ABD’de yapฤฑlacak seรงimlerin yarattฤฑฤฤฑ belirsizliฤin รผlke ekonomisine maliyeti en az 100 milyar dolar olacak. Tรผm dรผnyanฤฑn sabฤฑrsฤฑzlฤฑkla beklediฤi ABD Baลkanlฤฑk ve Kongre seรงimlerine sayฤฑlฤฑ gรผnler kaldฤฑ. 8 Kasฤฑm Salฤฑ gรผnรผ sandฤฑk baลฤฑna gidecek Amerikalฤฑlar, hem รผlkenin yeni liderini hem de yeni kongre รผyelerini belirleyecek.
ABD’nin iรง ve dฤฑล politikalarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem taลฤฑyan seรงimlerin ekonomik yansฤฑmalarฤฑ da รผlke gรผndeminin ilk sฤฑralarฤฑnda yer alฤฑyor.
Seรงim kampanyalarฤฑ iรงin harcanan milyarlarca dolarฤฑn ekonomiye katkฤฑsฤฑ gรถze รงarpsa da araลtฤฑrmalar, belirsizlikten kaynaklanan maliyetin bundan รงok daha fazla olduฤuna iลaret ediyor. Seรงimin maliyetinin, ertelenen yatฤฑrฤฑmlar baลta olmak รผzere 100 milyar dolarฤฑ geรงmesi bekleniyor.
6,5 MฤฐLYAR DOLARDAN FAZLA HARCAMA
ABD baลkanlฤฑk seรงimi maratonu, geรงen yฤฑlฤฑn ilk aylarฤฑnda, 17’si Cumhuriyetรงi ve 5’i Demokrat olmak รผzere toplam 22 aday adayฤฑyla baลlamฤฑลtฤฑ.
Washington merkezli Center for Responsive Policy’nin (Duyarlฤฑ Politika Merkezi) verilerine gรถre, baลta Demokrat Hillary Clinton ve Cumhuriyetรงi Donald Trump olmak รผzere baลkanlฤฑk iรงin yarฤฑลan tรผm isimlerin harcamalarฤฑ yaklaลฤฑk 2,5 milyar dolara ulaลtฤฑ. Ayrฤฑca, 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi รผyeliฤi ve 34 Senatรถr koltuฤu iรงin yarฤฑลan yรผzlerce adayฤฑn seรงim kampanyalarฤฑ iรงin 4 trilyon dolardan fazla para harcandฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Toplamda 6,5 milyar dolarฤฑ aลmasฤฑ beklenen seรงim harcamalarฤฑnฤฑn รผรงte birlik gibi รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn adaylarฤฑn reklamlarฤฑ iรงin medya kuruluลlarฤฑna รถdendiฤi tahmin ediliyor.
Halka ulaลmak iรงin hem televizyon hem sosyal medyada yayฤฑnlanan reklamlara ekim baลฤฑna kadar Clinton’ฤฑn 157 milyon dolar, Trump’ฤฑn 44 milyon dolar harcadฤฑฤฤฑ biliniyor.
Kongre iรงin yarฤฑลan adaylarฤฑn harcadฤฑklarฤฑ paralarla baลta CNN gibi medya devleri ile รงekiลmeli eyaletlerdeki yerel kuruluลlarฤฑn yรผzlerce milyon dolar kazandฤฑklarฤฑ belirtiliyor. CNN’nin, geรงen gรผnlerde, siyasi reklamlardan beklenenden 100 milyon dolar daha fazla kazandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ, bu รถngรถrรผnรผn haklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor.
HฤฐLLARY ฤฐรฤฐN 4 BฤฐN 200, TRUMP ฤฐรฤฐN 880 Kฤฐลฤฐ รALIลIYOR
Seรงim harcamalarฤฑndaki en รถnemli payฤฑ ise yรผzde 35 ile kampanya รงalฤฑลanlarฤฑna รถdenen maaลlar oluลturuyor. Hillary Clinton’ฤฑn seรงim kampanyasฤฑ iรงin รงalฤฑลan kiลi sayฤฑsฤฑ Trump’ฤฑn neredeyse 5 katฤฑ seviyesinde bulunuyor. Clinton’ฤฑn kampanyasฤฑnda 4 bin 200 kiลi, Trump’ฤฑn kampanyasฤฑnda sadece 880 kiลi gรถrev yapฤฑyor.
