Dรผnyanฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ, yeni tip koronavirรผsรผn (Kovid-19) yayฤฑlmasฤฑnฤฑ durdurmaya yardฤฑmcฤฑ olmak iรงin 2020’de karantinaya girdi. Asฤฑl amaรง, virรผsle mรผcadele etmek olsa da bu tรผr รงabalar hava kirliliฤi emisyonlarฤฑnda โhฤฑzlฤฑโbir azalmaya yol aรงtฤฑ.
NTV’nin haberine gรถre NASA’nฤฑn Jet ฤฐtki Laboratuvarฤฑ (JPL) tarafฤฑndan yayฤฑmlanan yeni bir รงalฤฑลmada, atmosferde yer alan zararlฤฑ nitrojen oksit emisyonlarฤฑnฤฑn Haziran 2020’ye kadar kรผresel olarak yรผzde 15 azaldฤฑฤฤฑ bildirildi.
รin’deki bazฤฑ ลehirler, ลubat 2020’deki kilitlenmelerinin ardฤฑndan “birkaรง hafta iรงinde” yรผzde 50’lik bir dรผลรผล gรถrรผrken, bazฤฑ ABD eyaletleri yรผzde 25’lik bir dรผลรผล yaลadฤฑ.
รalฤฑลmayฤฑ yรถneten Nasaโnฤฑn Jet ฤฐtki Laboratuvarฤฑโndan bilim insanฤฑ Kazuyuki Miyazaki, “Analiz sistemimizin dรผnya รงapฤฑndaki emisyonlardaki ayrฤฑntฤฑlฤฑ deฤiลiklikleri yakalayabilmesi beni รงok mutlu etti. ‘Bu รงalฤฑลmanฤฑn zorlu ve benzeri gรถrรผlmemiล doฤasฤฑ, toplumsal ihtiyaรงlara hizmet eden uydu izlemedeki geliลmelerin bir kanฤฑtฤฑdฤฑr” ifadelerini kullandฤฑ.
NASA ve ESA’dan gelen verileri kullandฤฑ
Verileri 2019 ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlarak kilitleme รงabalarฤฑnฤฑn ozon gazlarฤฑ รผzerinde herhangi bir etkisi olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirlemek iรงin NASA ve Avrupa Uzay Ajansฤฑโnฤฑn (ESA) yรถrรผnge cihazlarฤฑndan gelen uydu verileri kullanฤฑldฤฑ.
En bรผyรผk dรผลรผn Nisan’da gerรงekleลti
Bilim insanlarฤฑ, kรผresel emisyonlarฤฑn ลubat ayฤฑnda yรผzde 12, Mart ayฤฑnda yรผzde 14, Nisan ayฤฑnda yรผzde 15 ve Haziran ayฤฑnda yรผzde 13’lรผk bir azalma kaydettiฤini bildirdi.
Hangi bรถlgede ne kadar azalma yaลandฤฑ?
Science Advances adlฤฑ dergide yayฤฑmlanan รงalฤฑลmanฤฑn yazarlarฤฑ, ลubat ayฤฑnda, รin’den gelen emisyonlardaki yรผzde 36โlฤฑk azalmanฤฑn, kรผresel nitrojen oksit seviyelerinin dรผลmesine en bรผyรผk katkฤฑyฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Toplam antropojenik emisyonlar Nisan ve Mayฤฑs aylarฤฑnda Avrupa, Kuzey Amerika ve Orta Doฤu ve Batฤฑ Asya’da yรผzde 18 ile yรผzde 25 arasฤฑnda dรผลtรผ. Afrika ve Gรผney Amerika da, bรถlgeler iรงinde รถnemli mekansal farklฤฑlฤฑklarla birlikte, Nisan ve Mayฤฑs aylarฤฑnda emisyonlarda yรผzde 5 ile yรผzde 10 net azalma gรถrรผldรผ.”
Diฤer taraftan, ฤฐtalya’da geรงen yฤฑl erken uygulanan karantina, ลubat sonundan Mayฤฑs baลฤฑna kadar yรผzde 25’e varan bรผyรผk emisyon dรผลรผลlerine yol aรงtฤฑ. Fransa ve ฤฐspanya gibi diฤer Avrupa รผlkeleri de Mart ayฤฑndan Mayฤฑs ayฤฑna kadar bรผyรผk emisyon dรผลรผลleri yaลadฤฑ.
