petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelerle arttฤฑ”
Raporda, yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑnฤฑn kasฤฑmda dรถviz kuru ve petrol baลta olmak รผzere emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmelerle yรผzde 2,02 arttฤฑฤฤฑ belirtilerek, yฤฑllฤฑk enflasyonun sฤฑnฤฑrlฤฑ bir yรผkseliลle yรผzde 17,30 seviyesinde gerรงekleลtiฤi ifade edildi.
Yฤฑllฤฑk enflasyonun imalat sanayisinde yatay seyrettiฤi, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayisinde ise yรผzde 14,98’e yรผkseldiฤi aktarฤฑlan raporda, “Petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล ana eฤilimi ise รถnemli รถlรงรผde hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr.” ifadeleri kullanฤฑldฤฑ.
Raporda, ana sanayi gruplarฤฑna gรถre kasฤฑmda fiyatlarฤฑn dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda gรถrece ฤฑlฤฑmlฤฑ arttฤฑฤฤฑ dile getirilerek, ลunlar kaydedildi:
“Diฤer alt gruplarda ise gรผรงlรผ fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenmiลtir. Ara malฤฑ fiyatlarฤฑndaki belirgin artฤฑลta demir-รงelik, plastik, diฤer ana metal ve kimyasal รผrรผnler; sermaye malฤฑ fiyatlarฤฑnda ise metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ve makine imalatฤฑ รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde, dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ mobilya ve ev aletleri kaynaklฤฑ artฤฑล kaydetmiล, dayanฤฑksฤฑz tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ ise tekstil, meyve ve sebze ile sรผt รผrรผnlerine baฤlฤฑ olarak yรผkselmiลtir. Sonuรง olarak, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ve emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ maliyet baskฤฑlarฤฑ gรผรงlenmiลtir.”
