Metaverse‘รผn insanlarฤฑn yaลayabileceฤi, รงalฤฑลabileceฤi ve oynayabileceฤi รผรง boyutlu รงevrimiรงi tek bir alan olarak ortaya รงฤฑkmasฤฑna daha yฤฑllar var. Bu durumda bu dรผnyadan alan kapmaya yatฤฑrฤฑm yapmak bir kumar mฤฑ?
‘รalฤฑลmamฤฑ sergiliyorum’
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Mohawk stili devasa koyu kฤฑrmฤฑzฤฑ saรงฤฑ ve mรผtemadiyen iรงtiฤi sigarasฤฑyla, sanatรงฤฑ Angie Thompson’ฤฑn avatarฤฑ tipik bir Moฤol’a benzemiyor. Ancak o, yeni sanal dรผnya รผzerinde hak iddia eden, geniลleyen insan ฤฑrkฤฑnฤฑn bir รผyesi.
“ฤฐlk metaverse paketimi Temmuz 2020’de satฤฑn aldฤฑm ve yaklaลฤฑk 1.500 sterlin รถdedim. Bunu kendi รงalฤฑลmamฤฑ sergilemek ve aynฤฑ zamanda sanat eserlerimi ve diฤer insanlarฤฑn sanat eserlerini tanฤฑtacak metaverse etkinliklerini yรผrรผtmek iรงin aldฤฑm” diyor.
Brighton’dan Angie, Voxels dรผnyasฤฑndaki arazisinde kripto para biriminde satฤฑlan garip ve gรผzel dijital sanat eserleriyle dolu iki galeri inลa etti.
Angie’nin arsalarฤฑ kรผรงรผk bir aile evinin bรผyรผklรผฤรผ kadar (eฤer onlarฤฑ avatarฤฑnฤฑn boyutuyla karลฤฑlaลtฤฑrฤฑrsanฤฑz). En uzunu รผรง katlฤฑ ve zebra geรงiลi olan bir รงatฤฑ terasฤฑna ve eฤlence olsun diye sรผrekli ileri geri giden pembe bir taksiye sahip.
Ama havadan bu dรผnyanฤฑn bรผyรผklรผฤรผ hakkฤฑnda daha iyi bir fikir edinebilirsiniz.
Angie, “F tuลunu basฤฑlฤฑ tutarsanฤฑz mahalleme gรถz atmak iรงin havaya kalkabilirsiniz” diye aรงฤฑklฤฑyor. Galerisinin รผstรผnde, ufka kadar uzanan birebir aynฤฑ binlerce kutuyu gรถrebilirsiniz.
Voxels, kendilerini metaverse olarak tanฤฑmlayan dรผzinelerce sanal dรผnyadan biri. Kafa karฤฑลtฤฑrฤฑcฤฑ, รงรผnkรผ insanlar genellikle ‘metaverse’ hakkฤฑnda sanki tek bir tane varmฤฑล gibi konuลuyorlar. Ancak tek bir platform hakim olmaya baลlayana veya bu farklฤฑ dรผnyalar bir araya gelene kadar ลirketler kendi versiyonlarฤฑnda arazi ve deneyim satฤฑyorlar.
Metaverse analiz ลirketi Dapp Radar’daki araลtฤฑrmacฤฑlar, yalnฤฑzca geรงen yฤฑl sanal arazi satฤฑn almak iรงin 1,93 milyar dolar deฤerinde kripto paranฤฑn harcandฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun 22 milyon dolarฤฑnฤฑn Voxels’teki yaklaลฤฑk 3.000 parsel araziye yatฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Voxels, tรผm sanal para birimleri gibi her iลlemin kaydedildiฤi ve yayฤฑnlandฤฑฤฤฑ halka aรงฤฑk blok zincirini iรงeren Ethereum kripto para birimi sistemi รผzerine kurulu. Bu nedenle, Dapp Radar bunu takip edebiliyor.
En popรผler dรผnyalardan biri Decentraland รงizgi filmi. 2020’de piyasaya sรผrรผlen bu dรผnyada arsalar binlerce, bazen milyonlarca dolara satฤฑlฤฑyor. Samsung, UPS ve Sotheby’s, arsa satฤฑn alฤฑp orada dรผkkanlar ve danฤฑลma merkezleri inลa edenler arasฤฑnda.
Lรผks moda markasฤฑ Philipp Plein ayrฤฑca dรถrt futbol sahasฤฑ bรผyรผklรผฤรผnde bir arsaya sahip ve bunun bir metaverse maฤazasฤฑ ve galeri iรงermesini umuyor.
Fakat sahibi Plein, annesinin 1,5 milyon dolarlฤฑk satฤฑn alฤฑmฤฑna ikna olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi:
“Annem beni aradฤฑ ve ‘Ne yaptฤฑn? Neden, deli misin? Neden bu kadar para harcฤฑyorsun, bu ne?’ dedi.”
Plein, bir yฤฑldan fazla bir sรผredir รงevrimiรงi olarak 24 farklฤฑ kripto para biriminde รผrรผn satฤฑyor. 2022’nin baลlarฤฑnda, Londra’nฤฑn Eski Bond Caddesi’nde sterlinin yanฤฑ sฤฑra Bitcoin ve Ethereum gibi kripto paralarla kฤฑyafet ve bazฤฑ takas edilemez tokenler (NFT’ler) satan yeni bir dรผkkan aรงtฤฑ.
