- – “Dรถviz bozdurmak iรงin insanlar yarฤฑลa girdi”
- – “Yeni bir araรง geliyor, proje kredileri”
- – “Toplumun psikolojisiyle oynadฤฑlar”
- – “TรฤฐK rakamlarฤฑyla oynamanฤฑz iรงin deli olmanฤฑz lazฤฑm”
- – “Dรถviz kฤฑrฤฑldฤฑ, umutlar farklฤฑlaลtฤฑ”
- – “Tรผrk lirasฤฑna olan gรผven tesis edilmiลtir”
- – “Yรผzde 12’lere, รงift haneli bรผyรผmeye doฤru gidiyoruz”
Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Nureddin Nebati, ekonomide devreye alฤฑnan yeni araรงlarฤฑn ve adฤฑmlarฤฑn aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ 20 Aralฤฑk’ta piyasaya herhangi bir mรผdahale olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Kimse devreye girmedi, sadece binlerce bireysel satฤฑcฤฑ devreye girdi, adeta yarฤฑลtฤฑlar.” dedi.
Bakan Nebati, A Haber ve A Para ortak yayฤฑnฤฑnda ekonomi gรผndemine iliลkin sorularฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Son 3 aylฤฑk dรถnemde psikolojik bir harp olduฤunu aktaran Nebati, “Bรถyle bir psikolojiden iรงeriye doฤru oynadฤฑlar. รok aรงฤฑk sรถylรผyorum. Ufacฤฑk bir tasarrufu olanlarฤฑ รงok hฤฑzlฤฑ bir ลekilde ekonomiyi daraltacak ve dรถviz fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkseltecek ลekilde kanalize ettiler. Bu geรงen pazartesi itibari ile bitti.” dedi.
Nebati, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn Tรผrkiye Ekonomi Modeli’nin รถnerilerini kamuoyuna ifade etmeye baลladฤฑฤฤฑ andan itibaren bazฤฑlarฤฑnฤฑn bรผyรผk ลok yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, “Bireylerin adeta dolarฤฑnฤฑ avrosunu bozdurmak iรงin internet sitelerini dondurduฤu, รงรถkerttiฤi bir gรผne dรถnรผลtรผ 20 Aralฤฑk. Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn bu modele iliลkin tedbirleri sunduฤu gรผn tarihi bir gรผndรผr. 20 Aralฤฑk bundan sonra Tรผrkiye’nin en รถnemli gรผnlerinden birisi olarak anฤฑlacaktฤฑr.” diye konuลtu.
20 Aralฤฑk’ฤฑn ekonomi ve siyasi literatรผrรผne de girdiฤini vurgulayan Nebati, sรถz konusu gecenin aynฤฑ zamanda 3 ay boyunca รผlke ekonomisini ciddi ลekilde kilitleyenlerin bir kez daha hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤradฤฑklarฤฑ รถnemli bir gece olduฤunu sรถyledi.
– “Dรถviz bozdurmak iรงin insanlar yarฤฑลa girdi”
Bakan Nebati, “o gece arka kapฤฑdan dolar satฤฑldฤฑ” iddialarฤฑna “Asla kesinlikle hiรงbir ลekilde kimse devreye girmedi. Sadece binlerce bireysel satฤฑcฤฑ devreye girdi, adeta yarฤฑลtฤฑlar. O gece dรถviz bozdurmak iรงin adeta insanlar yarฤฑลa girdi.” ลeklinde cevap verdi.
