Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, Kazakistan ziyareti sonrasฤฑ ฤฐstanbulโa dรถnรผล yolunda gazetecilerin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlarken, โRusyaโdan S-400โlerin alฤฑnmasฤฑ iรงin imzalar atฤฑldฤฑ. Bildiฤim kadarฤฑyla kapora da verildiโ dedi.
Cumhurbaลkanฤฑ’na gazetecilerin yรถnelttiฤi sorular ve yanฤฑtlarฤฑ ลรถyle:
S-400’lerin satฤฑn alฤฑnmasฤฑyla ilgili nihai durum nedir? Dฤฑล basฤฑnda Tรผrkiye’nin bu satฤฑn almadan vazgeรงebileceฤine iliลkin bazฤฑ haberler, yorumlar yer alฤฑyor.
S-400 ile ilgili arkadaลlarฤฑmฤฑz imzalarฤฑnฤฑ attฤฑlar. Bildiฤim kadarฤฑyla kaparoyu da verdiler. Bundan sonraki sรผreรง de zaten Rusya’dan bize aktarฤฑlacak kredi ile ilgili devam edecek bir sรผreรงtir. Gerek Sayฤฑn Putin, gerekse ลahsฤฑmฤฑn bu konuda kararlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑz var. Tรผrkiye Cumhuriyeti’nin savunma sanayii veya savunmasฤฑyla ilgili baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk ilkelerini veya baฤฤฑmsฤฑz kararฤฑnฤฑ herhalde kimsenin tartฤฑลmaya hakkฤฑ yoktur. Biz kendi baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑmฤฑzla ilgili kararฤฑmฤฑzฤฑ kendimiz veririz; รผlkemizi savunmak iรงin koruma tedbirlerini de, gรผvenlik tedbirlerini de kendimiz almakla mรผkellefiz. Eฤer bir yerlerden bu noktada herhangi bir savunma unsurunu tedarikte zorluk รงekiyorsak, giriลimlerimiz รงoฤu kez engellemelere takฤฑlฤฑyorsa biz ne yapacaฤฤฑz, baลฤฑmฤฑzฤฑn รงaresine bakacaฤฤฑz. Mesela, insansฤฑz hava araรงlarฤฑnฤฑ maalesef dostlardan alamฤฑyorduk biz, รงok da yรผksek paralar istiyorlardฤฑ, bedava da istemiyorduk รผstelik. Terรถr รถrgรผtรผne tank, top, zฤฑrhlฤฑ araรงlar veriyorlar; ama biz parasฤฑyla istediฤimiz halde bazฤฑ ihtiyaรงlarฤฑmฤฑzฤฑ tedarik edemiyoruz. Sonuรงta ne oldu? Hamdolsun insansฤฑz hava aracฤฑnฤฑ da kendi รผlkemin insanฤฑ รผretir hale geldi, silahlฤฑsฤฑnฤฑ da รผretir hale geldi. Son bir haftada 90 terรถrist รถldรผrรผldรผ.
Astana sรผreci, ฤฐdlib ve Afrin konusunda Rusya ve ฤฐran ile mutabakat konusunda ne durumdayฤฑz ลu an? ฤฐkinci bir harekรขt sรถz konusu mu? Bu konuda bir deฤiลiklik var mฤฑ?
