TCMB tarafฤฑndan, 24 Ekim 2019’da gerรงekleลtirilen Para Politikasฤฑ Kurulu รzeti yayฤฑmlandฤฑ. Aรงฤฑklamada ลunlara yer verildi:
“Enflasyon Geliลmeleri
Tรผketici fiyatlarฤฑ Eylรผl ayฤฑnda yรผzde 0,99 oranฤฑnda artarken yฤฑllฤฑk enflasyon 5,75 puan azalarak yรผzde 9,26โya gerilemiลtir. Bu dรถnemde tรผketici enflasyonu gรผรงlรผ baz etkisiyle de birlikte รถzellikle temel mal ve gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑsฤฑyla belirgin bir dรผลรผล sergilemiลtir. Tรผrk lirasฤฑndaki istikrarlฤฑ seyrin yanฤฑ sฤฑra enflasyon beklentilerindeki iyileลme ve ฤฑlฤฑmlฤฑ iรง talep koลullarฤฑ รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonundaki dรผลรผลte belirleyici olmuลtur. Bu รงerรงevede, B ve C gรถstergelerinin eฤilimindeki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir korunmuลtur.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Eylรผl ayฤฑnda 7,70 puan azalarak yรผzde 9,52โye gerilemiลtir. Bu dรผลรผลte, gรผรงlรผ baz etkisinin yanฤฑ sฤฑra, iลlenmiล ve iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑndaki olumlu seyir etkili olmuลtur. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda, taze meyve-sebze yฤฑllฤฑk enflasyonundaki dรผลรผล รถn plana รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. ฤฐลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ ise, รงay fiyatlarฤฑ dฤฑลฤฑnda, alt gruplar geneline yayฤฑlan ฤฑlฤฑmlฤฑ bir artฤฑล gรถstermiลtir.
Enerji grubu fiyatlarฤฑ Eylรผl ayฤฑnda yรผzde 3,17 oranฤฑnda artarken, enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu baz etkisiyle yรผzde 4,86โya gerilemiลtir. Bu dรถnemde, doฤalgaz fiyatlarฤฑnda yapฤฑlan ayarlamanฤฑn etkisi gรถzlenirken, dรถviz kuru ve petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ da yรผkselmiลtir. Diฤer taraftan eลel mobil sistemi akaryakฤฑt
fiyatlarฤฑnda daha olumsuz bir gรถrรผnรผmรผ engellemiลtir. Enerji grubunun Ekim ayฤฑndaki seyrinde elektrik fiyatlarฤฑndaki ayarlamanฤฑn etkisi hissedilecektir.
Eylรผl ayฤฑnda temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu, bรผyรผk รถlรงรผde baz etkisine baฤlฤฑ olarak 10,04 puan dรผลรผลle yรผzde 2,98โe gerilemiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ ve diฤer temel mal gruplarฤฑnda daha belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda gerilemiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ, beyaz eลya fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa karลฤฑn, otomobil fiyatlarฤฑna baฤlฤฑ olarak bir รถnceki aya gรถre sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda azalmฤฑลtฤฑr. Diฤer temel mal grubu fiyatlarฤฑnda ise Aฤustos ayฤฑndaki dรผลรผลรผn ardฤฑndan bu dรถnemde yeniden artฤฑล kaydedilmiลtir. Bu dรถnemde temel mal grubu enflasyonunun seyrinde, gรผรงlรผ baz etkisinin yanฤฑ sฤฑra, Tรผrk lirasฤฑnฤฑn gรถrรผnรผmรผ ve iรง talep koลullarฤฑndaki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir de etkili olmuลtur.
