Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan yayฤฑnlanan Nisan ayฤฑ enflasyon rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi. Bankanฤฑn enflasyon deฤerlendirmesi ลรถyle:
Tรผketici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 7,25 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 8,83 puan yรผkseliลle yรผzde 69,97 olarak gerรงekleลmiลtir. Uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑ ile tedarik sorunlarฤฑ tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde baskฤฑ oluลturmaya devam etmiลtir. Bu dรถnemde, tรผketici yฤฑllฤฑk enflasyonundaki artฤฑล alt gruplar geneline yayฤฑlฤฑrken bu geliลmeye en belirgin katkฤฑ baลta gฤฑda olmak รผzere enerji ve hizmet gruplarฤฑndan gelmiลtir. Gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyondaki yรผkseliล alt kalemler genelinde devam etmiล, bir รถnceki ay yataya yakฤฑn seyreden taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑ bu dรถnemde yรผksek artฤฑล sergilemiลtir. Enerji enflasyonu, doฤal gaz ve ลebeke suyu gibi yรถnetilen/yรถnlendirilen kalemlerdeki geliลmeler รถncรผlรผฤรผnde รถnemli รถlรงรผde artฤฑล kaydetmiลtir. Bu dรถnemde, hizmet grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon alt gruplar genelinde artmฤฑล, enerji ve gฤฑda fiyatlarฤฑndaki gรถrรผnรผme paralel olarak ulaลtฤฑrma ve lokanta-otel รถne รงฤฑkan gruplar olmaya devam etmiลtir. Temel mal grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mallarda yรผkselirken diฤer alt gruplarda gerilemiลtir. Belirli รผrรผnlere uygulanan KDV indiriminin fiyatlara yansฤฑdฤฑฤฤฑ gรถzlenmiล, bu geliลme diฤer temel mal grubunda fiyatlarฤฑ olumlu etkilemiลtir. Uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnda devam eden yรผksek seyir, yurt iรงi enerji
fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar ve tedarik zincirlerindeki aksamalar neticesinde รผretici fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล
sรผrmรผลtรผr. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ artmaya devam etmiลtir.
Deฤerlendirmeler
Nisan ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 7,25 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 8,83 puan artarak yรผzde 69,97 olmuลtur (Grafik 1 ve Tablo 1). Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 5,86 ve 3,98 puan artarak yรผzde 57,20 ve yรผzde 52,37 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre gฤฑda, enerji, hizmet, temel mal ve alkol-tรผtรผn ile altฤฑn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 4,65; 1,62; 1,48; 0,91 ve 0,17 puan artmฤฑลtฤฑr. Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde, aylฤฑk artฤฑล รถnceki aya kฤฑyasla B endeksinde yรผkselirken, C endeksinde bir miktar dรผลรผล kaydetmiลtir (Grafik 3). Aylฤฑk fiyat artฤฑลlarฤฑ, B endeksini oluลturan hizmet ve iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnda yรผkselirken, temel mal grubunda bir miktar yavaลlamฤฑลtฤฑr.
Hizmet fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 4,74 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 5,46 puan artฤฑลla yรผzde 42,18 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda yรผkselirken, ulaลtฤฑrma hizmetleri ve lokanta otel grubundaki artฤฑลlar daha belirgin olmuลtur (Grafik 5). Akaryakฤฑt fiyatlarฤฑndaki birikimli artฤฑลlar ulaลtฤฑrma hizmetlerindeki gรถrรผnรผmรผ olumsuz etkilemeye devam etmiล, fiyatlarฤฑn yรผzde 11,35 oranฤฑnda artmasฤฑyla grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 78,00 oranฤฑna yรผkselmiลtir. Ulaลtฤฑrma grubunda gerek ลehirler arasฤฑ gerekse ลehir iรงi yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑnda yรผksek oranda artฤฑลlar gรถzlenmiลtir. Girdi maliyetlerinin olumsuz etkilediฤi bir diฤer sektรถr lokanta-otel olmuล, yemek hizmetleri รถncรผlรผฤรผnde fiyatlarฤฑn yรผzde 6,95 artmasฤฑyla grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 69,26 olarak gerรงekleลmiลtir. Mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde, kirada aylฤฑk artฤฑลlarฤฑn yatay seyrini Nisan ayฤฑnda koruduฤu gรถzlenmiลtir.
Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda 2,39 puanlฤฑk yรผkseliลle yรผzde 61,58 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal grubunda yรผkselirken, diฤer alt gruplarda gerilemiลtir (Grafik 6). Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ (altฤฑn hariรง) Nisan ayฤฑnda yรผzde 5,11 oranฤฑnda artmฤฑล, bu geliลmede mobilya fiyatlarฤฑ yรผzde 12,18 oranฤฑnda artฤฑลla รถne รงฤฑkarken, otomobil (yรผzde 4,12) ve beyaz eลya (yรผzde 4,22) fiyatlarฤฑnda da yรผkseliล kaydedilmiลtir. Bu geliลmelerle dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 74,62 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Diฤer temel mal grubunda, konutun bakฤฑm-onarฤฑmฤฑ, eฤlence-kรผltรผr ve ev ile ilgili รผrรผnlerdeki fiyat artฤฑลlarฤฑ รถne รงฤฑkarken, temel hijyen รผrรผnlerinde KDV oranฤฑnฤฑn yรผzde 18โden yรผzde 8โe dรผลรผrรผlmesi grup enflasyonunu sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ (yรผzde 7,02) bir รถnceki yฤฑlฤฑn bir miktar altฤฑnda gerรงekleลmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon Nisan ayฤฑnda 0,79 puan dรผลรผลle yรผzde 25,75 olmuลtur. Enerji fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 7,62 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 15,26 puanlฤฑk yรผkseliลle yรผzde 118,20 olmuลtur (Grafik 7). Yรถnetilen ve yรถnlendirilen kalemlerden doฤal gaz ve ลebeke suyu fiyatlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla yรผzde 27,92 ve 14,22 oranlarฤฑnda yรผkselerek bu geliลmede temel belirleyici olmuลtur. Bu dรถnemde akaryakฤฑt, katฤฑ yakฤฑt ve tรผp gaz fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar devam etmiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 13,38 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 18,77 puan yรผkselerek yรผzde 89,10 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr (Grafik 7). Uluslararasฤฑ tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑndaki yรผksek seviyeler, olumsuz hava koลullarฤฑ ve artan girdi maliyetleri sektรถr รผzerinde baskฤฑ oluลturmuลtur. Bu geliลmeler neticesinde genele yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ gerรงekleลirken yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada yรผzde 100,67, iลlenmiล gฤฑdada yรผzde 78,09 olmuลtur (Grafik 8). Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, iลlenmemiล gฤฑdada taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑnฤฑn รถnemli รถlรงรผde arttฤฑฤฤฑna iลaret etmiลtir. Diฤer iลlenmemiล gฤฑda alt grubunda, yem fiyatlarฤฑndan olumsuz etkilenen kฤฑrmฤฑzฤฑ ve beyaz et, referans fiyat dรผzenlemesinin etkilediฤi sรผtรผn yanฤฑ sฤฑra patates ve pirinรง yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑyla รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. ฤฐลlenmemiล gฤฑda kalemlerindeki yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ baฤlantฤฑlฤฑ iลlenmiล gฤฑda kalemlerini de olumsuz etkilemiลtir. Bu grupta, ekmek ve tahฤฑllar kaleminde fiyatlarฤฑn yรผzde 6,30 oranฤฑnda artmasฤฑyla alt kalem yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 85,81 olmuลtur. Diฤer iลlenmiล gฤฑda kalemleri arasฤฑnda peynir ve diฤer sรผt รผrรผnleri, ลeker ve ลekerle baฤlantฤฑlฤฑ รผrรผnler, katฤฑ ve sฤฑvฤฑ yaฤlar, alkolsรผz iรงecekler ve et รผrรผnlerindeki yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir.
Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 4,02 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 56,38 seviyesine yรผkselmiลtir. Bu geliลmede, Mart ayฤฑnda sigara fiyatlarฤฑnda รผretici firmalar kaynaklฤฑ yapฤฑlan artฤฑลฤฑn sarkan etkileri izlenmiลtir.
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 7,67 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 6,85 puan yรผkseliลle yรผzde 121,82 olmuลtur (Grafik 9 ve Tablo 2). Emtia fiyatlarฤฑndaki yรผksek seviyeler, tedarik zincirlerindeki aksaklฤฑklar ve yurt iรงi enerji maliyetlerindeki artฤฑลlar รผretici fiyatlarฤฑnฤฑ olumsuz etkilemeye devam etmiลtir. Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon ara mallarฤฑnda yataya yakฤฑn seyrederken diฤer alt gruplarda yรผkselmiลtir (Grafik 10). Fiyat artฤฑลlarฤฑ alt kalemler geneline yayฤฑlฤฑrken, kรถmรผr ve linyit, ham petrol-doฤal gaz, su ve suyun arฤฑtฤฑlmasฤฑ, elektrik, inลaat sektรถrรผ ile baฤlantฤฑlฤฑ olan metalik olmayan mineral รผrรผnler, gฤฑda รผrรผnleri, basฤฑm-kayฤฑt hizmetleri ile mobilya ve aฤaรง รผrรผnlerindeki artฤฑลlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
