Merkez Bankasฤฑ, yฤฑllฤฑk enflasyonun enerji dฤฑลฤฑndaki alt gruplarda gerilediฤini bildirdi. Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ ‘Aylฤฑk Fiyat Geliลmeleri Raporu’nu yayฤฑmladฤฑ.
Raporda, enerji enflasyonundaki belirgin artฤฑลta bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemindeki dรผลรผk bazฤฑn etkili olduฤu belirtilirken, “Bu dรถnemde gฤฑda fiyatlarฤฑ mevsimsel olarak yรผksek bir artฤฑล gรถsterse de, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu baz etkisiyle gerilemiลtir. Temel mal ve hizmet gruplarฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda gerilerken, temel mal enflasyonundaki dรผลรผลรผ KDV indirimine baฤlฤฑ olarak dayanฤฑklฤฑ tรผketim grubu sรผrรผklemiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu gรถrece yatay seyrederken, eฤilimi bir miktar yรผkselmiลtir.” denildi.
Raporun ayrฤฑntฤฑlarฤฑ ลu ลekilde:
“Ocak ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,35 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,31 puan yรผkselerek yรผzde 12,15 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,17 ve 0,07 puan artarak yรผzde 10,93 ve 9,88 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre enerji, altฤฑn ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,66, 0,06 ve 0,05 puan artarken, gฤฑda, temel mal ve alkol-tรผtรผn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,34,
0,07 ve 0,05 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimi bir miktar yรผkselmiลtir. Bu dรถnemde hizmet grubunun eฤilimi artarken, temel mal grubu eฤilimi mobilya รผrรผnlerindeki KDV indirimi nedeniyle dรผลmรผลtรผr. B gรถstergesinin eฤilimindeki yukarฤฑ yรถnlรผ seyirde iลlenmiล gฤฑda fiyat geliลmeleri de etkili olmuลtur.
Ocak ayฤฑnda hizmet fiyatlarฤฑ yรผzde 2,00 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda gerileyerek yรผzde 12,20 olmuลtur.
Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon kira, ulaลtฤฑrma ve haberleลme gruplarฤฑnda gerilemiล, lokanta-otel grubunda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir miktar artmฤฑล, diฤer hizmetlerde ise gรถrece yatay seyretmiลtir. Aylฤฑk fiyat geliลmelerine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, diฤer hizmetler grubunda, geรงmiลe endeksleme eฤilimi gรถsteren, dรถviz kuru etkilerini yansฤฑtan ve yeniden deฤerleme oranฤฑna gรถre belirlenen kalemlerin fiyatlarฤฑnda belirgin artฤฑลlar gรถzlenmiลtir. Bu dรถnemde, รถzellikle saฤlฤฑk, bakฤฑm-onarฤฑm ve eฤitim alt kalemlerindeki fiyat geliลmeleri dikkat รงekmiลtir. Lokanta-otel grubunda fiyatlar gerek konaklama gerekse yemek hizmetlerinde yรผkselmiลtir. Geรงmiลe endeksleme davranฤฑลฤฑnฤฑn izlendiฤi kira grubunda aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 1,14 oranฤฑnda gerรงekleลmiล ve eฤilim รถnceki aylara kฤฑyasla gรผรงlenmiลtir.
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu Ocak ayฤฑnda 0,13 puan gerileyerek yรผzde 7,35 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal grubunda gerilerken, giyim ve ayakkabฤฑ grubunda yรผkselmiล, diฤer temel mallar grubunda ise yatay bir seyir izlemiลtir. Mobilya รผrรผnlerinde KDV indiriminin (yรผzde 18โden yรผzde 8โe) etkisi fiyatlara bรผyรผk รถlรงรผde yansฤฑmฤฑล, bu doฤrultuda dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ yรผzde
0,94 oranฤฑnda gerilemiลtir. Diฤer taraftan, giyim ve ayakkabฤฑ grubunda sezon indirimi bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla daha sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda gerรงekleลmiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑ Ocak ayฤฑnda aylฤฑk yรผzde 1,11 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu geliลmede ลebeke suyu fiyatlarฤฑnda gรถzlenen yรผzde 5,97โlik yรผkseliล belirleyici olmuลtur. Uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลe karลฤฑn, dรถviz kuru geliลmeleri nedeniyle akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 0,55 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถneminde elektrik, doฤalgaz ve ลebeke suyu fiyatlarฤฑndaki indirimlere baฤlฤฑ dรผลรผk baz etkisiyle 6,16 puan artarak yรผzde 17,14โe yรผkselmiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Ocak ayฤฑnda 1,85 puan azalarak yรผzde 9,04 olmuลtur. Bu geliลmede bir รถnceki yฤฑldan gelen yรผksek baz etkisiyle yฤฑllฤฑk enflasyonu gerileyen iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ belirleyici olurken, yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmiล gฤฑdada bir miktar artmฤฑลtฤฑr. ฤฐลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ temelde taze meyve-sebze fiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle mevsimsel olarak gรผรงlรผ bir artฤฑล gรถstermiล, ancak yรผksek baz ile grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 3,88 puan azalarak yรผzde 2,22 olarak gerรงekleลmiลtir. Diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda ise kฤฑrmฤฑzฤฑ et, patates ve yumurta fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Ocak ayฤฑnda iลlenmiล gฤฑda grubunda aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 1,48 ile ekmek ve tahฤฑllar ile sรผt รผrรผnleri รถncรผlรผฤรผnde yรผksek artฤฑล eฤilimini devam ettirmiล grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 16,08โe yรผkselmiลtir. Bu geliลmelerle, taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 12,92โye yรผkselmiลtir.
Ocak ayฤฑnda, alkol-tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ otomatik mekanizma รงerรงevesinde maktu รTVโde รถngรถrรผlen artฤฑลฤฑn ilk altฤฑ ay iรงin yapฤฑlmamasฤฑnฤฑn etkisiyle yatay seyretmiลtir.
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Ocak ayฤฑnda yรผzde 1,84 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 1,48 puan yรผkselerek yรผzde 8,84 olmuลtur. Bu dรถnemde petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn ana eฤilimi yรผkselmiลtir.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji grubunda belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda artmฤฑลtฤฑr. Ara malฤฑ grubu fiyatlarฤฑndaki artฤฑล alt kalemler geneline yayฤฑlฤฑrken, sermaye mallarฤฑnda metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ve parรงa ve aksesuarlarฤฑ ile makineler etkili olmuลtur. Dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda gฤฑda imalatฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑ รถn plana รงฤฑkarken, dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ grubunda ulaลฤฑm araรงlarฤฑ ve mรผcevherat kalemlerindeki fiyat artฤฑลlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Enerji grubunda petrol รผrรผnleri ile elektrik ve su fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar dikkat รงekmiลtir. Sonuรง olarak, tรผketici enflasyonu รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlarฤฑn geรงmiล aylara kฤฑyasla bir miktar arttฤฑฤฤฑ izlenmiลtir.