Tรผrkiye Cumhuriyeti ya da aklฤฑ baลฤฑndaki her รผlkenin bir anda her tรผrlรผ enstrรผmanฤฑnฤฑ ilgili yerlerde kullanacaฤฤฑna dikkati รงeken Nebati, “Dรผnyada bรผtรผn merkez bankalarฤฑ, bรผtรผn kamu maliyesi araรงlarฤฑ bu iลler iรงindir. Tรผrkiye’de para politikasฤฑyla mali politikanฤฑn birlikte yรผrรผdรผฤรผ, her tรผrlรผ kamu kurum kuruluลlarฤฑnฤฑn ilgililerinin yeknesak, bรผtรผncรผl bir bakฤฑล acฤฑsฤฑyla uyum iรงerisinde olduฤu bir sรผrecin iรงerisindeyiz.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Nebati, ihracatฤฑn artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ, teknolojik sanayinin geliลtirildiฤi, teknolojik รผrรผnlerin ve katma deฤeri yรผksek รผrรผnlerin saฤlandฤฑฤฤฑ, bunun iรงin de selektif alanlarda ithalatฤฑ engelleyici, ihracatฤฑ arttฤฑrฤฑcฤฑ alanlarฤฑ geniลletecek adฤฑmlarฤฑn atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve atฤฑlacaฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
– “Yeni bir araรง geliyor, proje kredileri”
Proje bankacฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn detaylarฤฑna da deฤinen Nebati, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bundan sonra bizim belirlediฤimiz alanlarda, รงok รถzel koลullarda gerรงekleลtirilecek olan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn ya da projelerin kredilerinin takip edilmesini de saฤlayacak bir yรถntem geliลtireceฤiz. Bu ne demek, siz Tรผrkiye iรงin stratejik รถneme haiz รถnemli bir yatฤฑrฤฑm yapmak iรงin geldiniz. Bankadan projenizi ortaya koydunuz ve bu projeniz katma deฤeri รงok yรผksek, ilgili bir yerde gerรงekleลtirilmesi de kฤฑsa sรผrede saฤlanacaksa, banka, o projeyi bizim de desteklediฤimiz yol ve yรถntemlerle รงok ucuz ve herkesin hayret edebileceฤi bir oranla o yatฤฑrฤฑmlarฤฑn gerรงekleลtirilmesini saฤlayacak. O yatฤฑrฤฑmlarฤฑn gerรงekleลtirilip gerรงekleลtirilmediฤini, elde edilecek รผrรผnlerin dรถnรผลรผmlerinin nasฤฑl olduฤunu da takip edecek bir yรถntem gelecek.”
Nebati, bรถylece proje olarak รผretime yรถnelik bir alanda verilen krediyi sฤฑkฤฑ ลekilde takip edecek bir mekanizma oluลturulduฤunu sรถyledi.
– “Toplumun psikolojisiyle oynadฤฑlar”
Dolmabahรงeโde yapฤฑlan zirveden sฤฑzan bazฤฑ ifadelere de aรงฤฑklฤฑk getiren Nebati, “Finansal okur yazarlฤฑฤฤฑ olanlar dรถviz fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrebilecek insanlar ama toplum finansal okur yazar olmak zorunda deฤil ve bilmiyor. Finansal okur yazar olmayanlarฤฑ yรถnlendiren, iรงeride hareketlendiren Tรผrkiye’deki gรผรงlerdir.” dedi.
Nebati, faiz arttฤฑrฤฑlmadan bu iลin daha saฤlam bir ลekilde รงรถzรผldรผฤรผnรผ toplumun gรถreceฤini vurgulayarak, “Kim ki dรถviz olarak zarar gรถrmรผลse, son 3 ayda siyasal parti yรถneticilerine, gazetecilere, internette yayฤฑn yapanlara, รถzellikle รถnlerinde profesรถr, doรงent, doktor titri olan insanlara gidin dava aรงฤฑn. รรผnkรผ onlar serbest dรผลรผล var dediler, 1 dolar 22 lira ลeklinde swap anlaลmasฤฑ yapฤฑldฤฑ dediler. Hepsi sahte, yalan bilgiler. Tamamen manipรผle eden bilgiler ve toplumun psikolojisiyle oynadฤฑlar.” ifadelerini kullandฤฑ.
