Küresel piyasalar, ABD ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden ticari trafiğe açacak bir anlaşmaya yakınlaştığı yönündeki açıklamaların ardından haftaya pozitif bir seyirle başladı.
Washington ve Tahran hattından gelen olumlu sinyaller, enerji arzına yönelik endişeleri hafifleterek ham petrol fiyatlarında sert düşüşleri beraberinde getirdi. Petrol piyasasındaki rahatlama, enflasyonist baskıların azalacağı beklentisini kuvvetlendirerek dünya genelindeki hisse senedi endekslerini yeniden rekor seviyelere yaklaştırdı.
ABD’li üst düzey yetkililer, iki ülkenin kilit öneme sahip maddeler üzerinde kesin metni belirlemeye çalıştığını ve nihai onayın birkaç gün içinde gerçekleşebileceğini aktardı. Stratejik öneme sahip boğazın açılma ihtimali, küresel tedarik zinciri üzerindeki risk primini düşürdü.
Uluslararası piyasalarda Brent petrolünün varil fiyatı, tarafların uzlaşıya yaklaştığı haberleriyle yüzde 6,2’ye varan belirgin bir geri çekilme yaşayarak 97,10 dolara indi. ABD hafif petrolü (WTI) ise gerileme eğilimini sürdürerek 91 dolar civarında denge arayışına girdi. Finans kuruluşu Saxo Markets‘ın baş yatırım stratejisti Charu Chanana, iki ülke arasındaki yaptırımlar ve nükleer program anlaşmazlıklarına dikkat çekti.
Chanana, tarafların ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin çerçeve metninde birbirlerine daha yakın durabileceklerini, ancak daha zorlu diplomatik konularda hala büyük bir uçurum bulunduğunu ifade etti.
Baş stratejist, mevcut fiyatlamaların petrol piyasasına geçici bir rahatlama getirdiğini, fakat kalıcı bir çözümün henüz piyasalara yansımadığını değerlendirmesinde bulundu. Petrol fiyatlarındaki sert düşüş, küresel tahvil piyasalarında da getirilerin gerilemesine yol açtı.
Küresel piyasalar ve hisse senetlerinde iyimserlik
Enerji maliyetlerindeki gerileme ve jeopolitik risklerin azalması, küresel hisse senedi piyasalarında güçlü alımları tetikledi. Dünya genelindeki hisse senedi hareketlerini izleyen MSCI Tüm Ülkeler Dünya Endeksi (MSCI ACWI) yüzde 0,3 yükselerek, mayıs ayı içinde test ettiği tarihi zirve seviyesine oldukça yaklaştı.
Asya-Pasifik bölgesinde de alıcılı bir seyir izlenirken, MSCI Asya Pasifik Endeksi günü yüzde 1,2 değer kazancıyla tamamladı. Bölge piyasalarında Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3’lük bir sıçrama gerçekleştirerek yükseliş hareketine öncülük etti. ABD vadeli endekslerinde de iyimser atmosfer etkisini gösterdi; S&P 500 vadeli kontratları yüzde 0,9 artış kaydetti.
ABD’de Anma Günü (Memorial Day) tatili sebebiyle spot piyasalar kapalı kalırken, tahvil vadeli işlemleri petrol fiyatlarındaki düşüş ve gerileyen enflasyon beklentileriyle getirilerde düşüşe işaret etti. Paralel şekilde Japonya ve Avustralya devlet tahvili getirilerinde de aşağı yönlü hareketler gözlendi. Bugün Hong Kong ve Londra piyasalarının da tatil nedeniyle kapalı olduğu günde, Bloomberg Dolar Endeksi yüzde 0,2 düşüş sergiledi.
Washington ve Tahran hattında temkinli diplomatik süreç
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile ilişkilerin çok daha profesyonel ve verimli bir hal aldığını belirtti. Trump, bir anlaşmaya “aceleyle” varılmayacağını vurgulayarak, Tahran yönetiminin nükleer silah geliştiremeyeceğini veya temin edemeyeceğini anlaması gerektiğini kaydetti.
Sözleşme imzalanana kadar ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukasının süreceğini ifade eden Trump, doğru bir sonuç elde etmek adına iki tarafın da aceleci davranmaması gerektiği mesajını verdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da barış müzakerelerinin sürmesi üzerine önümüzdeki saatlerde stratejik su yolu konusunda olumlu gelişmeler yaşanabileceğine işaret etti. Mutabakat metninin, İran’ın füze stoklarını içermemesi ve uranyum zenginleştirmesine yönelik kesin bir yasak getirmemesi, Washington’daki bazı ulusal güvenlik çevrelerinde şimdiden eleştiri konusu oldu. İran tarafında ise daha temkinli bir yaklaşım hakim.
İran’ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, Washington’ın İran varlıkları üzerindeki yaptırımların kaldırılması dahil bazı temel talepleri kabul etmemesi durumunda taslak metnin çökebileceğini vurguladı. Ajansa konuşan kaynaklar, tarafların hala birkaç kritik madde üzerinde anlaşmazlık yaşadığını bildirdi.
