Kรผresel piyasalarda Fed ve Brexit sonrasฤฑ dรผลรผk faizlerle yaลanan rahatlama, merkez bankalarฤฑnฤฑn geniลlemeye gideceฤi beklentileri ve Tรผrkiyeโnin bรถlge รผlkeleriyle iliลkilerini normalleลtirmesi sรผrecine yรถnelmesi, piyasalara doping etkisi yaลattฤฑ. Ancak olumlu geliลmeler 15 Temmuz Cuma akลamฤฑ yaลanan darbe giriลimi ile aniden gรถlgelendi ve para piyasasฤฑ bir anda allak bullak oldu.
Ordu iรงindeki bir kฤฑsฤฑm subayฤฑn cuma gรผnรผ saat 21.50โden itibaren hรผkรผmete yรถnelik kalkฤฑลma giriลiminde bulunulmasฤฑ ile dolar kuru 3.05 TLโye kadar tฤฑrmanฤฑrken euro 3.32 TL seviyesini gรถrdรผ. Dolar kuru bir gรผn รถncesinde yani 14 Temmuzโda 2.87 TL seviyesinde bulunuyordu. Bir gรผndeki yรผkseliล yรผzde 5โe ulaลtฤฑ. Darbeci subaylarca havaalanฤฑ ve kรถprรผ gibi kritik noktalarฤฑn kapatฤฑlmasฤฑ ya da ele geรงirilmesi kฤฑsa sรผrede paniฤe neden olurken olayฤฑn mahiyetinin anlaลฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan hรผkรผmetin รงaฤrฤฑsฤฑ ile halk gece yarฤฑsฤฑ ลehir merkezlerine ya da darbeci askerlerin el koyduฤu bina ve alanlara yรถneldi. Cumartesi sabahฤฑna daha girilmeden de darbe giriลimi hedefine ulaลamadan bastฤฑrฤฑlmฤฑล oldu.
YABANCI YATIRIMCININ TAVRI
Oldukรงa sorunlu bir coฤrafyaya komลu olan Tรผrkiye hem iรงeriden, hem de dฤฑลarฤฑdan gelen yoฤun gรผndem maddeleriyle birlikte yaลฤฑyor. Dahasฤฑ รผlkede demokrasinin sekteye uฤrama tehlikesi ve hukukun iลleyemez hale gelmesi, sorunlarฤฑn daha da katmerlenmesine neden olacaktฤฑ. Bรถylesi bir ihtimal yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiyeโdeki yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ etkilerken รถzellikle risk algฤฑsฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผ noktada kaรงฤฑลa neden olabilecektir. Bu anlamฤฑyla darbenin hedefine ulaลmamasฤฑ piyasalarฤฑn aรงฤฑlacaฤฤฑ pazartesi gรผnรผ vahim bir tablonun yaลanmasฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ da ortadan kaldฤฑrdฤฑ. Fakat bu durum satฤฑลlarฤฑn gelmeyeceฤi ลeklinde de yorumlanmamalฤฑ. Demokrasinin darbe atmosferinden geรงmesi piyasalar aรงฤฑsฤฑndan risklerin ve mali kayฤฑplarฤฑn fiyatlanmasฤฑ iรงin bir gerekรงe olarak kullanฤฑlabilir. Bunun anlamฤฑ kendisini gรผvende hissetmeyen yabancฤฑ sermayenin fฤฑrsat buldukรงa piyasaya getirdiฤi nakit miktarฤฑnฤฑ azaltmasฤฑ yoluna gidebileceฤi ihtimalidir.
Bir sรผredir รถzellikle hรผkรผmet kanadฤฑnda zaman zaman dillendirilen darbe giriลimi olabileceฤi yรถnรผndeki sรถylemler piyasalar tarafฤฑndan pek de olanaklฤฑ gรถrรผlmemekteydi. Ancak cuma gรผnรผ yaลanan kalkฤฑลma darbe ihtimalinin hiรง de dรผลรผk olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterirken hedefine ulaลamamasฤฑ, halkฤฑn demokrasiye olan baฤlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ da gรถsterdi. Zira Tรผrkiyeโde ilk defa bir askeri darbe giriลimine halk sokakta karลฤฑlฤฑk verdi. Ancak bu durum piyasalarฤฑn kฤฑrฤฑlganlฤฑฤฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrmฤฑyor. Yaลanan dรถviz kuru hareketliliฤinden de bunu gรถzlemleyebilmek mรผmkรผn. Dolar ve euro kuru cuma gรผnรผ bir iki saat gibi kฤฑsa zaman diliminde tarihi yรผkseliลlerinden birini gerรงekleลtirerek hฤฑzla artarken piyasalardaki hassasiyetin de varlฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi.
