Tรผrkiye’nin dฤฑล politikasฤฑnda bir deฤiลiklik daha Suriye ile yaลanฤฑyor.ย
Reuters haber ajansฤฑnฤฑn dรถrt kaynaktan aldฤฑฤฤฑ bilgilere gรถre hazฤฑrladฤฑฤฤฑ รถzel haber, son birkaรง haftadฤฑr Milli ฤฐstihbarat Teลkilatฤฑ (MฤฐT) Mรผsteลarฤฑ Hakan Fidan’ฤฑn ลam’da Suriyeli istihbarat yetkilileriyle yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmelerin, Rusya’nฤฑn Suriye’deki savaลta zฤฑt noktalarda yer alan Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑndaki buzlarฤฑ eritmeye yรถnelik รงabalarฤฑnฤฑn bir gรถstergesi olduฤunu kaydediyor.
VOA’da yer alan habere gรถre, ลam’a yakฤฑn bir kaynak, Reuters’a, MฤฐT Mรผsteลarฤฑ Hakan Fidan’ฤฑn ve Suriye istihbarat รถrgรผtรผ baลkanฤฑ Ali Memlรผk’รผn Suriye’nin baลkenti ลam’da bu hafta bir araya geldiklerini sรถyledi.
ฤฐki Tรผrk yetkiliye ve ลam’a yakฤฑn bรถlgesel kaynaฤa gรถre Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑnda yapฤฑlan bu gรถrรผลmeler, Ukrayna’da savaลฤฑn uzamasฤฑ ve Suriye’deki konumunu garanti alma arayฤฑลฤฑ iรงinde olmasฤฑ nedeniyle 2015’ten beri Suriye Cumhurbaลkanฤฑ Beลar Esat’ฤฑ destekleyen Rusya’nฤฑn politikasฤฑndaki deฤiลikliฤe iลaret ediyor.
Ankara ve ลam arasฤฑndaki normalleลme, on yฤฑldan uzun sรผren Suriye savaลฤฑnฤฑ yeniden ลekillendirebilir.
Suriye’deki isyancฤฑlar iรงin, Rusya ve ฤฐran’ฤฑn desteฤini alan Esat gรผรงleri tarafฤฑndan uฤratฤฑldฤฑklarฤฑ maฤlubiyet sonrasฤฑnda, รผlkenin kuzeybatฤฑsฤฑnda ellerinde kalan son kaleyi korumalarฤฑnda Tรผrkiye’nin verdiฤi destek, hayati รถneme sahipti.
Ancak Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑnda uzlaลma yolunda bรผyรผk zorluklar bulunuyor. ฤฐsyancฤฑ savaลรงฤฑlarฤฑn ve Esat iktidarฤฑndan kaรงmak iรงin Suriye’nin kuzeybatฤฑsฤฑna yฤฑฤฤฑlan milyonlarca sivilin akฤฑbeti, bu zorluklardan biri.
รst dรผzey bir Tรผrk yetkiliyle Tรผrk gรผvenlik kaynaฤฤฑna gรถre Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn en yakฤฑnฤฑnda yer alan isimlerden biri olan Fidan ve Suriye istihbaratฤฑnฤฑn baลฤฑndaki Memlรผk, iki รผlkenin dฤฑลiลleri bakanlarฤฑnฤฑn nasฤฑl biraraya gelebileceฤini deฤerlendirdi.
Tรผrk yetkili, Reuters’a, โRusya Suriye ve Tรผrkiye’nin sorunlarฤฑn รผstesinden gelmesini ve hem Tรผrkiye hem de Suriye’nin รงฤฑkarฤฑna olacak bazฤฑ anlaลmalara varmasฤฑnฤฑ istiyorโ ลeklinde konuลtu.
Yetkili, en bรผyรผk pรผrรผzlerden birinin, Tรผrkiye’nin ลam’la yapฤฑlmasฤฑ sรถz konusu her tรผrlรผ gรถrรผลmeye Suriyeli isyancฤฑlarฤฑ da dahil etme arzusu olduฤunu kaydediyor.
Rusya’nฤฑn politika deฤiลikliฤi
Tรผrk gรผvenlik yetkilisi, Rusya’nฤฑn Ukrayna’ya odaklanmak iรงin Suriye’deki bazฤฑ askeri kaynaklarฤฑnฤฑ kademeli olarak geri รงektiฤini ve Tรผrkiye’den, Suriye’de โsiyasi รงรถzรผmรผ hฤฑzlandฤฑrmakโ iรงin Esat’la iliลkileri normalleลtirmesini istediฤini belirtti.
