TCMB PPK toplantı özeti yayımlandı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 14 Temmuz tarihinde gerçekleştirilen Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti yayımlandı.

Özet şu şekilde:

“Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 1,94 oranında artmış, yıllık  enflasyon 0,94 puan yükselişle yüzde 17,53 olarak gerçekleşmiştir.
Yıllık enflasyon gıda ve temel mal gruplarında artarken, enerji ve  hizmet gruplarında gerilemiştir. Faaliyeti kesintiye uğramış olan bazı  sektörlerde normalleşme adımlarıyla birlikte fiyat artışları  gözlenmiştir. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık  enflasyonları ve eğilimleri yükselmiştir.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları Haziran ayında yüzde 0,88  oranında yükselmiş, grup yıllık enflasyonu 2,95 puan artışla yüzde 19,99 olmuştur. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 4,09 puan artışla  yüzde 18,70’e, işlenmiş gıdada ise 1,71 puan artışla yüzde 21,20’ye  yükselmiştir. İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon taze meyve ve sebze  grubunda yatay seyrederken, kırmızı ve beyaz etin sürüklediği diğer  işlenmemiş gıdada önemli ölçüde artmıştır. İşlenmiş gıdada ekmek ve  tahıllar, işlenmiş et ürünleri, katı ve sıvı yağlar ile alkolsüz  içecek kalemlerindeki fiyat artışları öne çıkmıştır. Haziran ayında  kırmızı et fiyat artışı ve bunun işlenmiş et ürünleri fiyatlarına  yansımaları dikkat çekmiştir.

Enerji fiyatları Haziran ayında yüzde 2,24 oranında artarken, grup  yıllık enflasyonu 0,43 puan düşüşle yüzde 17,28’e gerilemiştir.
Akaryakıt fiyatları, Mayıs ayındaki ÖTV artışının sarkan etkileriyle,  yüzde 6,33 oranında yükselerek enerji grubu fiyatlarını yukarıya  çekmiştir. Mayıs ayında yapılan uyarlamaya karşın, eşel mobil sistemi  akaryakıt fiyatlarında olası fiyat artışlarının önüne geçmektedir.
Diğer yandan, Temmuz ayında elektrik ve doğalgaz tarifeleri  yükseltilirken, LPG’de de fiyat artışı gerçekleşmiştir.

Temel mal yıllık enflasyonu Haziran ayında 1,08 puan yükselişle yüzde 21,92’ye ulaşmıştır. Yıllık enflasyon diğer temel mallarda daha  belirgin olmak üzere tüm alt gruplarda artmıştır. Dayanıklı tüketim  malı fiyatları yüzde 2,98 oranında yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,12 puan artışla yüzde 30,86 olmuştur. Bu görünümde beyaz eşya ve  mobilya sektörleri öne çıkarken, diğer elektrikli ve elektriksiz  aletler ile otomobil kalemlerinde de artışlar kaydedilmiştir.

Dayanıklı mal ve diğer temel mallarda kur gelişmelerinin yanı sıra  emtia fiyat artışlarının ve tedarik zincirlerindeki aksaklıkların  etkileri hissedilmiştir. Öte yandan, Haziran aylarında indirim  sezonuna geçişle fiyatları gerileyen giyim ve ayakkabı grubunda  normalleşme adımlarıyla birlikte bu dönemde aylık bazda artış  kaydedilmiştir. Giyim ve ayakkabıda yıllık enflasyon 1,30 puan artışla  yüzde 6,86’ya yükselmesine rağmen, ulaşılan seviyenin düşük olmasıyla  giyim grubu temel mal enflasyonunu sınırlamaya devam etmiştir.

Hizmet fiyatları Haziran ayında yüzde 1,94 oranında yükselmiş, grup  yıllık enflasyonu ise 0,16 puan azalarak yüzde 13,46 olmuştur. Grup  enflasyonunun seyrinde gerek bu yıl gerekse geçen yıl atılan  normalleşme adımlarının etkileri gözlenmiştir. Yıllık enflasyon  lokanta-otel, diğer hizmetler ve kirada artarken, ulaştırma ve  haberleşme hizmetlerinde düşüş sergilemiştir. Lokanta-otel alt  grubunda hem dışarıda yenen yemek hem de konaklama kalemlerinde yüksek  fiyat artışları gözlenmiş, bu grupta yıllık enflasyon 1,13 puan  artışla yüzde 18,86’ya ulaşmıştır. Diğer hizmetler alt grubu yıllık  enflasyonundaki artışta, açılmayla birlikte yüksek fiyat artışları  sergileyen eğlence ve kültür hizmetlerinin yanı sıra bakım ve onarım  hizmetleri öne çıkmıştır. Haziran ayında, getirilen kapasite kısıtları  nedeniyle karayolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı kaynaklı  olarak ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışları gerçekleşmiş, ancak bu  grupta yıllık enflasyon baz etkisiyle gerilemiştir.

Piyasa Katılımcıları Anketi’nden elde edilen enflasyon beklentileri Temmuz ayında yukarı yönlü güncellenmiştir. Cari yıl sonu enflasyon  beklentisi 1,18 puan artışla yüzde 15,64’e, gelecek on iki aya ilişkin  enflasyon beklentisi 0,50 puan artışla yüzde 12,62’ye, gelecek yirmi  dört ay beklentisi ise 0,27 puan artışla yüzde 10,43’e yükselmiştir.