FฤฐYATLARDA SERT HAREKET OLABฤฐLฤฐR
Geliลmekte olan รผlkelerin piyasalarฤฑ arasฤฑnda dikkat รงeken ve iskonto oranฤฑ ile yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn ilgi odaฤฤฑ konumunda bulunan Borsa ฤฐstanbulโda dalgalanmalarฤฑn devam etmesi ลaลฤฑrtmamalฤฑ. Haftayฤฑ yรผzde 6โlฤฑk getiri ile 82.825โli seviyelerden tamamlayan BฤฐST 100 endeksi, cuma akลamฤฑ yaลananlarฤฑn ardฤฑndan pazartesi gรผnรผ sert fiyat hareketleri ile aรงฤฑlabilir. Darbe giriลiminin bastฤฑrฤฑlmasฤฑ piyasalarฤฑ rahatlatsa da yine de bir yansฤฑmasฤฑnฤฑn olmasฤฑnฤฑ beklemeli. Yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ gรผvende hissetmeyen ya da daha risksiz bir pazara gitme ihtiyacฤฑ duyan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn gerรงekleลtirebileceฤi satฤฑลlar, endekste de gerilemeye neden olabilecektir. รte yandan darbe giriลimi gerekรงe gรถsterilerek kiลi hak ve รถzgรผrlรผklerinde yaลanacak aลฤฑrฤฑ kฤฑsฤฑtlamalar da piyasalarda hassasiyeti artฤฑracak geliลmeler olarak รถne รงฤฑkacaktฤฑr.
DALGALANMALAR YรKSEK OLACAK
Darbe giriลimi sonrasฤฑ piyasalarda dalgalanmalarฤฑn boyunda artฤฑลlar gรถrรผlebilecektir. Dรถviz kurlarฤฑnda ilk fiyatlamalar gerรงekleลtiฤi iรงin sakinleลme ve geri รงekilmeler daha fazla รถne รงฤฑkacaktฤฑr. Ancak yine de dolar kurunun 2.90 TL seviyelerine dรถnmesi zaman alacak. Dolar kuru ilk aลamada 2.95-3.00 TL aralฤฑฤฤฑnda bir denge bulabilir. Fakat borsa ve eurobondโlarda geliลmeler fiyatlanmadฤฑฤฤฑ iรงin ilk etki olumsuz olabilir. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn piyasalar sakinleลinceye kadar ilk รผรง gรผn izlemede kalmasฤฑ bu sert dalgalanmalardan olumsuz yรถnde etkilenmemeleri iรงin รถnem taลฤฑyor.
PANฤฐK, ZARARA NEDEN OLUR
Tรผrkiyeโde yaลanan demokrasi karลฤฑtฤฑ geliลmeler Tรผrkiyeโnin siyasi yaลamฤฑna olduฤu kadar ekonomisine ve sermaye piyasalarฤฑna da ciddi hasarlar verme potansiyeli taลฤฑyor. Cuma gรผnรผ yaลanan kalkฤฑลmanฤฑn ciddi bir hasar yaลanmadan atlatฤฑlmฤฑล olmasฤฑ teselli olarak gรถrรผlmeli. Fakat buna raฤmen ortada bir normalleลmenin var olduฤunu sรถylemek mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor. รzellikle รผlke genelinde hakim olan korku, endiลe ve gรผven kaygฤฑlarฤฑ terรถr olaylarฤฑnฤฑn gรถbeฤinde bir รผlke olarak yansฤฑmalarฤฑnฤฑ gรถsterme potansiyelini iรงinde tutuyor. Bu da piyasalarฤฑ etkileyecek unsurlarฤฑn baลฤฑnda geliyor. Tรผm bunlara raฤmen hisse senetleri piyasasฤฑnda paniฤe kapฤฑlmanฤฑn bรผyรผk kayฤฑplarฤฑ da beraberinde getireceฤini gรถz ardฤฑ etmemeli. Bu nedenle iลlem yaparken ilk geliลmeleri ve fiyatlardaki dengelenmeleri gรถrerek hareket etmekte fayda var. ZEYNEP AKTAล โ MฤฐLLฤฐYET