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumunun suรง duyurularฤฑna deฤinen Nebati, kurumun daha hฤฑzlฤฑ ลekilde hareket etmesi gerektiฤini, sahte, yanฤฑltฤฑcฤฑ, spekรผlatif, manipรผlatif hatta ihanete varan sรถylemlerde bulunanlara derhal dava aรงmasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
– “TรฤฐK rakamlarฤฑyla oynamanฤฑz iรงin deli olmanฤฑz lazฤฑm”
Nebati, 19 yฤฑldฤฑr serbest piyasa ve kambiyo rejimiyle ilgili bir geri adฤฑm atฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizerek, ลรถyle devam etti:
“Borsa ฤฐstanbul’umuz dรผnyanฤฑn en ลeffaf kurumlarฤฑndan bir tanesidir, birinci sฤฑradadฤฑr. O kadar รงok geniล imkanlara sahip. Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK), Avrupa ฤฐstatistik Ofisi’ne (Eurostat) baฤlฤฑ ve burada her an denetlenebilen, ลeffaf ve her yฤฑl ve Avrupa standartlarฤฑnฤฑn รผstรผnde iลler yaptฤฑฤฤฑ tescillenen bir kurum olmasฤฑna raฤmen TรฤฐK’i de berbat bir hale sokuyorlar. TรฤฐK 550 bin kalemde fiyat alฤฑyor ve ayda 4 defa piyasadan fiyat alฤฑyor. Dijital ortam รงok geliลtiฤi iรงin de anlฤฑk fiyat alabiliyor. Buna mรผdahil olmanฤฑz, buranฤฑn rakamlarฤฑyla oynamanฤฑz iรงin deli olmanฤฑz lazฤฑm. Net sรถylรผyorum, bu, ‘Ben uluslararasฤฑ akredite olmuล bir kurum olmaktan รงฤฑkฤฑyorum.’ demektir. Bunu hiรงbir iktidar yapmaz, hiรงbir TรฤฐK baลkanฤฑ buna cesaret edemez.”
Merkez Bankasฤฑnฤฑn da dรผnyanฤฑn en ลeffaf merkez bankalarฤฑndan birisi olmak zorunda olduฤunu vurgulayan Nebati, “Merkez Bankasฤฑ ลeffaftฤฑr. Bu ลeffaflฤฑk iรงerisinde hesap verir, bilanรงolar aรงฤฑktฤฑr. Bu rakamlarฤฑn รผzerinde oynama yapmasฤฑ, kamu otoritesinin farklฤฑ yรถnlere gitmesi mรผmkรผn deฤil. Serbest piyasa ekonomisine yรผzde 100 sadฤฑฤฤฑz. Kambiyo rejimi asla vazgeรงemeyeceฤimiz bir ลey. รรผnkรผ Tรผrkiye, bunlar รผzerinde yรผrรผyor.” diye konuลtu.
– “Dรถviz kฤฑrฤฑldฤฑ, umutlar farklฤฑlaลtฤฑ”
20 Aralฤฑk’ฤฑn bir milat olduฤuna iลaret eden Nebati, sรถz konusu tarihten itibaren kรผรงรผk/bรผyรผk hiรงbir yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn manipรผlatif sรถylemleri ciddiye almadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Nebati, eลiyle birlikte pazara gittiฤini ve fiyatlarฤฑ yerinde incelediฤini kaydederek, “ฤฐnsanlar ‘Ne oldu da Tรผrkiye bir anda bu noktaya geldi’ diyor. Dรถviz kฤฑrฤฑldฤฑ, umutlar farklฤฑlaลtฤฑ. Satฤฑcฤฑnฤฑn da tรผketicinin de davranฤฑลฤฑnฤฑ anlฤฑyorum.” dedi.
Yฤฑl sonu bรผyรผme beklentisinin de รงift hane olacaฤฤฑna iลaret eden Nebati, “Bir รผlkede geleceฤe ait beklentiniz yoksa ลirketinizi kapatฤฑrsฤฑnฤฑz. 2019’da 85 bin ลirket aรงฤฑlmฤฑลken, aylarca evlerde kapalฤฑ kaldฤฑฤฤฑmฤฑz 2020’de 103 bine yaklaลmฤฑล bir ลirket aรงฤฑlฤฑลฤฑ var. Umutsuz bir รผlkede bu olmaz.” ลeklinde konuลtu.
