Kรผresel petrol piyasalarฤฑnda kasฤฑm ayฤฑyla birlikte baลlayan dรผลรผล hฤฑz kazandฤฑ. ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki รงatฤฑลmalarฤฑn sona erebileceฤine yรถnelik beklentilerin gรผรงlenmesi, enerji arzฤฑndaki toparlanma ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki tanker trafiฤinin artmasฤฑ, petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki baskฤฑyฤฑ artฤฑrdฤฑ. Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, aฤustos ayฤฑndan bu yana en dรผลรผk seviyesine gerilerken piyasalarda dรผลรผลรผn gelecek yฤฑl da sรผrebileceฤi deฤerlendiriliyor.
Salฤฑ gรผnรผ iลlemlerinde Brent petrolรผn ocak vadeli kontratlarฤฑ yรผzde 0,9 deฤer kaybederek 91,78 dolara indi. Bรถylece fiyatlar, 30 Ekim’de kaydedilen 113,40 dolarlฤฑk zirvenin ardฤฑndan ayฤฑ piyasasฤฑ olarak tanฤฑmlanan yรผzde 20’lik dรผลรผล sฤฑnฤฑrฤฑna yaklaลtฤฑ.
ABD petrolรผ olarak bilinen Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrolรผn aralฤฑk vadeli kontratlarฤฑ ise yรผzde 0,66 dรผลรผลle 86,30 dolara geriledi. WTI petrolรผndeki son iki aylฤฑk deฤer kaybฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 15’e ulaลtฤฑ.
ABD-ฤฐran gรถrรผลmeleri fiyatlarฤฑ etkiledi
Piyasalardaki satฤฑล baskฤฑsฤฑnฤฑn arkasฤฑnda, Orta Doฤu’daki jeopolitik risklerin hafifleyebileceฤi beklentisi bulunuyor. Washington yรถnetiminin ฤฐran’a yรถnelik sรถylemlerinde deฤiลikliฤe gitmesi ve diplomatik temaslarฤฑn yeniden hฤฑz kazanmasฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn savaลฤฑn geleceฤine iliลkin deฤerlendirmelerini deฤiลtirdi.
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn pazartesi gรผnรผ Katar Baลbakanฤฑ Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile gerรงekleลtirdiฤi gรถrรผลme de piyasalardaki iyimserliฤi destekledi. Katar, yeniden baลlayan ABD-ฤฐran barฤฑล gรถrรผลmelerinde arabuluculuk rolรผ รผstleniyor.
Trump, gรถrรผลmenin ardฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ABD’nin ฤฐran’a yรถnelik yeni askeri operasyonlara hazฤฑr olduฤunu belirtirken bรถlge รผlkelerinin talepleri doฤrultusunda mevcut durumun korunmasฤฑndan memnuniyet duyduฤunu ifade etti.
ING emtia stratejisti Ewa Manthey, ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki รงatฤฑลmanฤฑn sona erdirilmesine yรถnelik beklentilerin fiyatlara yansฤฑyan jeopolitik risk primini azalttฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Manthey’e gรถre bรถlgedeki petrol sevkiyatlarฤฑnฤฑn yeniden toparlanmaya baลlamasฤฑ da fiyatlardaki gerilemeyi hฤฑzlandฤฑran geliลmeler arasฤฑnda yer alฤฑyor.
ABD seรงimlerinin sonuรงlarฤฑ ฤฐran’ฤฑn tutumunu deฤiลtirebilir
Fiyatlardaki dรผลรผลte ABD’de gerรงekleลtirilen ara seรงimlerin sonuรงlarฤฑ da etkili oluyor. Cumhuriyetรงilerin aฤฤฑr yenilgi aldฤฑฤฤฑ seรงimlerin ardฤฑndan ฤฐran’ฤฑn mรผzakere masasฤฑna dรถnme konusunda daha istekli davranabileceฤi deฤerlendiriliyor.
Brookings Enstitรผsรผ kฤฑdemli araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Robin Brooks, Cumhuriyetรงilerin seรงimlerde yaลadฤฑฤฤฑ bรผyรผk kaybฤฑn Tahran yรถnetiminin savaลฤฑ sona erdirmeye yรถnelik yaklaลฤฑmฤฑnฤฑ deฤiลtirdiฤini sรถyledi.
Brooks, ฤฐran’ฤฑn olasฤฑ tavizlerine iliลkin olumlu haberlerin arkasฤฑnda bu siyasi deฤiลimin bulunduฤunu ifade etti.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda tanker trafiฤi artฤฑyor
Kรผresel piyasalarda arz koลullarฤฑnฤฑn iyileลmesi de fiyatlar รผzerinde etkili oluyor. Dรผnyanฤฑn en รถnemli enerji taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ gรผzergahlarฤฑndan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda tanker hareketliliฤinin artmasฤฑ, savaล nedeniyle oluลan tedarik endiลelerini azaltฤฑyor.
Suudi Arabistan’dan gelen รถncรผ veriler de รผretimde toparlanmaya iลaret ediyor. Kasฤฑm ayฤฑnฤฑn ilk haftasฤฑna iliลkin rakamlar, รผlkenin ham petrol ve rafine petrol รผrรผnlerindeki toplam รผretiminin ลubat ayฤฑ sonundan bu yana ilk kez savaล รถncesindeki seviyelere ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
รin’in petrol ithalatฤฑnda yaลanan artฤฑล ise enerji piyasalarฤฑndaki bir baลka รถnemli geliลme olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Salฤฑ gรผnรผ aรงฤฑklanan gรผmrรผk verilerine gรถre รin’in ham petrol ithalatฤฑ, ekim ayฤฑnda son yedi ayฤฑn en yรผksek seviyesine รงฤฑktฤฑ. Irak’tan gerรงekleลtirilen sevkiyatlar bu artฤฑลta belirleyici oldu.