ลam’a yakฤฑn kaynak ise Suriye’deki pozisyonunu ve Esat’ฤฑn konumunu saฤlamlaลtฤฑrmaya รงalฤฑลan Rusya’nฤฑn, kuvvetlerini Ukrayna’da konuลlandฤฑrmasฤฑ gerekmesi durumunda gรถrรผลmelere katฤฑlmasฤฑ iรงin Suriye’yi teลvik ettiฤini sรถyledi. Rusya, son bir haftadฤฑr Ukrayna’da ลaลkฤฑnlฤฑk verici kayฤฑplara uฤratฤฑldฤฑ.
Kaynak, Hakan Fidan’ฤฑn Aฤustos ayฤฑ sonunda ลam’a yaptฤฑฤฤฑ iki gรผnlรผk ziyaret sฤฑrasฤฑnda daha รผst dรผzey gรถrรผลmelere zemin hazฤฑrlamak iรงin รงalฤฑลmalar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
รst dรผzey Tรผrk yetkili de, Ankara’nฤฑn ฤฐranlฤฑ ya da ฤฐran destekli kuvvetlerin Rusya’nฤฑn geri รงekilmesiyle oluลabilecek boลluklarฤฑ doldurduฤunu gรถrmek istemediฤini bildirdi.
Tรผrk gรผvenlik yetkilisi, Rusya’nฤฑn da ฤฐran’ฤฑn etki alanฤฑnฤฑn geniลlediฤini gรถrmek istemediฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Bรถlgede gรถrevli bir diplomat, Rusya’nฤฑn Suriye’nin gรผneyinden bu yaz kฤฑsฤฑtlฤฑ sayฤฑda askerini geri รงektiฤini, รถzellikle ฤฐsrail sฤฑnฤฑrฤฑna yakฤฑn bรถlgelerde oluลan boลluฤu ฤฐran’la baฤlantฤฑlฤฑ kuvvetlerin doldurduฤunu sรถyledi.
Fidan ve Memlรผk son iki yฤฑldฤฑr aralฤฑklฤฑ olarak konuลsalar da son dรถnemdeki gรถrรผลmelerin hฤฑzฤฑ ve zamanlamasฤฑ, ikili iliลkilerde yeni bir aciliyete iลaret ediyor.
ลam’a yakฤฑn kaynak ve ikinci bir รผst dรผzey Esat yanlฤฑsฤฑ kaynak, Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑndaki gรถrรผลmelerde รงok ilerleme katedildiฤini belirtti ancak ayrฤฑntฤฑ vermedi.
ลam’a yakฤฑn รผรงรผncรผ bir kaynak da Tรผrkiye-Suriye iliลkilerinde buzlarฤฑn erimeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, gรถrรผลmelerde โanlayฤฑล iklimi yaratmaโ aลamasฤฑna geรงildiฤini belirtti.
Kaynaklar, kamuoyuna aรงฤฑklanmayan gรถrรผลmelerin hassasiyeti nedeniyle adlarฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemedi.
Rusya Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, konuya iliลkin yorum talebini yanฤฑtsฤฑz bฤฑraktฤฑ.
MฤฐT de Tรผrk Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ da yorumda bulunmadฤฑ. Suriye Enformasyon Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan da Reuters’ฤฑn elektronik postayla gรถnderdiฤi sorulara yanฤฑt verilmedi.
โฤฐmkansฤฑz mรผmkรผn oluyorโ
2011’de Esat karลฤฑtฤฑ protestolar sonrasฤฑnda patlak veren Suriye’deki savaล sฤฑrasฤฑnda Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑnda uzlaลma saฤlanmasฤฑ, imkansฤฑz gibi gรถrรผnรผyordu.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, Beลar Esat’ฤฑ โterรถristโ olarak nitelemiล, Esat iktidardayken Suriye’de barฤฑล olamayacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti. Esat ise Erdoฤan’ฤฑ โhฤฑrsฤฑzโ olarak tanฤฑmlamฤฑล ve Suriye topraklarฤฑnฤฑ โรงalmaklaโ suรงlamฤฑลtฤฑ.
Ancak Erdoฤan geรงen ay tavrฤฑnda belirgin bir deฤiลiklik yaparak Suriye’yle diyalog ve diplomasinin hiรงbir zaman โkesip atฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑโ sรถylemiลti.
รnรผmรผzdeki yฤฑl yapฤฑlacak cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงiminde Tรผrkiye’de bulunan 3 milyon 700 bin Suriyeli mรผltecinin รผlkelerine gรถnderilmesi konusu, kilit meselelerden biri.
Tรผrkiye ve Suriye arasฤฑndaki gรถrรผลmeler, Erdoฤan ve Rusya Cumhurbaลkanฤฑ Vladimir Putin arasฤฑnda yarฤฑn รzbekistan’da yapฤฑlacak gรถrรผลme รถncesine denk geldi.
