Orta Doğu’daki çatışmanın İran’ın petrol üretimini kesintiye uğratmadan sona erebileceğine dair işaretlerin ortaya çıkmasıyla petrol fiyatları düştü. İran’ın İsrail ile gerilimi azaltmak için diyalog arayışında olduğu belirtiliyor.
Petrol fiyatları 72 doların altını gördü
West Texas Intermediate (WTI) ham petrolü, seansın başında yükseldikten sonra gün içinde 8 dolarlık dalgalanma yaşadıktan sonra %1,7 düşerek varil başına 72 doların altına geriledi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın çatışmayı yatıştırmak için görüşmek istediğini söyleyerek, bölgenin uzun süreli bir savaşa sürüklenebileceğine dair endişeleri azalttı. Bu bölge, dünya arzının yaklaşık üçte birini sağlıyor.
CIBC Private Wealth Group kıdemli enerji trader’ı Rebecca Babin, “Asıl soru şu: İsrail gerçekten buna yanaşır mı?. Yine de bu açıklamalar, Hürmüz Boğazı hakkındaki söylemlerin tehdidi abartmış olabileceğini gösteriyor.” dedi.
Yine de piyasalarda temkinli hava devam ediyor. İsrail geçen hafta İran’ın nükleer tesislerini ve askeri liderliğini hedef aldıktan sonra Güney Pars gaz sahasına saldırı düzenledi ve bir üretim platformunun kapatılmasına neden oldu. Ancak şu ana kadar hayati öneme sahip ham petrol ihracat altyapısı zarar görmedi ve Hürmüz Boğazı da kapatılmadı.
İran’ın gaz üretiminin hedef alınması endişe verici olsa da, siyah altın piyasası açısından en büyük risk Hürmüz Boğazı’na yönelik. Orta Doğu’daki üreticiler, küresel günlük petrol arzının yaklaşık beşte birini bu dar su yolundan taşıyor. Eğer Tahran sevkiyatları bozma yoluna giderse, fiyatlarda keskin artış bekleniyor.
Petrol fiyatları, saldırıların başladığı döneme kıyasla hâlâ yüksek seyrediyor. Cuma günkü hava saldırılarının ardından fiyatlar %7’den fazla artmış, bu da üretici firmalar arasında yoğun hedge işlemleri ve vadeli işlem hacminde rekorlara yol açmıştı. Wall Street analistleri, çatışmanın yol açabileceği riskleri hızla vurguladı.
RBC Capital Markets, her iki tarafın enerji altyapılarını hedef almasının ciddi bir tehdit olduğunu vurguladı; Kharg Adası’ndaki ihracat merkezi ve Irak’taki petrol sahalarının da risk altında olduğunu belirtti. Morgan Stanley ise çatışmadan kaynaklanan riskleri gerekçe göstererek ham petrol fiyat tahminini varil başına 10 dolar artırdı.
Şimdilik etkiler büyük ölçüde deniz taşımacılığıyla sınırlı kaldı. İngiliz Donanması, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ndeki gemi konumlandırma sinyallerinin yoğun parazit aldığını ve bunun seyrüsefer sistemlerini ciddi biçimde etkilediğini bildirdi.
Bölgede faaliyet gösteren bazı armatörler, güvenlik gerekçesiyle yeni yüklemeleri kabul etmekte isteksiz davranıyor. Cuma günü, Orta Doğu’dan Çin’e yapılan süper tanker taşımacılığı ücretleri %20’nin üzerinde arttı.
Henüz arz kesintisi yaşanmasa da saldırıların piyasa üzerindeki etkisi talep tarafında hissediliyor. Mısır, İsrail’den gelen gaz akışının kesilmesi üzerine elektrik kesintilerini önlemek için alternatif yakıt kaynakları arayışında.
