YSK tarafฤฑndan Pazar gรผnรผ oylama devam ederken yapฤฑlan aรงฤฑklamada, bazฤฑ sandฤฑk kurullarฤฑnฤฑn seรงmene oy pusulasฤฑ ve zarflarฤฑnฤฑ sandฤฑk kurulu mรผhrรผyle mรผhรผrlemeden verdikleri yolundaki yoฤun ลikayetler รผzerine Kurul รผyelerinin toplandฤฑฤฤฑ belirtildi.
YSK’nฤฑn internet sitesinde sandฤฑklarฤฑn kapandฤฑฤฤฑ sฤฑrada yapฤฑlan aรงฤฑklamada ise ลรถyle denildi:
“Bazฤฑ sandฤฑk kurullarฤฑnฤฑn seรงmene oy pusulasฤฑ ve zarflarฤฑnฤฑ sandฤฑk kurulu mรผhrรผyle mรผhรผrlemeden verdikleri yolundaki yoฤun ลikayetler รผzerine bugรผn toplanan Yรผksek Seรงim Kurulu, sandฤฑk kurulu mรผhrรผ taลฤฑmayan oy pusulasฤฑ ve zarflarฤฑn dฤฑลarฤฑdan getirilerek kullanฤฑldฤฑฤฤฑ kanฤฑtlanmadฤฑkรงa geรงerli sayฤฑlmasฤฑna karar vermiลtir.”
‘Kanun maddesine aykฤฑrฤฑ’
รzellikle “Seรงimlerin Temel Hรผkรผmleri ve Seรงmen Kรผtรผkleri Hakkฤฑnda Kanun”un “Sandฤฑฤฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ ve zarflarฤฑn sayฤฑmฤฑ” ile ilgili olan 98’inci maddesinde mรผhรผrsรผz oylarฤฑn geรงersiz olduฤunun belirtilmesi tartฤฑลmalarฤฑ alevlendirdi:
“Sandฤฑk kurulunca verilen biรงim ve renkte olmayan, รผzerinde ilรงe seรงim kurulu ve sandฤฑk kurulu mรผhrรผ bulunmayan, tamamฤฑ yฤฑrtฤฑlmฤฑล olan, รผzerinde ilรงe seรงim kurulu ve sandฤฑk kurulu mรผhrรผ dฤฑลฤฑnda herhangi bir mรผhรผr, imza, yazฤฑ, parmak izi veya herhangi bir iลaret bulunan zarflar geรงersiz sayฤฑlฤฑr.”
Referandum gรถrselinde ilk madde
YSK ayrฤฑca oy kullanฤฑrken dikkat edilmesi gerekenlere dair daฤฤฑttฤฑฤฤฑ gรถrselin ilk maddesinde de zarfฤฑn ve birleลik oy pusulasฤฑnฤฑn mรผhรผrlรผ olmasฤฑ gerektiฤine dikkati รงekmiลti.
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) lideri Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, akลam saatlerinde yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada bu karara karลฤฑ รงฤฑkacaklarฤฑnฤฑ, “Siz hangi gerekรงeyle yapฤฑlan referandumu tartฤฑลmalฤฑ hale getiriyorsunuz? Maรง yapฤฑlฤฑrken maรงฤฑn ortasฤฑnda kural deฤiลtirilmez. Bunu doฤru bulmuyoruz, asla kabul etmiyoruz” diyerek dile getirdi.
YSK’nฤฑn bu kararฤฑna diฤer muhalif siyasetรงiler de yoฤun tepki gรถsterdi.
Referandum kampanyalarฤฑ sฤฑrasฤฑnda Milliyetรงi Hareket Partisi’nin (MHP) ‘Hayฤฑr’ kanadฤฑndan olan Sinan Oฤan ise Twitter รผzerinden attฤฑฤฤฑ mesajlarda, “Dikkat รถnemlidir: Seรงim Kanunu 98/4’e gรถre mรผhรผrsรผz pusula ve zarflar geรงersizdir. Dolayฤฑsฤฑyla YSK’nฤฑn kararฤฑ kanuna aykฤฑrฤฑdฤฑr” dedi.
Halklarฤฑn Demokratik Partisi (HDP) Sรถzcรผsรผ Osman Baydemir ise parti merkezinden yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Mรผhรผrsรผz oy pusulalarฤฑnฤฑn yรผzde kaรงฤฑ ‘Evet’tir, yรผzde kaรงฤฑ ‘Hayฤฑr’dฤฑr? Bu sorunun yanฤฑtฤฑ dahi ลaibeli durumu ortaya koyacaktฤฑr. YSK’ye ulaลan tutanaklar resmiyete kavuลuncaya kadar, herhangi bir ajansฤฑn verisi sonuรง olarak kabul edilemez. ฤฐtirazlarฤฑmฤฑz sonuรงlanฤฑncaya kadar, referandum sonucunun kesinleลmediฤini kamuoyuna aรงฤฑklฤฑyoruz” diye konuลtu.