S-400 ile ilgili arkadaลlarฤฑmฤฑz imzalarฤฑnฤฑ attฤฑlar. Bildiฤim kadarฤฑyla kaparoyu da verdiler. Bundan sonraki sรผreรง de zaten Rusya’dan bize aktarฤฑlacak kredi ile ilgili devam edecek bir sรผreรงtir. Gerek Sayฤฑn Putin, gerekse ลahsฤฑmฤฑn bu konuda kararlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑz var. Tรผrkiye Cumhuriyeti’nin savunma sanayii veya savunmasฤฑyla ilgili baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk ilkelerini veya baฤฤฑmsฤฑz kararฤฑnฤฑ herhalde kimsenin tartฤฑลmaya hakkฤฑ yoktur. Biz kendi baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑmฤฑzla ilgili kararฤฑmฤฑzฤฑ kendimiz veririz; รผlkemizi savunmak iรงin koruma tedbirlerini de, gรผvenlik tedbirlerini de kendimiz almakla mรผkellefiz. Eฤer bir yerlerden bu noktada herhangi bir savunma unsurunu tedarikte zorluk รงekiyorsak, giriลimlerimiz รงoฤu kez engellemelere takฤฑlฤฑyorsa biz ne yapacaฤฤฑz, baลฤฑmฤฑzฤฑn รงaresine bakacaฤฤฑz. Mesela, insansฤฑz hava araรงlarฤฑnฤฑ maalesef dostlardan alamฤฑyorduk biz, รงok da yรผksek paralar istiyorlardฤฑ, bedava da istemiyorduk รผstelik. Terรถr รถrgรผtรผne tank, top, zฤฑrhlฤฑ araรงlar veriyorlar; ama biz parasฤฑyla istediฤimiz halde bazฤฑ ihtiyaรงlarฤฑmฤฑzฤฑ tedarik edemiyoruz. Sonuรงta ne oldu? Hamdolsun insansฤฑz hava aracฤฑnฤฑ da kendi รผlkemin insanฤฑ รผretir hale geldi, silahlฤฑsฤฑnฤฑ da รผretir hale geldi. Son bir haftada 90 terรถrist รถldรผrรผldรผ.
Astana sรผreci, ฤฐdlib ve Afrin konusunda Rusya ve ฤฐran ile mutabakat konusunda ne durumdayฤฑz ลu an? ฤฐkinci bir harekรขt sรถz konusu mu? Bu konuda bir deฤiลiklik var mฤฑ?
14 Eylรผl’de yapฤฑlacak Astana Zirvesi รถnem arz ediyor. ลu anda ฤฐdlib’te Rusya ile daha รถnce mutabฤฑk kaldฤฑฤฤฑmฤฑz gibi sรผreci iลletiyoruz ve bu ลekilde sรผreรง ลu an รงalฤฑลฤฑyor. Rusya ile bu konuda aramฤฑzda herhangi bir ihtilaf sรถz konusu deฤil. ฤฐran ile de yaptฤฑฤฤฑmฤฑz gรถrรผลmede ihtilafa konu olabilecek herhangi bir baลlฤฑk gรผndeme gelmedi. รyle zannediyorum ki Astana zirvesi sonrasฤฑnda da aramฤฑzdaki saฤlฤฑklฤฑ gรถrรผลmeler bu ลekilde devam edecektir. Geliลmeler olumlu istikamette devam ediyor.
‘VATANDAลIM GรรMENLER ฤฐรฤฐN ELฤฐNDEN GELENฤฐ YAPAR’
Suriyeli gรถรงmenlerin gรผvenlik sorunlarฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑ gibi eleลtiriler gรผndeme geliyor. Gรถรงmen Bakanlฤฑฤฤฑ kurulmasฤฑ sรถz konusu mu?
ฤฐsminin bรผyรผk olmasฤฑ, bir meseleyi รงรถzmez. ฤฐรงiลleri bรผnyesinde gรถรง iลleri ile alakalฤฑ bir genel mรผdรผrlรผฤรผmรผz var zaten. Hangi vilayetimizde ne kadar mรผlteci var, inceliyorlar. Aralarฤฑnda mรผhendisi, avukatฤฑ, doktoru, ebesi, sanatkarฤฑ, birรงok vasฤฑflarda insan var. Vatandaลlฤฑk รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ da bu รงerรงevede yรผrรผtรผyoruz. Bu konuda halkฤฑma, vatandaลlarฤฑma ricam, meseleye daima duyarlฤฑ yaklaลmalarฤฑdฤฑr. Bu insanlar bombalardan kaรงtฤฑlar. Ben, vatandaลฤฑmฤฑn bu hassasiyetlerden taviz vereceฤine inanmฤฑyorum. Elinden geldiฤi kadarฤฑnฤฑ yapacaktฤฑr.