Hizmet grubu fiyatlarฤฑ Eylรผl ayฤฑnda yรผzde 1,47 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu ise 1,65 puanlฤฑk dรผลรผลle yรผzde 12,54โe gerilemiลtir. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon ulaลtฤฑrma grubunda yรผkselirken, baz etkisiyle lokanta-otel ve diฤer hizmetler gruplarฤฑnda dรผลmรผล, haberleลme hizmetleri ve kirada ise belirgin bir deฤiลiklik gรถstermemiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde รถzellikle ลehir iรงi yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ hizmetlerindeki (belediye otobรผsรผ, taksi, tren vb.) yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn etkileri hissedilmiลtir. Son dรถnemde, iรง talep koลullarฤฑnฤฑn hizmet enflasyonunu dรผลรผrรผcรผ etkisinin, reel birim iลgรผcรผ maliyetleri, bazฤฑ kalemlerdeki birikimli maliyet artฤฑลlarฤฑ ve geรงmiล enflasyona endeksleme eฤilimine baฤlฤฑ olarak sฤฑnฤฑrlandฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
Son dรถnemde edinilen veriler iktisadi faaliyetteki ฤฑlฤฑmlฤฑ toparlanma eฤiliminin devam ettiฤini gรถstermektedir. Sanayi รผretimi, son aylarda resmi tatillerle iliลkili รงalฤฑลma gรผnรผ etkilerine baฤlฤฑ olarak yรผksek bir oynaklฤฑk sergilemekle birlikte ana eฤilim itibarฤฑyla ฤฑlฤฑmlฤฑ artฤฑลฤฑnฤฑ korumaktadฤฑr. Mevsim ve takvim etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล sanayi รผretimi Aฤustos ayฤฑnda bir รถnceki aya gรถre yรผzde 2,8 oranฤฑnda azalmฤฑลtฤฑr. Kurban bayramฤฑ sonrasฤฑnฤฑn hafta sonu ile birleลtirilmesiyle oluลan fiili รงalฤฑลma gรผnรผ kayฤฑplarฤฑnฤฑn ve genel olarak oynak bir yapฤฑ sergileyen diฤer ulaลฤฑm araรงlarฤฑ sektรถrรผndeki
dรผzeltme hareketinin Aฤustos ayฤฑnda sanayi รผretimini รถnemli รถlรงรผde sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir. Aฤustos ayฤฑna has sรถz konusu etkilerin ortadan kalkmasฤฑnฤฑn saฤlayacaฤฤฑ teknik toparlanma ve รถncรผ gรถstergelerdeki olumlu gรถrรผnรผm ฤฑลฤฑฤฤฑnda Eylรผl ayฤฑ sanayi รผretiminde aylฤฑk bazda yeniden artฤฑล beklenmektedir.
รncรผ gรถstergeler iktisadi faaliyetin sektรถrel yayฤฑlฤฑmฤฑndaki iyileลmenin devam ettiฤine iลaret etmektedir. รรงรผncรผ รงeyrekte iลgรผcรผ piyasasฤฑndaki zayฤฑf gรถrรผnรผm ve vergi indirimlerinin sona ermesi รถzel tรผketimi sฤฑnฤฑrlarken, kamu harcamalarฤฑ ve finansal koลullarda iyileลmenin devam etmesi yurt iรงi talebi desteklemiลtir. TCMB ฤฐktisadi
Yรถnelim Anketi, PMI ve sektรถrel gรผven endeksleri gibi gรถstergeler ฤฑลฤฑฤฤฑnda imalat sanayi ve hizmet faaliyetlerindeki iyileลmenin sรผrdรผฤรผ gรถrรผlmรผลtรผr. Bu dรถnemde firmalarla yapฤฑlan gรถrรผลmelerden edinilen bilgiler de iktisadi faaliyete dair benzer sinyaller vermiลtir. Yatฤฑrฤฑmlar ise รผรงรผncรผ รงeyrekten baลlayarak bir miktar toparlanma iลaretleri iรงermekle birlikte zayฤฑf seyrini sรผrdรผrmektedir.
Son dรถnemde baลta Avrupa Birliฤi รผlkeleri olmak รผzere kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผndeki yavaลlama belirginleลmiลtir. Rekabet gรผcรผndeki geliลmelerin olumlu etkisi sรผrerken kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผndeki zayฤฑflama dฤฑล talebi kฤฑsmen yavaลlatmaktadฤฑr. รรงรผncรผ รงeyrekte pazar รงeลitliliฤi ve turizmdeki gรผรงlรผ seyirle birlikte mal ve hizmet
ihracatฤฑnฤฑn bรผyรผmeye katkฤฑsฤฑ devam ederken, yurt iรงi talepteki toparlanmanฤฑn ithalata yansฤฑmalarฤฑ da izlenmiลtir. รnรผmรผzdeki dรถnemde net ihracatฤฑn bรผyรผmeye katkฤฑsฤฑnฤฑn azalarak da olsa sรผreceฤi, enflasyondaki dรผลรผล eฤilimi ve finansal koลullardaki iyileลmeyle birlikte ekonomideki kademeli toparlanmanฤฑn devam edeceฤi รถngรถrรผlmektedir. Bu รงerรงevede, son dรถnemde bรผyรผme kompozisyonunun etkisiyle belirgin bir iyileลme kaydeden cari iลlemler dengesinin
รถnรผmรผzdeki dรถnemde ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlemesi beklenmektedir.
ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑ verileri nispeten zayฤฑf seyretmektedir. 2019 yฤฑlฤฑnฤฑn Temmuz dรถnemi verilerine gรถre Haziran dรถnemine kฤฑyasla tarฤฑm dฤฑลฤฑ istihdam azalmฤฑล, tarฤฑm dฤฑลฤฑ iลsizlik oranฤฑ yรผkseliลini sรผrdรผrmรผลtรผr. ฤฐstihdamฤฑn sektรถrel kompozisyonu incelendiฤinde, bir รถnceki dรถneme kฤฑyasla, sanayi ve hizmet sektรถrlerinde yataya yakฤฑn bir seyir hรขkim olurken, inลaat istihdamฤฑndaki dรผลรผล eฤilimi devam etmiลtir.
Para Politikasฤฑ ve Riskler
Kรผresel iktisadi faaliyetteki zayฤฑflama belirginleลmiลtir. Korumacฤฑ ticaret politikalarฤฑna iliลkin geliลmeler ve artan jeopolitik belirsizlikler kรผresel ekonomi politikalarฤฑna iliลkin belirsizliฤi oldukรงa yรผkseltmiลtir. Bu geliลmeler kรผresel iktisadi faaliyet รผzerindeki aลaฤฤฑ yรถnlรผ riskleri canlฤฑ tutmaktadฤฑr. Sรถz konusu unsurlarฤฑn gerek sermaye akฤฑmlarฤฑ gerekse dฤฑล ticaret kanalฤฑyla yurt iรงi bรผyรผme รผzerinde oluลturabileceฤi etkiler yakฤฑndan takip edilmektedir.
Kรผresel iktisadi faaliyetin zayฤฑf seyri emtia fiyatlarฤฑnฤฑ baskฤฑlamakta ve jeopolitik geliลmelere baฤlฤฑ olarak meydana gelen arz yรถnlรผ sorunlara karลฤฑn ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn ฤฑlฤฑmlฤฑ seyretmesine neden olmaktadฤฑr. Bu baฤlamda, kรผresel enflasyon oranlarฤฑ yatay bir gรถrรผnรผm sergilemektedir.
Yakฤฑn dรถnemde kรผresel iktisadi faaliyetteki zayฤฑf seyir ve enflasyona dair aลaฤฤฑ yรถnlรผ riskler belirginleลirken geliลmiล รผlke merkez bankalarฤฑ para politikalarฤฑ geniลleyici yรถnde ลekillenmektedir. Bu durum, kรผresel finansal koลullar aรงฤฑsฤฑndan daha olumlu bir gรถrรผnรผm ortaya koyarak geliลmekte olan รผlke finansal varlฤฑklarฤฑna yรถnelik talebi ve risk iลtahฤฑnฤฑ desteklemektedir. รte yandan, korumacฤฑlฤฑk รถnlemleri ve kรผresel ekonomi politikalarฤฑna dair diฤer belirsizlikler
geliลmekte olan รผlkelere yรถnelen sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlamakta ve รถnรผmรผzdeki dรถneme iliลkin aลaฤฤฑ yรถnlรผ riskleri gรผรงlendirmektedir.
Tรผrkiye รผlke risk primi, para politikasฤฑndaki temkinli duruล ve makroekonomik gรถstergelerdeki iyileลmenin yanฤฑ sฤฑra, geliลmiล รผlkelerde geniลleyici yรถnde ลekillenmeye baลlayan para politikasฤฑ gรถrรผnรผmรผne baฤlฤฑ olarak Eylรผl ayฤฑnda gerilemiลtir. Takip eden dรถnemde ise jeopolitik geliลmeler nedeniyle yรผkselmiล ve dalgalฤฑ bir seyir izlemiลtir. Kรผresel ve jeopolitik belirsizliklerin hรขkim olduฤu bu dรถnemde รผlke risk primi ve kur oynaklฤฑฤฤฑnฤฑn yรผksek seviyelerini
korumasฤฑ orta vadeli enflasyon gรถrรผnรผmรผ รผzerindeki yukarฤฑ yรถnlรผ riskleri canlฤฑ tutmaktadฤฑr.