YSK: Bu uygulama daha รถnce de yapฤฑldฤฑ
YSK Baลkanฤฑ Sadi Gรผven ise bu tartฤฑลmalara mรผhรผrsรผz oylarฤฑn daha รถnce de geรงerli sayฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyerek yanฤฑt verdi:
“Mรผhรผrsรผz oylarฤฑn geรงerli sayฤฑlmasฤฑ uygulamasฤฑ ilk defa yapฤฑlmamฤฑลtฤฑr. Daha รถnce onlarca kararda sandฤฑk kurullarฤฑnฤฑn ihmali nedeniyle mรผhรผrsรผz oy kullanฤฑlmasฤฑ durumunda oylar geรงerli sayฤฑlmฤฑลtฤฑr.”
‘Karar yok hรผkmรผndedir’
BBC Tรผrkรงe’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Yargฤฑรงlar Sendikasฤฑ Yรถnetim Kurulu รyesi Nuh Hรผseyin Kรถse ise kararฤฑ anlayamadฤฑฤฤฑnฤฑ ve bir gerekรงe bulamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
6 yฤฑl seรงim hakimliฤi yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Kรถse, kararฤฑn hukuka aykฤฑrฤฑ olduฤunu รถne sรผrerek, “YSK yasaya aykฤฑrฤฑ bir karar veremez. O yรผzden karar yok hรผkmรผndedir” dedi.
Ancak Kรถse, gรถrevi seรงimlerin yargฤฑ gรผvencesi altฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ olan YSK’nฤฑn yรผksek yargฤฑรงlardan oluลmasฤฑndan dolayฤฑ, karara itiraz edilmesinden bir sonuรง alฤฑnamayabileceฤini sรถyledi ve ekledi:
“Bu karara itiraz edilse bile karar verilirken oylar sonucu deฤiลtiriyor mu ona bakฤฑlฤฑr. Kaรง oyun bundan etkilendiฤinin tespit edilmesi zor olduฤundan itiraz seรงim sonuรงlarฤฑna sirayet eder mi bilinmez. YSK’nฤฑn kararlarฤฑ kesin midir, deฤil midir, hep tartฤฑลmalฤฑ olmuลtur ama yรผksek yargฤฑรงlardan oluลtuฤu iรงin kanaat kesin olduฤu yรถnรผnde. Bu sebeple bu karar Anayasa Mahkemesi’ne bireysel baลvuruyla bile gรถtรผrรผlemez.”
‘Hilenin รถnรผnรผ aรงar’
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan Cumhuriyet gazetesinin Ankara muhabiri Kemal Gรถktaล da “mรผhรผrlรผ oy” uygulamasฤฑnฤฑn ‘seรงim hilelerinin’ รถnรผne geรงmek iรงin รถnemli olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizdi:
“Mรผhรผr olmadฤฑฤฤฑnda herhangi bir kฤฑrtasiyede ya da herhangi bir matbaada bastฤฑracaฤฤฑn bir kaฤฤฑda dรถnรผลรผr, bรผtรผn resmi niteliฤi kaybolur. Dolayฤฑsฤฑyla bunun kabul edilmesi hilenin รถnรผnรผ aรงar.”
Kararฤฑn oylama sรผrerken AKP temsilcisinin รถnerisi ve oy birliฤiyle kabul edildiฤini sรถyleyen Gรถktaล, daha o saatlerde kararฤฑn ลaibeli bir durum yaratacaฤฤฑnฤฑn aรงฤฑk olduฤunu vurguladฤฑ:
“Oy farkฤฑ รงok az. 1 milyon 100 bin civarฤฑnda bir oy farkฤฑ var. Bu ne demek? 550 bin kiลi ‘Evet’ yerine ‘Hayฤฑr’ deseydi eลit รงฤฑkacaktฤฑ sonuรง. 550 bin kiลi artฤฑ bir kiลi ‘Hayฤฑr’ deseydi, ‘Hayฤฑr’ รงฤฑkacaktฤฑ. Tรผrkiye 550 bin kiลinin oy tercihiyle Tรผrkiye rejimini deฤiลtirmiล oldu. Oy farkฤฑnฤฑn bu kadar az olduฤu bir seรงimde YSK bu kadar kanuna aykฤฑrฤฑ bir karar alฤฑyorsa tabii ki ลaibe iddialarฤฑ ayyuka รงฤฑkacaktฤฑr.”
CHP’nin 2,5 milyon oya itiraz ettiฤini vurgulayan Gรถktaล, YSK’nฤฑn ‘yanlฤฑล bir karar verdiฤini’, seรงim sonuรงlarฤฑ ne olursa olsun referandumun ‘kamu vicdanฤฑnda ลaibeli bir seรงim olarak’ kalacaฤฤฑnฤฑ ve ‘iktidarฤฑn elinin zorlanacaฤฤฑnฤฑ’ belirtti.