Dรผkkanฤฑ aรงmanฤฑn metaverse hakkฤฑnda daha fazla ลey รถฤrenmesine yardฤฑmcฤฑ olduฤunu sรถylรผyor ve ekliyor:
“Bir parรงa araziye รงok fazla para harcayarak cesur bir adฤฑm attฤฑm. Ama markamla 24 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn bir sรผredir birlikteyim ve yeniden baลlasaydฤฑm ne yapmam gerekirdi?”
Bununla birlikte, kripto para birimlerinin deฤerindeki genel รงรถkรผลle birlikte Dapp Radar, metaverse gayrimenkul deฤerlerinin bir yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine yakฤฑn olduฤunu sรถylรผyor.
Bir baลka kripto metaverse’รผ olan Sandbox’ta; Adidas, Atari, Ubisoft, Binance, Warner Music ve Gucci, arazi satฤฑn alan ve รผrรผnleri ile hizmetlerini satmak ve tanฤฑtmak iรงin deneyimler inลa eden รงok uluslu ลirketlerden sadece birkaรงฤฑ.
Gucci, Minecraft ve Fortnite gibi diฤer bรผyรผk oyun platformlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra, genรง metaverse’lerin en yaygฤฑn Roblox’ta da inลa etti.
Bu oyun ลirketleri arazi satmฤฑyorlar ve herhangi bir blok zinciri teknolojisi kullanฤฑlmadan รงalฤฑลtฤฑrฤฑlฤฑyorlar. Ancak, bilim kurgu yazarlarฤฑnฤฑn gerรงek bir metaverse iรงin ihtiyacฤฑmฤฑz olduฤunu sรถylediฤi bazฤฑ temel bileลenlere รงoktan sahipler:
*oynama imkanฤฑ
*kendi para birimleri
*platformda para kazanma fฤฑrsatฤฑ
*geliลen topluluklar
Gucci Town, lansmanฤฑndan bu yana geรงen yฤฑlda 36 milyondan fazla ziyaret aldฤฑ, Nike Land 11 ayda 25 milyondan fazla ziyaret edildi. Gucci Town’da oyuncular avatarlarฤฑ iรงin gerรงek parayla kฤฑyafet satฤฑn alabiliyorlar. Nike Land’de oyun oynayarak kazanฤฑlan puanlarla avatarlar iรงin tiลรถrt ve ayakkabฤฑ alฤฑnabiliyor.
Moda, metaverse ile ilgili fฤฑrsatlarฤฑ ve riskleri taลฤฑmaya en hevesli sektรถr gibi gรถrรผnรผyor.
Amsterdam merkezli dijital moda evi The Fabricant, yalnฤฑzca avatarlar iรงin giysiler รผretiyor, Decentraland, Sandbox ve diฤer metaveri kullanฤฑcฤฑlarฤฑ iรงin koleksiyonlar ve ฤฑsmarlama giysiler tasarlฤฑyor.
“Baลladฤฑฤฤฑmฤฑzda herkes bize deli dedi รงรผnkรผ ‘Buna neden ihtiyacฤฑn olsun ki?’ dediler. Ancak gelecekte insanlarฤฑn dijital รผrรผnleri giyeceฤi fikrine รงok inandฤฑk” diyor kurucu ortak ve baล tasarฤฑmcฤฑ Amber Jae Slooten.
Fabricant’ฤฑn ลimdiye kadarki rekor satฤฑลฤฑ, bir NFT (dijital sanat eseri) olarak satฤฑlmasฤฑna ve alฤฑcฤฑnฤฑn avatarฤฑ tarafฤฑndan giyilmemesine raฤmen fiyatฤฑ 19.000 dolarฤฑ bulan dijital bir elbise.
ลirket, รงoฤumuzun yakฤฑnda yaลamฤฑmฤฑzฤฑn bir bรถlรผmรผnรผ metaverse’de yaลayacaฤฤฑ fikrine inanan yatฤฑrฤฑmcฤฑlardan 14 milyon dolarlฤฑk fon topladฤฑ.
Ama bunun olup olmayacaฤฤฑ ve olursa ne zaman olacaฤฤฑ belli deฤil. Kripto metaverse’lerde genellikle รงok fazla kiลi gezinmiyor. Yalnฤฑzca etkinlikler dรผzenlendiฤinde gerรงekten kullanฤฑlฤฑyorlar ve o zaman bile milyonlarca deฤil, yalnฤฑzca binlerce insan bu etkinliklere katฤฑlฤฑyor.
Sฤฑzdฤฑrฤฑlan ses kayฤฑtlarฤฑ, Facebook ve Instagram’ฤฑn sahibi Meta’nฤฑn milyarlarca dolar yatฤฑrฤฑm yaptฤฑฤฤฑ sanal dรผnyada insanlarฤฑn uzun sรผre kalmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Ancak Slooten, bu dรผnyalar geliลtikรงe insanlarฤฑn geleceฤine inanฤฑyor:
“Bu kesinlikle kitlesel bir pazara dรถnรผลecek รงรผnkรผ genรง nesli dรผลรผnรผrseniz, zaten oyun oynuyorlar. Onlar iรงin sanal ve gerรงek arasฤฑnda bir ayrฤฑm yok. Ama yine de inลa edilmesi gerekiyor.”
