Sosyal medya kullanฤฑcฤฑlarฤฑna yaล sฤฑnฤฑrฤฑ uygulamasฤฑ ilk olarak Avusturalya’da hayata geรงecek. Sosyal medya platformlarฤฑ, 10 Aralฤฑk’tan itibaren Avustralya’da 16 yaล altฤฑndaki รงocuklar iรงin hesap aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ engellemek zorunda kalacak. Dรผnyada tรผrรผnรผn ilk รถrneฤi olarak kabul edilen bu karar ve mevcut hesaplarฤฑn kapatฤฑlmasฤฑnฤฑ da kapsฤฑyor.
Avusturalya hรผkรผmeti, bu radikal yasakla รงocuklarฤฑn platformlarda maruz kaldฤฑฤฤฑ “baskฤฑ ve riskleri” azaltmayฤฑ ve geliลimlerini olumsuz etkileyen iรงeriklere karลฤฑ korumayฤฑ amaรงladฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Yasaฤฤฑn uygulanmasฤฑ Meta, TikTok, X, YouTube, Reddit ve canlฤฑ yayฤฑn platformlarฤฑ Kick ve Twitch dahil olmak รผzere รงok sayฤฑda teknoloji devini harekete geรงmeye zorluyor.
Sosyal medya kullanฤฑmฤฑnda tehlikeli veriler ve riskler
Hรผkรผmetin bu kรผresel รถlรงekteki yasaฤฤฑ getirmesinin arkasฤฑnda รงarpฤฑcฤฑ veriler yatฤฑyor. รlkede yapฤฑlan bir araลtฤฑrma, 10-15 yaล arasฤฑndaki รงocuklarฤฑn yรผzde 96’sฤฑnฤฑn sosyal medya kullandฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koydu. Uygulamalarฤฑn รงoฤunun, kullanฤฑcฤฑlarฤฑn ekran sรผresini ve baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑracak ลekilde tasarlandฤฑฤฤฑ tespit edildi.
En รงarpฤฑcฤฑ sonuรงlar ise iรงerik tรผrlerinde gรถrรผldรผ: รocuklarฤฑn onda yedisi, kadฤฑn dรผลmanฤฑ paylaลฤฑmlar, yeme bozukluฤunu teลvik eden iรงerikler ve hatta intihar eฤilimlerini destekleyen zararlฤฑ iรงeriklere maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Cinsel taciz giriลimleri ve siber zorbalฤฑk da ciddi bir sorun teลkil ediyor. รocuklarฤฑn yedide biri, kendilerinden yaลรงa bรผyรผklerin cinsel amaรงlฤฑ kandฤฑrma davranฤฑลlarฤฑna maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ bildirirken, yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑ da dรผzenli olarak siber zorbalฤฑk kurbanฤฑ olduฤunu ifade etti.
Ebeveynler, bu riskleri azaltma hedefiyle getirilen yasaฤฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde destekliyor. Oyun platformlarฤฑ ve yapay zeka sohbet robotlarฤฑnฤฑn kapsam dฤฑลฤฑnda kalmasฤฑ ise yasaฤฤฑn etkinliฤini sorgulatan ana konulardan biri.
Uygulama zorluklarฤฑ ve cezalar
Yasaฤฤฑn uygulanmasฤฑndaki temel sorumluluk ลirketlere yรผklendi. รocuklar ve ebeveynleri hesap aรงabilmeleri durumunda herhangi bir cezai iลlemle karลฤฑlaลmayacakken, ลirketler tekrarlanan ihlaller iรงin 32 milyon dolara kadar para cezasฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kalacak. Hรผkรผmet, ลirketlerin “makul adฤฑmlar” atarak yaล belirleme teknolojilerini kullanmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlฤฑyor. Resmi kimlikli yaล kanฤฑtlarฤฑ veya yaล รงฤฑkarฤฑmฤฑ yapabilecek algoritmalar bu yรถntemlerden bazฤฑlarฤฑ olabilir.
Meta, 4 Aralฤฑk’tan itibaren 16 yaล altฤฑ hesaplarฤฑ kapatmaya baลlayacaฤฤฑnฤฑ duyurdu ve yaล yanlฤฑลlฤฑklarฤฑnฤฑn resmi kimlik veya video รถzรงekimli baลvurularla dรผzeltilebileceฤini belirtti. Ancak yasaฤฤฑn eleลtirmenleri, cezalarฤฑn yetersiz olduฤunu savunuyor; zira eski bir Facebook yรถneticisinin belirttiฤine gรถre, bu miktarlar Meta’nฤฑn iki saatten az sรผrede elde ettiฤi gelire denk geliyor.
Ayrฤฑca yaล gรผvencesi saฤlayan teknolojilerin, koruma altฤฑna alฤฑnmak istenen demografik grubu yanlฤฑลlฤฑkla engelleme riski taลฤฑdฤฑฤฤฑ yรถnรผnde endiลeler dile getirildi. Sosyal medya devleri, yasaฤฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑn zor, aลฤฑlmasฤฑnฤฑn ise kolay olacaฤฤฑnฤฑ iddia ederek, genรงleri denetimsiz internetin karanlฤฑk kรถลelerine itebileceฤini savunuyor.
Kรผresel eฤilim: Tรผrkiye ve diฤer รผlkeler ne yapฤฑyor?
Avustralya’nฤฑn bu kararฤฑ, sosyal medya kullanฤฑmฤฑnฤฑ tamamen yasaklayan ilk รถrnek olacak ve kรผresel รงapta bรผyรผk ilgiyle izleniyor. Dรผnyanฤฑn farklฤฑ bรถlgelerindeki hรผkรผmetler de benzer รถnlemleri deฤerlendiriyor. ฤฐngiltere, yasadฤฑลฤฑ ve zararlฤฑ iรงeriklere karลฤฑ รถnlem almayan ลirketlere aฤฤฑr para cezalarฤฑ ve yรถneticilere hapis cezasฤฑ รถngรถren yasalar hazฤฑrlarken, Fransa’da hazฤฑrlanan bir meclis raporu 15 yaล altฤฑ yasaฤฤฑ ve 15-18 yaล arasฤฑ genรงler iรงin belli bir saatten sonra eriลim kฤฑsฤฑtlamasฤฑ รถnerdi.
Danimarka ve Norveรง’te 15 yaล altฤฑ kiลilere yรถnelik yasaklama รถnerileri deฤerlendirilirken, ฤฐspanya hรผkรผmeti 16 yaล altฤฑ รงocuklarฤฑn eriลimi iรงin ebeveyn onayฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlan bir yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑ parlamentoya gรถnderdi.
ABD’nin Utah eyaletinde geรงen yฤฑl benzer bir giriลimin federal bir yargฤฑรง tarafฤฑndan engellenmesinin aksine, Tรผrkiye’de de bu konuda adฤฑmlar atฤฑlฤฑyor. Bilgi Teknolojileri ve ฤฐletiลim Kurumu (BTK), 13 yaล altฤฑ รงocuklarฤฑn sosyal medya uygulamalarฤฑna eriลimini yasaklamaya yรถnelik bir รงalฤฑลma baลlatmฤฑลtฤฑ. Ulaลtฤฑrma ve Altyapฤฑ Bakanฤฑ, yaล kฤฑsฤฑtlamasฤฑ taslaฤฤฑ รผzerinde titizlikle รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