Temmuz ve Eylรผl aylarฤฑnda yapฤฑlan gรผรงlรผ faiz indirimi ve takip eden dรถneme iliลkin indirim beklentileri neticesinde kredi ve mevduat faizleri gerilemeye devam etmiลtir. Bu รงerรงevede, TL ticari ve tรผketici kredi faizleri belirgin รถlรงรผde gerilemiล, finansman koลullarฤฑndaki iyileลme ve iรง talepteki toparlanmaya baฤlฤฑ olarak, tรผketici kredilerinde daha aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olmak รผzere, toplam kredilerde bir ivme artฤฑลฤฑ gรถzlenmiลtir. Tรผketici kredileri Aฤustos ayฤฑ baลฤฑndan itibaren รถnemli bir ivme kazanฤฑrken, ticari kredilerde de daha ฤฑlฤฑmlฤฑ bir artฤฑล gรถzlenmeye baลlamฤฑลtฤฑr. Sรถz konusu geliลmede genel ekonomik gรถrรผnรผme iliลkin beklentilerin yol aรงtฤฑฤฤฑ arz yรถnlรผ etkilere ilave olarak, ertelenmiล kredi talebinin de etkili olduฤu deฤerlendirilmektedir. Ayrฤฑca, zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑn finansal istikrarฤฑ destekleyecek ลekilde makro ihtiyati bir araรง olarak daha esnek ve etkin kullanฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda 19 Aฤustos 2019 tarihinde TL cinsi kredi bรผyรผme oranฤฑ yรผzde 10-20 aralฤฑฤฤฑnda bulunan bankalar iรงin TL zorunlu karลฤฑlฤฑk oranlarฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi ve TL zorunlu karลฤฑlฤฑk
faiz oranฤฑnฤฑn yรผkseltilmesi de kredilerdeki canlanmaya katkฤฑda bulunmuลtur. รnรผmรผzdeki dรถnemde, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ likidite ve sermaye yeterlilik oranlarฤฑndaki iyileลmenin ve faizlerdeki dรผลรผลรผn kredi bรผyรผmesini destekleyeceฤi รถngรถrรผlmektedir. Buna ilaveten, tahsili gecikmiล alacaklarฤฑn ve yakฤฑn izlemedeki kredi tutarlarฤฑnฤฑn,
kฤฑsa vadede bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kredi arzฤฑ รผzerindeki olasฤฑ etkileri yakฤฑndan takip edilmektedir. Son dรถnemde faizlerdeki dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak kredi talebinde gรถzlenen canlanmanฤฑn sรผrmesi aรงฤฑsฤฑndan istihdam ve gelir tarafฤฑndaki geliลmeler belirleyici olacaktฤฑr. Kredi koลullarฤฑndaki normalleลmenin hฤฑzฤฑ, kapsamฤฑ ve sรผrdรผrรผlebilirliฤi iktisadi faaliyet gรถrรผnรผmรผ aรงฤฑsฤฑndan รถnemli olacaktฤฑr.
ฤฐรง talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyonu sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkisine karลฤฑn, enflasyon beklentilerinin bulunduฤu seviyeler orta vadeli enflasyon gรถrรผnรผmรผ รผzerinde yukarฤฑ yรถnlรผ risk oluลturmaya devam etmektedir. Enflasyon beklentilerinin รงฤฑpalanmasฤฑ, para politikasฤฑ etkinliฤinin desteklenmesi ve enflasyon-bรผyรผme รถdรผnleลiminin sฤฑnฤฑrlanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan
kritik รถnem taลฤฑmaktadฤฑr.