Seรงim kampanyalarฤฑnฤฑn diฤer รถnemli giderleri arasฤฑnda idari masraflar, ekipmanlar ve seyahat harcamalarฤฑ bulunuyor. Cumhuriyetรงi aday Trump’ฤฑn “Amerikayฤฑ yeniden bรผyรผk yap” ลapkalarฤฑna 1,8 milyon dolar รถdemesi harcamalardaki en ilginรง ayrฤฑntฤฑlardan biri olarak gรถze รงarpฤฑyor. ลapkalarฤฑn 2016 baลkanlฤฑk seรงiminin “ikonik” รผrรผnleri arasฤฑnda yer alacaฤฤฑ ifade ediliyor.
Trump’ฤฑn reklamlar ve รงalฤฑลanlara Clinton’a kฤฑyasla รงok daha az รถdeme yapmasฤฑ, emlak milyarderinin genel harcamalarฤฑna da yansฤฑyor. Verilere gรถre, Demokrat Clinton, kampanyasฤฑ iรงin bugรผne kadar 610 milyon dolar harcarken, Cumhuriyetรงi Trump 285 milyon dolar harcadฤฑ. Bรถylece Trump, rakibinden 2 kat daha az harcama yaptฤฑ.
Harcamalar arasฤฑndaki bรผyรผk farkta, eski Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Clinton’a 687 milyon dolar baฤฤฑล yapฤฑlฤฑrken, Trump’a yapฤฑlan baฤฤฑลlarฤฑn 307 milyon dolarda kalmasฤฑ รถnemli rol oynadฤฑ.
BELฤฐRSฤฐZLฤฐK YATIRIMLARIN ERTELENMESฤฐNE NEDEN OLDU
Seรงimler iรงin yapฤฑlan harcamalarฤฑn baลta medya ve hava yollarฤฑ gibi bazฤฑ sektรถrleri olumlu etkilediฤi ifade ediliyor. Ekonomistler, 6,5 milyar dolarlฤฑk seรงim harcamalarฤฑnฤฑn 18 trilyon dolarlฤฑk ABD ekonomisine รถnemli katkฤฑ saฤlayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmรผyor. Ayrฤฑca, seรงimlerden kaynaklanan belirsizliฤin yatฤฑrฤฑmlarฤฑn ertelenmesine neden olduฤu belirtiliyor.
Tulane รniversitesi Finans Bรถlรผmรผ รฤretim Gรถrevlisi Candace Jens’in yaptฤฑฤฤฑ araลtฤฑrmaya gรถre, ertelenen yatฤฑrฤฑmlar yaklaลฤฑk 108 milyar dolara tekabรผl ediyor. รzellikle son aylarda gerileyen tรผketici gรผveninin รผlke ekonomisinin yรผzde 70’ini oluลturan tรผketici harcamalarฤฑnฤฑ olumsuz etkilediฤi belirtiliyor.
Peterson Uluslararasฤฑ Ekonomi Enstitรผsรผ Uzmanฤฑ Jacob Kirkegard, seรงimlerin genelde ekonomiye zarar verdiฤini ancak 2016 baลkanlฤฑk seรงimlerin maliyetinin รถnceki seรงimlere kฤฑyasla fazla olduฤunu sรถyledi.
Kirkegard, “Seรงim belirsizliฤi รถzellikle bu seรงimde daha yรผksek. รรผnkรผ adaylardan biri daha รถnce test edilmemiล, hiรง siyasi tecrรผbesi yok. Ayrฤฑca, ekonomi politikalarฤฑnฤฑ anlamak zor. Vergileri azaltmayฤฑ, Meksika sฤฑnฤฑrฤฑna bir duvar รถrmeyi ve birรงok insanฤฑ sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ etmeyi istediฤini biliyoruz ama bunun pratikte nasฤฑl iลleyeceฤine dair fikrimiz yok. Bu nedenle Trump’ฤฑn seรงilme ihtimali piyasalara รงok bรผyรผk belirsizlik getirdi” ifadelerini kullandฤฑ.
