Rus gรผรงlerinin PYDโnin kontrolรผndeki Afrinโde varlฤฑk gรถstermesi ve YPG armalฤฑ Rus askerlerinin fotoฤraflarฤฑnฤฑn medyada yer almasฤฑ nedeniyle gerilim yaลanan Tรผrkiye-Rusya iliลkilerinde tarฤฑm รผrรผnleri krizi de bรผyรผyor.
Tรผrkiyeโnin bir Rus uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผrmesiyle ortaya รงฤฑkan krizin ardฤฑndan Tรผrkiyeโden aldฤฑฤฤฑ tarฤฑm รผrรผnlerine ambargo uygulayan Rusya, Haziran ayฤฑnda Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑn รถzrรผnden sonra bazฤฑ tarฤฑm รผrรผnlerinin ithalatฤฑna izin verdi.
9 Martโta Moskovaโda toplanan Tรผrkiye-Rusya รst Dรผzey ฤฐลbirliฤi Toplantฤฑsฤฑโnda Tรผrkiyeโnin en bรผyรผk beklentilerinden biri tarฤฑm รผrรผnlerindeki engellemelerin tรผmden kaldฤฑrฤฑlmasฤฑydฤฑ. Ancak kฤฑsฤฑtlamalar yalnฤฑzca soฤan, karnabahar ve brokolide kaldฤฑrฤฑldฤฑ. Ancak domates, elma, รผzรผm, nar gibi รผrรผnlerde ambargoyu sรผrdรผrdรผ.
Domates ambargosunun maliyeti 130 milyon dolar
Bu รผrรผnlerden รถzellikle domateste Rusya, Tรผrkiyeโnin en รถnemli pazarlarฤฑnฤฑn baลฤฑnda geliyor. 2015 yฤฑlฤฑnda 367 milyon dolar tutarฤฑnda domates ihraรง eden Tรผrkiyeโnin geรงtiฤimiz yฤฑl ancak 238 milyon dolar civarฤฑnda domates ihracatฤฑ yapmasฤฑnฤฑn nedeni olarak Rusya ile yaลanan kriz gรถsteriliyor.
Aslฤฑnda Rusya Federasyonu yaล sebze ve meyce ihracatฤฑnda Tรผrkiyeโnin en bรผyรผk pazarฤฑ.
2015 yฤฑlฤฑnda 887 milyon dolar olan yaล sebze meyve ihracatฤฑ, 2016โda 331 milyon dolara dรผลmรผล olsa da Rusya, bu alanda hala bir numarada.
Rusya: โTรผrk tarฤฑm รผrรผnlerine yasaฤฤฑ kaldฤฑrmayฤฑ planlฤฑyordukโ
9 Martโta yaล meyve sebze konusunda beklentisine karลฤฑlฤฑk bulamayan Tรผrkiye, bu sefer hububat kozunu oynadฤฑ. Tarฤฑm Bakanlฤฑฤฤฑ, Rusyaโdan ithal edilen buฤdayda mantara rastlandฤฑฤฤฑnฤฑ bir yazฤฑyla ihracatรงฤฑ birliklerine bildirdi. Rus tarafฤฑ, buฤdaylarฤฑnda โmantarโ olduฤu iddiasฤฑnฤฑ reddederken Rusya Tarฤฑm Bakanฤฑ Aleksandr Tkaรงev, hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑ yaลadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek ile telefonda gรถrรผลen Tkaรงev, Rus medyasฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada โGelecekte Tรผrkiye iรงin รถnemli diฤer tarฤฑm รผrรผnlere yรถnelik yasaฤฤฑ kaldฤฑrmayฤฑ planlฤฑyorduk. Bunun yanฤฑnda Tรผrkiye, Rus et ve sรผt รผrรผnlerinin Tรผrk pazarฤฑna eriลimin saฤlanmasฤฑ yรถnรผnde aktif adฤฑmlar atmadฤฑ. Tรผrkiyeโyi ihraรง etmeyi planladฤฑฤฤฑmฤฑz รผrรผnleri diฤer รผlkelere yรถnlendirebiliriz,โ dedi.
Buฤday ithalatรงฤฑlarฤฑ: โรstesinden geleceฤizโ
Rusyaโdan yฤฑlda 2 milyon ton civarฤฑnda buฤday, toplamda 3 milyon hububat ithal eden ฤฐstanbul Hububat Bakliyat Yaฤlฤฑ Tohumlar ve Mamulleri ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Zekeriya Mete, bu durumun kendileri aรงฤฑsฤฑndan dezavantaj yarattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylese de รผstesinden geleceklerini sรถyledi.