‘ZERRฤฐN HANIMA DERS VERECEK HALฤฐ YOK’
Ana muhalefet partisi ile yargฤฑ arasฤฑnda bir polemik var. Danฤฑลtay Baลkanฤฑ, CHP’ye yรถnelik “Yargฤฑyฤฑ bu ลekilde yฤฑpratmak bรผtรผn Tรผrkiye’ye zarar verir” dedi ve โsรถzde adalet yรผrรผyรผลรผ’ deyimini kullandฤฑ. CHP de ona, โsรถzde Danฤฑลtay Baลkanฤฑ’ yakฤฑลtฤฑrmasฤฑ yaptฤฑ. Siz nasฤฑl deฤerlendiriyorsunuz?
CHP’nin yaptฤฑฤฤฑ gerรงekten โsรถzde adalet yรผrรผyรผลรผ’dรผr. Zira CHP’nin รถncelikle adalet kavramฤฑnฤฑ anlamasฤฑ lazฤฑm. Bunu bir defa bilmiyorlar. Adalet mefhumunu biz partimizi kurarken รถyle tahlil ettik, partimizin adฤฑnฤฑ Adalet ve Kalkฤฑnma Partisi koyduk. Bunu yaparken 42 bin denekle รงalฤฑลtฤฑk. ฤฐsim buradan รงฤฑktฤฑ. ลimdi โsรถzde adalet yรผrรผyรผลรผ’yle, Ankara’dan 29 gรผnlรผk yรผrรผyรผลle, sen kalkฤฑp da bir vatandaลฤฑn izni olmadan arsasฤฑna el koyarsan bunun adaletle izahฤฑ olur mu? Oraya gel, karavanฤฑnฤฑ koy, ondan sonra oradan poz ver. Nerede adalet? รbรผr taraftan ลiลli’de temizlik iลรงileri kendileri iรงin adalet arayฤฑลฤฑna รงฤฑktฤฑlar. ฤฐzmir’de belediye รงalฤฑลanlarฤฑ da aynฤฑ ลeyi yaptฤฑ. Adalet ancak icraatla olurโฆ
Danฤฑลtay Baลkanฤฑmฤฑzฤฑn, Yargฤฑtay Baลkanฤฑmฤฑzฤฑn, ana muhalefetin sรถylemlerini yargฤฑya, hukuka adeta mรผdahale gibi gรถrdรผklerini; bundan rahatsฤฑz olduklarฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Muhtemelen bu sebepten dolayฤฑ, o yakฤฑลฤฑksฤฑz sรถylemler karลฤฑsฤฑnda, bunlara bir hukuk dersi verme noktasฤฑna gelmiล olmalฤฑlar.
Herhalde Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun kalkฤฑp da Zerrin hanฤฑma hukuk dersi verecek hali yok. Onlarฤฑn daha รงok mรผrekkep yalamasฤฑ lazฤฑm. Ama bunlar (Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu) tabii haddini bilmiyor. ฤฐลte yanฤฑnda bir hukukรงusu var. รldรผrรผlen terรถristlerin hakkฤฑnฤฑ savunuyor. Ne hakkฤฑ ya? Bunlar terรถrist. Biri de Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’na Artvin’de eylem hazฤฑrlฤฑฤฤฑnda olan terรถrist yaโฆ Bak, onu vurdular. Yahu teลekkรผr etmen lazฤฑm senin. “Adalet adalet” diye seรงim kazanฤฑlmaz. Adaleti yaลayarak ve daฤฤฑtarak seรงim kazanฤฑlฤฑr. Eฤer bizim milletimiz AK Parti’ye bu oylarฤฑ verdiyse, eฤitimde, saฤlฤฑkta, emniyette, ulaลฤฑmda, dฤฑล politikada, enerjide yaptฤฑklarฤฑnฤฑ gรถrdรผ.
