Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan yayฤฑnlanan Temmuz ayฤฑ enflasyon rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi.
Tรผketici fiyatlarฤฑ, Temmuz ayฤฑnda yรผzde 2,37 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,98 puan yรผkseliลle yรผzde 79,60 olarak gerรงekleลmiลtir. Bu dรถnemde, tรผketici yฤฑllฤฑk enflasyonu enerji grubunda gerilerken diฤer gruplarda yรผkselmiลtir. Enflasyondaki artฤฑลa en belirgin katkฤฑ temel mal ve hizmet gruplarฤฑndan gelmiลtir. Temel mal grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda yรผkseliล kaydetmiลtir.
Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon hizmet grubunda lokanta-otelde gerilerken, ulaลtฤฑrma ve kirada daha belirgin olmak รผzere diฤer alt gruplarda artmฤฑลtฤฑr. Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta tรผtรผn รผrรผnlerindeki vergi ayarlamasฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ etkisinin yanฤฑ sฤฑra รผretici firmalarฤฑn fiyatlama davranฤฑลlarฤฑ etkili olmuลtur.
Gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada sฤฑnฤฑrlฤฑ bir dรผลรผล kaydetmiล, iลlenmiล gฤฑdada ise yรผkselmeye devam etmiลtir.
Enerji enflasyonu, uluslararasฤฑ enerji fiyatlarฤฑndaki gรถrรผnรผme paralel olarak gerileyen akaryakฤฑt ve tรผp gaz fiyatlarฤฑyla dรผลรผล gรถstermiลtir. Uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnฤฑn etkileriyle rafine petrol ve ana metal fiyatlarฤฑnda gerileme gรถzlense de รถzellikle diฤer enerji kalemlerinin etkisiyle รผretici enflasyonundaki yรผkseliล sรผrmรผลtรผr. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล aylฤฑk deฤiลimi bir รถnceki aya gรถre artฤฑลa iลaret ederken, gรถstergelerin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑndaki yรผkseliล devam etmiลtir.
Deฤerlendirmeler
Temmuz ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 2,37 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,98 puan yรผkselerek yรผzde 79,60 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 4,04 ve 4,43 puan artarak yรผzde 68,46 ve yรผzde 61,69 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, hizmet, alkol-tรผtรผn-altฤฑn ve gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 1,44; 0,75; 0,45 ve 0,32 puan artarken enerji grubunun katkฤฑsฤฑ 1,98 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde, aylฤฑk artฤฑล C endeksinde daha belirgin olmak รผzere her iki endekste de รถnceki aya kฤฑyasla yรผkselmiลtir (Grafik 3). Aylฤฑk fiyat artฤฑลlarฤฑ B endeksini oluลturan alt gruplardan temel mallarda artarken, hizmette yatay seyretmiล, iลlenmiล gฤฑdada ise yavaลlamฤฑลtฤฑr (Grafik 4).
Hizmet fiyatlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda yรผzde 3,20 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 2,76 puan yรผkseliลle yรผzde 51,45 olmuลtur. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon lokanta-otelde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir miktar gerilerken diฤer alt gruplarda yรผkselmiลtir.
Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde fiyatlarฤฑn yรผzde 5,01 oranฤฑnda artmasฤฑyla alt grubun yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 90,71 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Karayolu ve demiryoluyla ลehirler arasฤฑ yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ ile havayolu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra otobรผs ile ลehir iรงi yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ ve kargo รผcretleri ulaลtฤฑrma grubunda dikkat รงeken kalemler olmuลtur.
Temmuz ayฤฑnda lokanta-otel alt grubunda fiyat artฤฑลlarฤฑ (yรผzde 2,49) hฤฑz kesmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 79,14 olmuลtur.
Kira alt grubunda aylฤฑk artฤฑล (yรผzde 4,24) Temmuz ayฤฑnda hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr. Diฤer hizmetlerde genele yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenirken, haberleลme alt grubunda internet รผcretleri รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Temel mal fiyatlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda yรผzde 3,67 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 6,07 puan artฤฑลla yรผzde 70,93 olarak gerรงekleลmiลtir. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda yรผkselmiลtir.
Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ (altฤฑn hariรง) Temmuz ayฤฑnda yรผzde 3,85 oranฤฑnda artmฤฑล, bu geliลmede beyaz eลya (yรผzde 5,44) ve otomobil (yรผzde 4,34) fiyatlarฤฑ ana belirleyici olmuลtur. Bรถylelikle, bu alt grupta yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 84,93 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr.
Diฤer temel mallarda fiyat artฤฑลlarฤฑ grup geneline yayฤฑlmakla birlikte ilaรง, ev ile ilgili temizlik malzemeleri ve kiลisel bakฤฑm รผrรผnleri รถne รงฤฑkmฤฑล, grup aylฤฑk enflasyonu yรผzde 4,47 olarak gerรงekleลmiลtir. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda fiyatlar mevsim normalinin aksine yรผzde 1,74 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 5,10 puan yรผkseliลle yรผzde 31,45 olmuลtur.
Enerji fiyatlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda yรผzde 3,13 oranฤฑnda gerilemiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 22,06 puanlฤฑk dรผลรผลle yรผzde 129,27 seviyesinde gerรงekleลmiลtir. Bu geliลmede, uluslararasฤฑ ham petrol fiyatlarฤฑndaki geri รงekilmeyi takiben akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnda gรถzlenen dรผลรผลรผn etkisi hissedilmiลtir. Temmuz ayฤฑnda akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 8,18 oranฤฑnda azalmฤฑล, alt grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 37,11 puan dรผลรผลle yรผzde 214,87 seviyesine gerilemiลtir. Tรผp gaz fiyatlarฤฑ da uluslararasฤฑ geliลmelerinden olumlu etkilenmiล ve yรผzde 3,98 oranฤฑnda dรผลรผล kaydetmiลtir. Diฤer yandan, ลebeke suyu fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimi devam etmiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda yรผzde 3,15 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,72 puan yรผkselerek yรผzde 94,65 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada 0,65 puan dรผลรผลle yรผzde 91,00โa gerilerken, iลlenmiล gฤฑdada 1,98 puan artฤฑลla yรผzde 98,02 seviyesine yรผkselmiลtir (Grafik 8).
ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler son iki aydฤฑr gerileme kaydeden taze meyve sebze fiyatlarฤฑnda bu dรถnemde yรผkseliลe iลaret etmiลtir. Diฤer iลlenmemiล gฤฑda kaleminde yumurta, pirinรง, patates ve bakliyat fiyatlarฤฑndaki artฤฑล dikkat รงekmiลtir. ฤฐลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑnda gรถrรผlen yรผzde 3,61 oranฤฑndaki artฤฑลta ise ekmek-tahฤฑllar ile kahve-รงay-kakao ve alkolsรผz iรงecek alt gruplarฤฑ รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ, sigara fiyatlarฤฑndaki vergi ayarlamasฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ etkisinin yanฤฑ sฤฑra รผretici firmalar kaynaklฤฑ yapฤฑlan artฤฑล sonucunda Temmuz ayฤฑnda yรผzde 6,85 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 82,66 seviyesine yรผkselmiลtir. Bu dรถnemde alkol-tรผtรผn grubunun aylฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑsฤฑ 0,30 puan olmuลtur.
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda yรผzde 5,17 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 6,30 puan yรผkseliลle yรผzde 144,61 olmuลtur (Grafik 9 ve Tablo 2). Alt gruplar geneline yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ Temmuz ayฤฑnda da devam ederken, elektrik, doฤal gaz, temel eczacฤฑlฤฑk รผrรผnleri ve tรผtรผn รผrรผnlerindeki fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir (Grafik 10).
รte yandan, uluslararasฤฑ petrol ve endรผstriyel metal fiyatlarฤฑndaki gerilemenin รผretici fiyatlarฤฑ รผzerindeki etkileri sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa gรถzlenmeye baลlamฤฑล, bu dรถnemde rafine petrol รผrรผnleri ve ana metal fiyatlarฤฑ dรผลรผล gรถstermiลtir