Enflasyon gรถrรผnรผmรผndeki iyileลme devam etmektedir. ฤฐรง talep geliลmeleri ve parasal sฤฑkฤฑlฤฑk dรผzeyi enflasyondaki dรผลรผลรผ desteklemektedir. Enflasyonun ana eฤilimine dair gรถstergeler, arz yรถnlรผ faktรถrler ve ithalat fiyatlarฤฑ enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ olumlu etkilemektedir. Bu geliลmelere baฤlฤฑ olarak, gรผncel tahminler yฤฑl sonu itibarฤฑyla enflasyonun Temmuz Enflasyon Raporuโnda verilen รถngรถrรผlerin belirgin olarak altฤฑnda kalabileceฤine iลaret etmektedir. Bu รงerรงevede Kurul, enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ etkileyen tรผm unsurlarฤฑ dikkate alarak, politika faizinin 250 baz puan indirilmesine karar vermiลtir. Gelinen noktada, mevcut para politikasฤฑ duruลunun hedeflenen dezenflasyon patikasฤฑyla bรผyรผk รถlรงรผde uyumlu olduฤu deฤerlendirilmektedir.
Kurul, enflasyondaki dรผลรผล sรผrecinin devamlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn, รผlke risk priminin gerilemesi, uzun vadeli faizlerin aลaฤฤฑ gelmesi ve ekonomideki toparlanmanฤฑn gรผรง kazanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirmektedir. Enflasyondaki dรผลรผลรผn hedeflenen patika ile uyumlu ลekilde gerรงekleลmesi iรงin para politikasฤฑndaki temkinli duruลun sรผrdรผrรผlmesi gerekmektedir. Bu รงerรงevede, parasal sฤฑkฤฑlฤฑฤฤฑn dรผzeyi ana eฤilime dair gรถstergeler dikkate alฤฑnarak enflasyondaki dรผลรผลรผn sรผrekliliฤini saฤlayacak ลekilde belirlenecektir. Merkez Bankasฤฑ fiyat istikrarฤฑ ve finansal istikrar amaรงlarฤฑ doฤrultusunda elindeki bรผtรผn araรงlarฤฑ kullanmaya devam edecektir.
Kurul, รผlke risk priminde iyileลme sรผrecinin devam etmesinin fiyat istikrarฤฑ ve finansal istikrar aรงฤฑsฤฑndan รถnemini vurgulamฤฑลtฤฑr. Bu kapsamda, para politikasฤฑ etkinliฤinin desteklenmesi ve olasฤฑ enflasyon-bรผyรผme รถdรผnleลiminin asgariye indirilmesi aรงฤฑsฤฑndan makro finansal politikalarฤฑn finansal oynaklฤฑk ve risk primini dรผลรผrmeye odaklฤฑ bir ลekilde belirlenmesi ve maliye politikasฤฑnฤฑn รถngรถrรผlebilirliฤinin gรผรงlendirilmeye devam edilmesi kritik รถnem arz etmektedir.
Para politikasฤฑ duruลu oluลturulurken, maliye politikasฤฑna dair esas alฤฑnan gรถrรผnรผm fiyat istikrarฤฑ ve makroekonomik dengelenmeye odaklฤฑ, para politikasฤฑyla eลgรผdรผm arz eden bir politika duruลu iรงermektedir. Bu doฤrultuda, yรถnetilen/yรถnlendirilen fiyat ve vergi ayarlamalarฤฑnฤฑn geรงmiล enflasyona endeksleme davranฤฑลฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olacak ลekilde belirleneceฤi varsayฤฑlmฤฑลtฤฑr. Maliye politikasฤฑnฤฑn sรถz konusu รงerรงeveden belirgin olarak sapmasฤฑ ve bu durumun orta vadeli enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ olumsuz etkilemesi halinde para politikasฤฑ duruลunun da gรผncellenmesi sรถz konusu olabilecektir.
Para politikasฤฑ ve maliye politikasฤฑ arasฤฑnda kuvvetlendirilen eลgรผdรผmรผn sรผrekli ve sistematik bir yapฤฑya dรถnรผลtรผrรผlmesi yรถnรผnde yรผrรผtรผlmekte olan ortak รงabalarฤฑn fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlamaya katkฤฑda bulunmasฤฑ beklenmektedir. Bunun yanฤฑ sฤฑra, enflasyondaki katฤฑlฤฑk ve oynaklฤฑklarฤฑ azaltacak yapฤฑsal adฤฑmlara devam edilmesi fiyat istikrarฤฑna ve dolayฤฑsฤฑyla toplumsal refaha olumlu katkฤฑda bulunacaktฤฑr.
Aรงฤฑklanacak her tรผrlรผ yeni verinin ve haberin Kurulโun geleceฤe yรถnelik politika duruลunu deฤiลtirmesine neden olabileceฤi รถnemle vurgulanmalฤฑdฤฑr.”