‘BENฤฐ ฤฐDAMA MAHKรM ETMEYE KALKTILAR’
28 ลubat sรผrecinin yargฤฑ kararlarฤฑ var. 22 yฤฑldฤฑr iรงerde olanlar var. Bunlar FETร’cรผ hรขkim ve savcฤฑlarca mahkรปm edildi. Ergenekon ve Balyoz’a yeniden yargฤฑlama verildi, 22 senedir iรงerde olanlarฤฑn yeniden yargฤฑlama talepleri gรผndeme alฤฑnmฤฑyor. Bu konuda รงalฤฑลma var mฤฑ?
(Yakup Kรถse’nin kitabฤฑnฤฑ gรถstererek-11 yฤฑl cezaevinde yatmฤฑล) 14 yaลฤฑnda bir รงocuฤun idama mahkรปm olmasฤฑ dรผลรผnรผlecek bir ลey deฤil. Benim de idama mahkรปm edilmem istendi ama son anda yฤฑrttฤฑm. Bizi de apar topar gรถtรผrรผyorlardฤฑ. Niye ลu yatฤฑrฤฑmฤฑ yaptฤฑk diye idamฤฑmฤฑzฤฑ istediler. O meลhur savcฤฑ vardฤฑ, Nuh Mete Yรผksel. Baktฤฑk bizim idamฤฑmฤฑzฤฑ istedi, Allah’tan adil bir hรขkime rastladฤฑk da, bir de nรถbetรงi mahkeme รงฤฑkardฤฑlar. Dedim tezgรขhฤฑ kurdular herhalde. Gerรงek adalet sahibi olan Allah. Orada kararฤฑ verdi ve iลi yฤฑrttฤฑk.
‘DUYGUSAL รIKIลLAR DOฤRU OLMAZ’
Tรผrkiye’nin uyarฤฑlarฤฑna raฤmen Kuzey Irak’taki yรถnetimin referandum kararฤฑnฤฑn รผzerine bir de Barzani’nin savaล beyanฤฑ basฤฑnda yer aldฤฑ. Ayrฤฑca Tรผrkmenler’in ABD’de kalma veya vatandaลlฤฑk taahhรผdรผ ile gรถรง iรงin teลvik sรถz konusu olduฤu sรถyleniyor. Bรถyle bir ortamda Tรผrkiye’nin alternatif formรผlleri var mฤฑ?
Duygusal รงฤฑkฤฑลlar yapmak doฤru olmaz. O iddialarฤฑ etraflฤฑca Dฤฑลiลleri’nden dinlememiz, doฤru bilgileri almamฤฑz lazฤฑm. ฤฐddialar nedir, ne derece doฤrudur? Bunlarฤฑ bir gรถrmemiz, okumamฤฑz lazฤฑm. Deฤerlendirme ancak ondan sonra yapฤฑlabilir. Duygusal รงฤฑkฤฑลlarla aรงฤฑklamalar yaparsak, bu yanlฤฑล olur. Ama bizler Tรผrkmen kardeลlerimize oralarฤฑ terk etmelerini asla tavsiye etmeyiz. Onlar kendi topraklarฤฑnda kalmalฤฑdฤฑr. Geรงenlerde ziyaretime geldiler. “Biz, bu topraklarda doฤduk, bu topraklarda รถlรผrรผz. Dedelerimizin bize vasiyeti var” dediler. Ben onlarฤฑn o duygulu ifadelerini unutamam. Biz de tabii ki รผzerimize ne dรผลerse sonuna kadar onu yaparฤฑz.
