Oxfam, Davosโta dรผzenlenen Dรผnya Ekonomik Forumu ile eล zamanlฤฑ yayฤฑmladฤฑฤฤฑ son raporunda, kรผresel servet eลitsizliฤinin bugรผne kadarki en sert sฤฑรงramalarฤฑndan birini yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koydu. Rapora gรถre 2025 yฤฑlฤฑnda dรผnya genelindeki milyarderlerin toplam serveti yรผzde 16 artarak 18,3 trilyon dolara yรผkselirken, milyarder sayฤฑsฤฑ tarihte ilk kez 3 bin eลiฤini aลtฤฑ.
Oxfamโฤฑn hesaplamalarฤฑ, yalnฤฑzca son bir yฤฑlda milyarderlerin varlฤฑklarฤฑna eklenen 2,5 trilyon dolarฤฑn, dรผnya nรผfusunun en yoksul yarฤฑsฤฑnฤฑ oluลturan yaklaลฤฑk 4,1 milyar insanฤฑn toplam varlฤฑฤฤฑna denk geldiฤini gรถsteriyor. Bu tablo, kรผresel รถlรงekte yoksulluk ve gฤฑda gรผvensizliฤinin yeniden tฤฑrmandฤฑฤฤฑ bir dรถnemde oluลmasฤฑ nedeniyle รถzellikle dikkat รงekiyor. Birleลmiล Milletler ve Dรผnya Bankasฤฑ verileri de dรผลรผk gelirli รผlkelerde temel gฤฑdaya eriลimin son yฤฑllarฤฑn en zayฤฑf seviyelerinde seyrettiฤine iลaret ediyor.
Elon Musk’ฤฑn serveti 500 milyar dolarฤฑn รผzerinde
Raporda, Tesla ve SpaceXโin CEOโsu Elon Muskโฤฑn net serveti 500 milyar dolarฤฑ aลan ilk kiลi olduฤu vurgulanฤฑrken, teknoloji ve yapay zekรข ลirketlerinin piyasa deฤerlerindeki hฤฑzlฤฑ artฤฑลฤฑn bu servet sฤฑรงramasฤฑnda belirleyici rol oynadฤฑฤฤฑ belirtiliyor. Son dรถnemde yapay zekรข odaklฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑn borsalarda yarattฤฑฤฤฑ deฤer artฤฑลฤฑ, servetin รงok dar bir kesimde yoฤunlaลmasฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑran ana etkenlerden biri olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Oxfam raporu, ekonomik gรผรงle birlikte siyasi nรผfuzun da aynฤฑ ellerde toplandฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor. Bulgulara gรถre milyarderlerin siyasi karar alma sรผreรงlerine doฤrudan ya da dolaylฤฑ etki etme olasฤฑlฤฑฤฤฑ, ortalama bir vatandaลa kฤฑyasla binlerce kat daha yรผksek. Benzer bir yoฤunlaลma medya alanฤฑnda da gรถrรผlรผyor. Jeff Bezos, Elon Musk, Patrick Soon-Shiong ve Vincent Bollorรฉ gibi isimlerin yatฤฑrฤฑmlarฤฑ sonucunda, kรผresel รถlรงekte bรผyรผk medya kuruluลlarฤฑnฤฑn รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn milyarderlerin kontrolรผne geรงtiฤi ifade ediliyor.
Servet artฤฑลฤฑnฤฑn arkasฤฑndaki politik zemine de iลaret eden rapor, รถzellikle ABDโde Donald Trump dรถneminde uygulanan vergi indirimleri, bรผyรผk ลirketlere saฤlanan ayrฤฑcalฤฑklar, tekel karลฤฑtฤฑ denetimlerin zayฤฑflatฤฑlmasฤฑ ve kรผresel vergi rekabetinin bu sรผreci hฤฑzlandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor. Ekonomistler de son yฤฑllarda sermaye kazanรงlarฤฑnฤฑn emek gelirlerinden รงok daha hฤฑzlฤฑ arttฤฑฤฤฑna dikkat รงekerek, bu eฤilimin yapฤฑsal hale geldiฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.
Oxfam ฤฐcra Direktรถrรผ Amitabh Behar, rapora iliลkin deฤerlendirmesinde, zenginlerle toplumun geri kalanฤฑ arasฤฑndaki uรงurumun demokratik istikrar iรงin ciddi bir risk oluลturduฤunu belirterek, mevcut tablonun โtehlikeli ve sรผrdรผrรผlemezโ olduฤunu sรถyledi. Beharโa gรถre, sosyal harcamalarฤฑn kฤฑsฤฑldฤฑฤฤฑ ve sivil รถzgรผrlรผklerin daraldฤฑฤฤฑ bir dรถnemde servetin ve gรผcรผn bu denli yoฤunlaลmasฤฑ, kรผresel รถlรงekte siyasi kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑ artฤฑrฤฑyor.
Raporda son olarak hรผkรผmetlere, aลฤฑrฤฑ servetin daha etkin vergilendirilmesi, ulusal dรผzeyde eลitsizlikle mรผcadele planlarฤฑnฤฑn hayata geรงirilmesi ve siyaset-sermaye iliลkilerinin daha sฤฑkฤฑ kurallarla sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ. Oxfam, Davosโta bir araya gelen kรผresel liderler iรงin bu verilerin, ekonomik adaletsizliฤin ulaลtฤฑฤฤฑ boyutlara dair gรผรงlรผ bir uyarฤฑ niteliฤi taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
