Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), gฤฑda enflasyonundaki artฤฑลta iลlenmemiล gฤฑda grubunun belirleyici olduฤunu kaydetti.
TCMB tarafฤฑndan aรงฤฑklanan Aylฤฑk Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda ลรถyle denildi:
“Tรผketici fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 0,86 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 11,77 olarak gerรงekleลmiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyon, temel mal baลta olmak รผzere enerji ve gฤฑda gruplarฤฑnda artarken hizmet grubunda yatay seyretmiล, alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn grubunda ise tรผtรผn fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ yรผksek bazฤฑn etkisi ile gerilemiลtir. Temel mal grubundaki artฤฑลta dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ รถne รงฤฑkarken, enerji grubunda dรถviz kuru ve uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelerin yansฤฑmalarฤฑ izlenmiลtir. Gฤฑda enflasyonundaki artฤฑลta iลlenmemiล gฤฑda grubu belirleyici olmuลtur. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu ve eฤilimleri yรผkselmiลtir.
Deฤerlendirmeler
Aฤustos ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,86 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon yatay seyrederek yรผzde 11,77 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,69 ve 0,78 puan artarak yรผzde 11,18 ve yรผzde 11,03 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, altฤฑn, gฤฑda, enerji ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,37, 0,24, 0,13, 0,11 ve 0,04 puan artmฤฑล, alkol-tรผtรผn grubunun katkฤฑsฤฑ ise 0,88 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimlerinde bir miktar artฤฑล gรถzlenmiลtir. Bu dรถnemde, enflasyon eฤilimi temel mal grubunda yรผksek seviyesini korurken, hizmet grubunda artmฤฑลtฤฑr.
Hizmet fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,14 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yatay seyrederek yรผzde 11,83 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon lokanta-otel ve haberleลme hizmetlerinde yรผkselirken, ulaลtฤฑrma, kira ve diฤer hizmetlerde gerilemiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetleri yฤฑllฤฑk enflasyonundaki dรผลรผลte karayolu ile ลehirlerarasฤฑ yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ รถne รงฤฑkmฤฑล, havayolu ile yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ fiyatlarฤฑnda ise artฤฑล (yรผzde 1,53) gรถzlenmiลtir. Lokanta-otel grubunda bu dรถnemde gerek yemek hizmetleri gerekse konaklama hizmetlerinde fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenmiลtir. Diฤer hizmetler grubundaki fiyat artฤฑลฤฑnda kura duyarlฤฑ kalemlerden kiลisel ulaลtฤฑrma araรงlarฤฑnฤฑn bakฤฑm ve onarฤฑmฤฑ, saฤlฤฑk hizmetleri ve paket tur belirleyici olmuลtur. Diฤer yandan, eฤitim hizmetlerinde aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ bu dรถnemde sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmฤฑลtฤฑr. Eฤitim hizmetlerinde uygulamaya konulan KDV indiriminin รถnรผmรผzdeki dรถnemde fiyatlarฤฑ olumlu etkileyebileceฤi deฤerlendirilmektedir.
Temel mal grubu enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 1,44 puan artฤฑลla yรผzde 10,02 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal ve diฤer temel mallarda yรผkselirken giyim ve ayakkabฤฑ grubunda gerilemiลtir.
Dรถviz kuru geliลmelerinin de etkisiyle dayanฤฑklฤฑ mal grubunda sรผregelen fiyat artฤฑลlarฤฑ genele yayฤฑlmฤฑล ลekilde devam etmiลtir. Otomobildeki matrah ve รTV deฤiลikliklerinin grup enflasyonunu รถnรผmรผzdeki dรถnem yukarฤฑ yรถnlรผ etkileyebileceฤi deฤerlendirilmektedir.
Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda sezon indirimi bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla bir miktar daha yรผksek gerรงekleลmiลtir. Bu dรถnemde, diฤer temel mal grubu fiyatlarฤฑnda bir miktar artฤฑล gรถzlenmiลtir.
Enerji grubu fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,29 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde dรถviz kuru ve uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 2,17 oranฤฑnda yรผkselmiลtir. Ayrฤฑca bu dรถnemde ลebeke suyu ve katฤฑ yakฤฑt fiyatlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla yรผzde 2,69 ve yรผzde 1,13 oranฤฑnda artฤฑล kaydetmiลtir. Bu geliลmelerle, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 1,02 puan artarak yรผzde 9,59 olmuล, doฤalgaz fiyatlarฤฑndaki yรผksek baz bu artฤฑลฤฑ bir miktar sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 0,78 puan yรผkselerek yรผzde 13,51 olmuลtur. Bu geliลmede, yฤฑllฤฑk enflasyonu 1,51 puan artฤฑลla yรผzde 15,36โya yรผkselen iลlenmemiล gฤฑda grubu belirleyici olurken, iลlenmiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑลla yรผzde 11,86 olmuลtur . ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑnฤฑn Aฤustos ayฤฑnda arttฤฑฤฤฑna iลaret ederken, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubu fiyatlarฤฑ yatay seyretmiลtir. Bu dรถnemde iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ yรผzde 0,81 oranฤฑnda artmฤฑล, bu artฤฑลta ekmek ve tahฤฑllar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Diฤer iลlenmiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu ise Aฤustos ayฤฑnda yatay seyretmiลtir. Bu geliลmeler sonucunda, taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon bir miktar artmฤฑลtฤฑr. Aฤustos ayฤฑnda alkollรผ iรงeceklerde fiyatlar yรผzde 2,58 oranฤฑnda artarken tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ yatay seyretmiลtir. Alkol-tรผtรผn yฤฑllฤฑk enflasyonu tรผtรผn fiyatlarฤฑndaki yรผksek bazฤฑn etkisiyle 19,34 puan dรผลerek yรผzde 2,44โe gerilemiลtir.
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 2,35 oranฤฑnda yรผkselmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 3,20 puan artarak yรผzde 11,53 olmuลtur. Bu geliลmede dรถviz kuru ve emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmeler etkili olmuลtur. Petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล eฤilimi bu dรถnemde artmฤฑลtฤฑr.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji grubu hariรง bรผtรผn alt gruplarda yรผkselmiลtir. Aylฤฑk bazda, enerji fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลte elektrik ve gaz imalatฤฑ fiyatlarฤฑ belirleyici olurken, petrol รผrรผnleri ve ham petrol fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล bu dรผลรผลรผ sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. Ara mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta demir-รงelik, ana metaller ve plastik รผrรผnler รถne รงฤฑkarken sermaye mallarฤฑ grubundaki artฤฑลta metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ile parรงa ve aksesuarlarฤฑ ve makineler etkili olmuลtur. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ mรผcevherat รถncรผlรผฤรผnde yรผkselirken, dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑndaki artฤฑลta tekstil รผrรผnleri, katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar ile fฤฑrฤฑn รผrรผnleri ve unlu mamuller belirleyici olmuลtur. Bu geliลmelerle, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar artmฤฑลtฤฑr.”