Avrupa Birliฤi’ndeki kilit รผlkelere bakฤฑnca onlarฤฑn 3 gรผndem maddesi var deniliyor: Recep Tayyip Erdoฤanโฆ Yani Recep-Tayyip-Erdoฤanโฆ (Gรผlรผลmelerโฆ) Evetโฆ Siz AK Parti ฤฐl Baลkanlarฤฑ toplantฤฑsฤฑnda, “Erdoฤan size ne yaptฤฑ?” dediniz. Sahi, siz ne yaptฤฑnฤฑz? Avrupa neye veya hangi diziye reaksiyon gรถsteriyor sizce?
Diriliล dizisineโฆ (Gรผlรผลmelerโฆ)
Cevabฤฑnฤฑzฤฑ alsakโฆ
(Gรผlerek) Bence yeterliโฆ Her ลeyi anlatmฤฑyor mu?
Kazakistan’da iken ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’la bir telefon gรถrรผลmeniz de oldu. Neler konuลtunuz?
ฤฐkili iliลkilerin daha da gรผรงlendirilmesi gerektiฤine deฤindik. ฤฐki รผlkenin stratejik ortak olduฤuna, bunun iliลkilere de yansฤฑmasฤฑ gerektiฤine iลaret ettik. Arakanlฤฑlarฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ drama ABD’nin hassasiyet gรถstermesinin รถnemli olacaฤฤฑna dikkati รงektim. BM Genel Kurulu’nda tรผm konularฤฑ yรผz yรผze gรถrรผลmemizin faydalฤฑ olacaฤฤฑ, bunu gerรงekleลtirme hususunda da mutabฤฑk kaldฤฑk.
‘ALMAN YรNETฤฐMฤฐNE KIRGINIZ’
Almanya’daki seรงimler sonrasฤฑnda iliลkilerde bir normalleลme bekliyor musunuz? Tรผrkiye bir adฤฑm atabilir mi? Biz karลฤฑ taraftan hangi adฤฑmlarฤฑ bekliyoruz?
Bizim Alman halkฤฑyla hiรงbir sorunumuz yok. Almanya’da 3 milyonu aลkฤฑn soydaลฤฑmฤฑz yaลฤฑyor. Orada Almanlarla entegrasyon iรงinde yaลฤฑyorlar. Sorun, Almanya yรถnetimindeki yetkililerin yanlฤฑล tavฤฑrlarฤฑndan kaynaklanฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla yanlฤฑล tavฤฑrlara son verilmesi lazฤฑm. Referandum dรถneminde neler yaptฤฑklarฤฑnฤฑ gรถrdรผk. Saldฤฑrฤฑlarฤฑ sรผrdรผrmeleri halinde, Tรผrkiye Cumhuriyeti devleti olarak elbette onurumuzdan taviz veremeyiz. Almanya’nฤฑn ลu anda terรถre yataklฤฑk yapan bir รผlke haline gelmesini normal karลฤฑlayamayฤฑz. Dediฤim gibi Alman halkฤฑyla hiรงbir sorunumuz yok. Sadece hatalฤฑ tavฤฑrlar dolayฤฑsฤฑyla, Alman yรถnetimine kฤฑrgฤฑnlฤฑฤฤฑmฤฑz var. Seรงimde ลu kazanmฤฑล, bu kazanmฤฑล, bizi pek ilgilendirmiyor.
‘ESAD ฤฐLE GรRรลMEYE NฤฐYETฤฐM YOK’
Sosyal medyada bir ลeyler dolaลtฤฑ, sizin ile Esad arasฤฑnda bir gรถrรผลme olduฤu yรถnรผnde. รzel olarak birileri mi dolaลtฤฑrฤฑyor bu tรผr iddialarฤฑ?
Herhalde birileri รถzel dolaลtฤฑrฤฑyor. Ben Esad ile gรถrรผลmedim, gรถrรผลmeye de pek niyetim yok.