Enerji talebindeki toparlanma, รin ekonomisinin yeniden ivme kazanmasฤฑna da katkฤฑ saฤladฤฑ. รlkenin yฤฑlฤฑn ilk 10 ayฤฑnda verdiฤi dฤฑล ticaret fazlasฤฑ 1,04 trilyon dolarla rekor seviyeye ulaลtฤฑ.
Bununla birlikte รin’in artan talebin kรผresel fiyatlardaki dรผลรผลรผ durdurmaya yetip yetmeyeceฤi henรผz netlik kazanmadฤฑ.
Fiyatlardaki dรผลรผล enflasyonu rahatlatabilir
Enerji fiyatlarฤฑnda yaลanan gerilemenin kรผresel enflasyon aรงฤฑsฤฑndan olumlu sonuรงlar doฤurabileceฤi deฤerlendiriliyor. Petrolรผn daha dรผลรผk seviyelerde iลlem gรถrmesi, ulaลฤฑm ve รผretim maliyetlerini azaltarak fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn hฤฑz kesmesine yardฤฑmcฤฑ olabilir.
ABD’de fiyatlardaki dรผลรผลรผn etkileri akaryakฤฑt piyasasฤฑnda da gรถrรผlmeye baลladฤฑ. Benzin fiyatlarฤฑ temmuz ayฤฑnฤฑn sonundan bu yana ilk kez galon baลฤฑna 4 dolarฤฑn altฤฑna indi. Ancak fiyatlar geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine kฤฑyasla yaklaลฤฑk yรผzde 30 daha yรผksek seviyede bulunuyor.
รte yandan ABD’de ekim ayฤฑ manลet enflasyonunun yรผzde 4 seviyesine ulaลmฤฑล olabileceฤi tahmin ediliyor. รalฤฑลma ฤฐstatistikleri Bรผrosu’nun aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ aylฤฑk veriler bu beklentiyi gรผรงlendirirken geรงen yฤฑl yaลanan uzun sรผreli hรผkรผmet kapanmasฤฑ nedeniyle yฤฑllฤฑk karลฤฑlaลtฤฑrmalar yayฤฑmlanmadฤฑ.
Enflasyonun yรผksek seyretmesi, ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) para politikasฤฑna iliลkin beklentileri de etkiliyor.
Fed Yรถnetim Kurulu รyesi Christopher Waller’ฤฑn salฤฑ gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ ลahin aรงฤฑklamalarฤฑn ardฤฑndan piyasalarda gรผรงlรผ bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑ daha fazla tartฤฑลฤฑlmaya baลlandฤฑ.
Faizlerin yรผkselmesi halinde ekonomik bรผyรผme ve enerji talebinin baskฤฑlanabileceฤi, bunun da fiyatlarda yeni dรผลรผลleri beraberinde getirebileceฤi belirtiliyor.
Vanguard kฤฑdemli ABD ekonomisti Josh Hirt, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn yฤฑlฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผnde 100 dolar civarฤฑnda seyretmesinin enflasyonu yukarฤฑ yรถnlรผ etkilediฤini hatฤฑrlattฤฑ.
Hirt, fiyatlarda yeniden kalฤฑcฤฑ ve gรผรงlรผ bir yรผkseliล yaลanmadฤฑฤฤฑ sรผrece petrolรผn enflasyona katkฤฑsฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Fiyatlarฤฑnda yeni bir yรผkseliล yaลanabilir mi?
Petrol piyasalarฤฑnda aลaฤฤฑ yรถnlรผ beklentiler gรผรงlenmesine raฤmen jeopolitik riskler tamamen ortadan kalkmฤฑล deฤil.
Capital Economics kฤฑdemli iklim ve emtia ekonomisti Hamad Hussain, รงatฤฑลmalarฤฑn sona ermesine yรถnelik umutlarla Kรถrfez bรถlgesindeki petrol tankerlerine dรผzenlenen saldฤฑrฤฑlarฤฑn devam etmesinin รงeliลkili bir tablo oluลturduฤunu belirtti.
Hussain’e gรถre yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn orta vadede nasฤฑl bir seyir izleyeceฤi konusunda seรงimler รถncesindeki kadar belirsizlik yaลฤฑyor.
Bununla birlikte piyasalarda fiyatlarฤฑn yeniden gรผรงlรผ bir yรผkseliล trendine gireceฤine yรถnelik beklentiler zayฤฑf kalฤฑyor.
Analistler, petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลรผn kalฤฑcฤฑ olmasฤฑ halinde kรผresel enflasyon รผzerindeki baskฤฑnฤฑn hafifleyebileceฤini ve ekonomik bรผyรผme aรงฤฑsฤฑndan daha elveriลli koลullar oluลabileceฤini deฤerlendiriyor.
ABD borsalarฤฑnฤฑn seรงim sonrasฤฑnda yรถn bulmakta zorlandฤฑฤฤฑ bir dรถnemde enerji maliyetlerinin gerilemesi, yฤฑlฤฑn son bรถlรผmรผnde finansal piyasalarฤฑ destekleyebilecek รถnemli geliลmelerden biri olarak gรถrรผlรผyor.