Nebati, bazฤฑ kesimlerin yapฤฑlan รงalฤฑลmalarla hazineye zarar verdiฤi yรถnรผnde iddialar ortaya atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Borรง stoku 4,5 trilyon lira artmฤฑล bir Tรผrkiye mi, yoksa dรถviz fiyatlarฤฑ dรผลtรผฤรผ iรงin borรง stoku azalmฤฑล, bilanรงolarฤฑnฤฑ daha rahat bir ลekilde uygulanabileceฤi, รถnรผnรผzรผ gรถrebileceฤiniz bir Tรผrkiye mi? Dรถviz fiyatlarฤฑ rekabet edilebilir optimal seviyeye kendisi gelecek, hiรงbir mรผdahalemiz yok. Hazinemizin veya Merkez Bankamฤฑzฤฑn รผzerine gelecek bir yรผk yok, bunu 3 ay sonra gรถreceฤiz.” ifadelerini kullandฤฑ.
– “Tรผrk lirasฤฑna olan gรผven tesis edilmiลtir”
Dรถvizdeki dalgalanmalarฤฑn bittiฤini sadece hafif salฤฑnฤฑm olduฤunu dile getiren Nebati, dรถvizin rayฤฑna oturacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Nebati, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn cuma gรผnรผ yeni mevduat tรผrรผnden 23,8 milyar lira faydalanฤฑldฤฑฤฤฑna yรถnelik aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑ anฤฑmsatarak, “ลimdi, Tรผrk lirasฤฑ mevduatlar 38 milyar lira arttฤฑ. Vatandaล dolarฤฑnฤฑ, avrosunu bozduruyor Tรผrk lirasฤฑna geรงiyor. Tรผrk lirasฤฑna olan gรผven tesis edilmiลtir. Katฤฑlฤฑm bankalarฤฑmฤฑzda bugรผn girdi gayet iyiydi, rakamlar 1,5 milyar lira oldu.” diye konuลtu.
Maliyenin sabit gelirlilerin maaลlarฤฑna yรถnelik yapฤฑlacak รงalฤฑลmalara kesinlikle engel olmayacaฤฤฑnฤฑ vurgulayan Nebati, bunu yaparken de maliye politikalarฤฑnda ve bรผtรงede asla disiplinsizlik yapmayacaklarฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
– “Yรผzde 12’lere, รงift haneli bรผyรผmeye doฤru gidiyoruz”
Nebati, yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) sรผrecinde vatandaลฤฑn maฤduriyetini gidermek adฤฑna birรงok adฤฑmlar atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, “Geรงici olarak getirilen ลeylerden vakti zamanฤฑnda vazgeรงersiniz. Salgฤฑn dรถneminde hiรงbir insan zarar gรถrmesin diye eลel mobil uyguladฤฑk. Salgฤฑn bitti, ekonomi canlฤฑ, yรผzde 12’lere, รงift haneli bรผyรผmeye doฤru gidiyoruz, รผlkede รงarklar dรถnรผyor, ihracat da patlama yaparken eski yรถntemlere devam edemeyiz. Tรผrkiye dinamik bir รผlke, kamu maliyesi รถnemli.” dedi.
Bu aรงฤฑklanan modelin ardฤฑndan birรงok sivil toplum รถrgรผtรผ ve piyasa temsilcileriyle toplantฤฑlar yapacaklarฤฑnฤฑ dile getiren Nebati, ilk olarak Londra’ya gideceklerini ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla buluลacaklarฤฑnฤฑ ifade etti.
Nebati, bunun akabinde de รงeลitli yurt iรงi ve yurt dฤฑลฤฑ ziyaretlerde bulunacaklarฤฑnฤฑ kaydederek, “Swap anlaลmalarฤฑyla ilgili Merkez Bankasฤฑ gรถrรผลmelerini sรผrdรผrรผyor. Swap anlaลmalarฤฑ hemen hemen neticelendi. ฤฐyi anlaลmalar geliyor, รงok รงok yakฤฑn bir zamanda.” deฤerlendirmesinde bulundu.
