Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถreย TL‘deki deฤer kaybฤฑnฤฑn โyap iลlet devret’ projeleri ile Hazine’ye etkisi, dรผnyanฤฑn gรผndeminde.
รnlรผ ฤฐngiliz ekonomi dergisi The Economist’in son sayฤฑsฤฑnda yer verilen โTรผrkiye’nin kamu รถzel iลbirlikleri vaat edilenden daha pahalฤฑ’ baลlฤฑklฤฑ yazฤฑda, TL’deki deฤer kaybฤฑnฤฑn Erdoฤan’ฤฑn mega projelerinin maliyetini artฤฑrdฤฑฤฤฑna dikkat รงekildi.
ฤฐki asgari รผcrete denk
2016 yฤฑlฤฑnda aรงฤฑlan Osmangazi Kรถprรผsรผ’nรผn รถrnek olarak anlatฤฑldฤฑฤฤฑ yazฤฑda, Tรผrkiye’deki kur krizinin, birรงok Tรผrk iรงin sรถz konusu kรถprรผden geรงiลi karลฤฑlanamaz hale getirdiฤi vurgulandฤฑ.
Kรถprรผden her gรผn geรงiล yapan bir sรผrรผcรผnรผn รถdeyeceฤi bedelin, asgari รผcretin iki katฤฑ olduฤu aktarฤฑlan yazฤฑda, 2022 yฤฑlฤฑ baลฤฑnda kรถprรผye yeniden zam geleceฤi belirtildi.
150 milyar dolarlฤฑk garanti
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan‘ฤฑn รผlkeyi yeni kรถprรผler, tรผneller, hava limanlarฤฑ ve hastanelerle donattฤฑฤฤฑnฤฑ, bu projelerin รงoฤunun kamu รถzel iลbirliฤi modeliyle yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, ลirketlerin inลaatlarฤฑ ve iลletmeyi รผstlendiฤini, mรผลterilerden ya da devletten รถdeme alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran dergi, TL’deki deฤer kaybฤฑnฤฑn, vergi mรผkellefleri iรงin bu projelerin maliyetini dramatik bir ลekilde artฤฑrdฤฑฤฤฑna dikkat รงekti.
Bu projelerde dรถviz cinsi gelir garantisi verildiฤini ve Prof. Dr. Uฤur Emek’in hesaplamalarฤฑna gรถre, verilen garantilerin yaklaลฤฑk 20 yฤฑllฤฑk dรถnem iรงin yaklaลฤฑk 150 milyar dolar olduฤunu aktaran dergi, 2021 yฤฑlฤฑ baลฤฑnda 1,1 trilyon TL’ye denk gelen bu paranฤฑn, aralฤฑk sonunda 1,7 trilyon TL’ye ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bedeli aฤฤฑr olacak
Sรถz konusu projelerin inลaat ลirketlerine teknik beceri ve sermaye saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, projelerin hฤฑzlฤฑ tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ, salgฤฑnฤฑn hemen รถncesinde birรงok hastane aรงฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bรผyรผk projelerin hep aynฤฑ ลirketlere verildiฤini belirten dergi, eski Hazine yรถneticisi M. Coลkun Cangรถz’รผn โKamu รถzel iลbirliฤi projelerine aลฤฑrฤฑ baฤฤฑmlฤฑlฤฑk var. ฤฐลler daha az ลeffaf ลekilde yapฤฑlฤฑyorโ gรถrรผลรผne de yer verdi.
Erdoฤan’ฤฑn bu projelerden siyasi fayda saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, sarayฤฑnda bu projelerin tรถrenlerinde kullanฤฑlan 800’รผn รผzerinde makas ve kurdeleyi sergilediฤini aktaran dergi, bu projelerde maliyeti รถzel ลirketler รผstleniyor gibi gรถsterildiฤini ancak Erdoฤan ekonomiyi tekrar rayฤฑna oturtmazsa, Tรผrklerin onun harcama รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑn bedelini aฤฤฑr รถdeyeceฤini belirtti.
Tek geรงiล maliyeti 600 TL’yi aลacak
Kรถprรผ ve otoyol geรงiล รผcretlerini 2022โde hem dolar kurunun hem de ABD enflasyonunun vuracaฤฤฑnฤฑ sozcu.com.tr de sฤฑk sฤฑk gรผndeme getiriyor.
Aรงฤฑldฤฑฤฤฑ 2016โda 109 TL, ลu an 336 TL olan Osmangazi Kรถprรผsรผ’nden tek geรงiลin maliyeti, 2022 baลฤฑndaki yeni fiyatla 600 TL’yi aลacak Bu rakamฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ vatandaล doฤrudan รถdรผyor, bir kฤฑsmฤฑnฤฑ da Hazine karลฤฑlayacak.
ลu an Osmangazi Kรถprรผsรผโnden tek geรงiล maliyeti 147,5 TL. 188,5 TLโlik maliyeti ise Hazine ลirkete รถdรผyor.
Gรผnlรผk 40 bin araรง geรงiล garantisi verilen Osmangazi Kรถprรผsรผโnde araรง baลฤฑna verilen garanti bedeli 2016 yฤฑlฤฑnda 35 dolar artฤฑ KDV idi ancak ABD enflasyonuna paralel olarak rakam 2021โde 42 dolar artฤฑ KDV oldu.
ABDโde kasฤฑm enflasyonu yรผzde 6,8 ile 39 yฤฑlฤฑn zirvesine รงฤฑkarken, 2022โde KDV dahil rakamฤฑn yaklaลฤฑk 48 dolar olmasฤฑ muhtemel.
Dolar cinsi rakam TLโye รงevrilirken 2 Ocak 2022 tarihli kur dikkate alฤฑnacak ancak kur bugรผn 13 seviyesinde ve 48 dolarฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑ 624 TLโye denk geliyor.
