Küresel petrol piyasaları, İran ile devam eden savaşın sona ereceğine dair bir işaret görülmemesi ve stratejik geçiş noktalarındaki blokajların sürmesiyle Cuma günü yeniden yükselişe geçti.
Brent petrol vadeli işlemleri Temmuz ayı için 1,04 dolar veya %0,94 artışla varil başına 111,44 dolara tırmanırken, ABD hafif petrolü (WTI) 41 sentlik bir değer kazancıyla 105,48 dolardan işlem gördü. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmaya devam etmesi ve ABD Donanması’nın İran ham petrol ihracatını engellemesi, piyasalardaki arz güvenliğine yönelik endişeleri diri tutuyor.
Küresel petrol piyasalarında arz kesintileri ve fiyat oynaklığı
Enerji piyasalarında her iki gösterge endeksi de üst üste dördüncü ayı kazançla kapatmaya hazırlanıyor. Perşembe günü vadesi dolan Brent petrol Haziran kontratı, varil başına 126,41 dolara ulaşarak Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.
Fiyatlardaki bu sert yukarı yönlü hareket, Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla tetiklendi. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı bu rotadaki aksama, Mart ayında Brent petrolün tek başına %50 değer kazanmasına yol açmıştı. Piyasalar, bölgedeki jeopolitik risklerin sadece bölgesel değil, küresel enflasyonist baskıları da artıracağından endişe duyuyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, lojistik maliyetlerini ve sigorta primlerini artırırken, rafinerilerin alternatif kaynak arayışları spot piyasalarda fiyatların volatil seyretmesine neden oluyor. Analistler, diplomatik bir çözüm bulunmadığı sürece arz açığının kapatılmasının kısa vadede mümkün olmadığını vurguluyor.
Özellikle Avrupa ve Asya’daki sanayi üretimi için kritik olan enerji maliyetleri, petrol fiyatlarındaki bu belirsizlikle birlikte öngörülebilirliğini yitirmiş durumda. Piyasalar, olası bir geniş çaplı bölgesel çatışmanın enerji fiyatlarını yeni rekor seviyelere taşıyabileceği konusunda hemfikir.
Diplomatik tıkanıklık ve askeri gerilimin piyasa beklentilerine etkisi
Bölgede 8 Nisan’dan bu yana kağıt üzerinde bir ateşkes yürürlükte olsa da taraflardan gelen açıklamalar kalıcı bir barışın uzak olduğunu gösteriyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, resmi haber ajansı IRNA’da yer alan değerlendirmesinde, ABD ile yürütülen müzakerelerden hızlı bir sonuç beklemenin gerçekçi olmadığını ifade etti.
Baghaei, arabulucu kim olursa olsun kısa sürede bir uzlaşıya varılmasının zorluğuna dikkat çekti. Bu açıklamalara paralel olarak, İran Devrim Muhafızları’ndan üst düzey bir yetkilinin, Washington’un saldırılara devam etmesi halinde ABD mevzilerine yönelik “uzun ve sancılı vuruşlar” yapılacağı yönündeki tehdidi, gün içinde fiyatların zirve yapmasına neden oldu.
Piyasa aktörleri, Beyaz Saray’dan gelecek hamlelere odaklanmış durumda. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ı müzakere masasına zorlamak amacıyla planlanan yeni askeri harekat taslakları hakkında bilgilendirileceği haberi, bölgedeki tansiyonu yüksek tutuyor. Analistler, askeri seçeneğin masada kalmaya devam etmesinin piyasalarda risk primini artırdığını kaydediyor. Gelecek dönemde petrol fiyatlarının seyri; diplomatik kanalların etkinliğine, Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılıp açılmayacağına ve küresel stokların bu süreci ne kadar tolere edebileceğine bağlı kalacak. Mevcut durumda, piyasa beklentileri fiyatların yukarı yönlü baskı altında kalmaya devam edeceği yönünde konsolide oluyor.