Amerikaโnฤฑn Sesiโnin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Mete, โRusyaโdan kรผรงรผk tonajlฤฑ gemilerle buฤday getiriyorduk ลimdi bรผyรผk tonajlฤฑ gemilerle buฤday getireceฤiz. Bu, elbette fiyat aรงฤฑsฤฑndan bizi sฤฑkฤฑntฤฑya sokacak. Ukrayna, Romanya, Bulgaristan gibi รผlkelerle Gรผney Amerika รผlkelerine yรถnelebiliriz. Handikap yaratacaฤฤฑ muhakkak ama sonuรงta รผlke meselesi รผstesinden geleceฤiz. Rusya, uรงak krizinden vize getirdi. ฤฐliลkiler bir tรผrlรผ normalleลmedi. Yaล meyve sebzede ambargolar sรผrรผyor,โ dedi.
Buฤday ithalatรงฤฑsฤฑ iliลkilerin normalleลmesini bekliyor
ฤฐstanbul Hububat Bakliyat Yaฤlฤฑ Tohumlar ve Mamulleri ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ, iki รผlke arasฤฑnda yaลanan sorunlarฤฑn karลฤฑlฤฑklฤฑ รงฤฑkarlar uyarฤฑnca bir an evvel รงรถzรผlmesini umuyor: โYฤฑllardฤฑr biz hububat ihracatฤฑnฤฑ Rusyaโdan yapฤฑyoruz. 2 milyon ton buฤday hatta ayรงiรงeฤi, ayรงiรงeฤi kรผspesi ve arpayฤฑ da eklerseniz 3 milyon ton alฤฑm yapฤฑyoruz. Biz Rusyaโnฤฑn yaล sebze meyve konusundaki kararlarฤฑnฤฑ gรถzden geรงirmesini ve iliลkilerin normalleลmesini bekliyoruz. Sonuรงta gรผรงlรผ bir komลuluk iliลkisi var. Eฤer kรถtรผ niyet beslenmiyorsa niรงin komลumuzdan mal almayalฤฑm?โ
Aydฤฑn Sezer: โTรผrkiye, Rusyaโya misilleme yapฤฑyorโ
Tรผrkiyeโnin Rusyaโdan 3.400 hava savunma sistemi almak istediฤi bir dรถnemde domatese ambargo uygulanmasฤฑnฤฑn kabul edilemez olduฤunu sรถyleyen Tรผrkiye Rusya Araลtฤฑrma Merkezi Aydฤฑn Sezer, meselenin arka planฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Sezer, โTรผrkiyeโde buฤday ithalatฤฑ serbestรงe yapฤฑlabiliyor. Sadece buฤday ithal etmek isteyen %130 gรผmrรผk vergisi รถdeyerek getirebilir. Buฤdaya neredeyse 2,5 kat fazla รถdeyerek ithal etmek teknik olarak imkansฤฑz. Tรผrkiye โdahilde iลleme rejimiโ altฤฑnda ihracat teลvik rejimi uyguluyor. โMakarna รผretiyorum, un รผretiyorum, biskรผvi รผretiyorum bunlarฤฑ ihraรง edeceฤimโ diyen, Rusyaโdan gรผmrรผksรผz buฤday alabiliyordu. Tรผrkiye ลimdi proje bazฤฑnda Rusyaโdan gรผmrรผksรผz ithalatฤฑ kaldฤฑrdฤฑ. Tรผrkiye aslฤฑnda domates ile diฤer yaล sebze ve meyvede kendisine sรผren ambargoya misilleme yapฤฑyor ve aslฤฑnda doฤru da yapฤฑyor,โ dedi.
โTรผrk ihracatรงฤฑsฤฑ maฤdur olacakโ
Ancak bu misillemenin bir bedeli de var. รรผnkรผ ihracatรงฤฑ hem %75 randฤฑman kaliteli beyaz buฤdaydan mahrum kalฤฑyor hem de daha dรผลรผk kalitelisini daha yรผksek maliyetle satฤฑn almak zorunda kalฤฑyor.
Sezer, โAslฤฑnda bu kendi ayaฤฤฑna sฤฑkmak gibi bir durum. Kendi ihracatรงฤฑmฤฑz maฤdur olacak ama Rusyaโnฤฑn yaล sebze ve meyvede yaptฤฑฤฤฑ bir nevi siyasi yaptฤฑrฤฑm. Tรผrkiyeโde artฤฑk kendi siyasi manevrasฤฑnฤฑ yapฤฑyor. Bu basit bir ticaret savaลฤฑ deฤil. Tรผrkiye adeta meydan okuyarak Rusyaโyฤฑ test ediyor,โ diyor. (Hilmi Hacaloฤlu-VOA)