Enflasyonu Etkileyen Unsurlar ve Riskler

Gelişmiş ülkeler başta olmak üzere dünya genelinde aşılamanın  hızlanması küresel ekonomide toparlanma sürecini desteklemektedir.

Normalleşme adımları ile birlikte, hizmetler ve sanayi faaliyeti  arasındaki ayrışma kapanmaya başlamıştır. Bununla birlikte aşılama  programlarında ilerleme kaydeden ekonomiler kısıtlamaları hafifleterek  iktisadi faaliyette daha güçlü bir performans sergilemektedir. Diğer  taraftan son dönemde bazı virüs varyantlarının tekrar vaka artışlarına  yol açması salgın hastalığın seyrine ilişkin belirsizlikleri canlı  tutmaktadır.

Küresel talepteki hızlı toparlanma, emtia fiyatlarındaki artış  eğilimi, bazı sektörlerdeki arz kısıtları ve taşımacılık  maliyetlerindeki artış uluslararası ölçekte üretici ve tüketici  fiyatlarının yükselmesine yol açmaktadır. Yükselen küresel enflasyon  ve enflasyon beklentilerinin uluslararası finansal piyasalar  üzerindeki etkileri önemini korumaktadır. Bir önceki PPK döneminden  bugüne, bazı gelişmiş ülkelerde aylık ve yıllık enflasyon  beklentilerin üzerinde artmıştır. Politika faizlerinin tarihsel  ortalamaların oldukça altında seyrettiği gelişmekte olan ülkelerde  normalleşme sürecinin başladığı ve bazı merkez bankalarının faiz  artırımına gittiği görülmektedir. Bu görünüm, bir önceki PPK dönemine  göre küresel finansal koşullarda artan belirsizliklere ve bir miktar  sıkılaşmaya işaret etmektedir. Küresel risk iştahındaki dalgalı seyir  ve uzun vadeli tahvil faizlerinin seyrine ilişkin belirsizlikler  küresel finansal piyasalarda dalgalanmaya yol açmaktadır. Kurul,  küresel enflasyon baskılarının para politikalarında ve dolayısıyla  küresel finansal piyasalarda veri duyarlılığını artırdığı ve buna  bağlı oynaklıkların görülebileceği yönündeki görüşünü korumuştur.

Gelişmekte olan ülkelere portföy girişleri bu PPK döneminde azalarak  da olsa, borçlanma senedi kaynaklı olarak, sürmüştür. Bununla  birlikte, gelişmiş ülkelerde uzun vadeli tahvil faizlerindeki oynaklık  ve küresel finansal koşulların seyri gelişmekte olan ülkelere yönelen  portföy akımlarına ilişkin riskleri canlı tutmaktadır.

Üretici fiyatları, döviz kuru gelişmelerinin yanı sıra uluslararası  emtia fiyatları ve tedarik zincirlerindeki sorunlara bağlı olarak, Haziran ayında da yükselmiştir. Üretici fiyatlarındaki yükseliş ve bu  yükselişlerin tüketici fiyatları üzerinde yarattığı baskının, gelişmiş  ülkeler dâhil olmak üzere, küresel ölçekte belirginleştiği  izlenmektedir. Diğer yandan, enerji dışı emtia fiyatlarındaki artış  eğiliminin Haziran ayından itibaren sınırlı da olsa yerini gerilemeye  bıraktığı gözlenmektedir.

Ticari krediler ılımlı bir seyir izlemektedir. Son dönemde açılma ve  ertelenmiş talebe bağlı olarak artış gösteren bireysel kredi  kullanımında ise, alınan makroihtiyati tedbirlerin etkileri  izlenecektir. Kurul, bireysel kredilerin daha ılımlı bir büyüme  sergilemesinin, enflasyon görünümü ve dış denge üzerindeki riskleri  sınırlamak için önemli olduğuna dair yaptığı vurguyu korumuştur. Bu  çerçevede, kredilerin seyri ve kompozisyonu makroekonomik istikrar  açısından yakından takip edilmektedir.

Yurt içi iktisadi faaliyet güçlü seyretmektedir. İkinci çeyrekte,  salgın kısıtlamalarına ve finansal koşullardaki sıkılaşmaya bağlı  olarak iç talep bir miktar ivme kaybederken, dış talep gücünü  korumaktadır. Sanayi üretimi Nisan-Mayıs ayları ortalaması itibarıyla  bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,4 oranında artmıştır. Sanayi ciro  endeksleri, söz konusu ivme kaybının, salgın tedbirlerine de bağlı  olarak, yurt içi talep kaynaklı olduğuna dış talebin ise sanayi  üretimini desteklediğine işaret etmektedir. Bu dönemde perakende satış  hacmi de kısıtlamalar kaynaklı düşüş kaydetmiştir.

Yüksek frekanslı veriler, aşılamadaki hızlanma ve salgın tedbirlerinin  gevşetilmesi ile birlikte hareketliliğin tedbir döneminin öncesini  hızlı bir şekilde aşmasıyla iktisadi faaliyetin tekrar güçlendiğine  işaret etmektedir. Nitekim kartla yapılan harcamalara ilişkin haftalık  verilere göre, kısıtlamalardan daha çok etkilenen hizmet sektörleri  ile perakende ticarete konu olan kalemlerde artış oranları daha yüksek  gerçekleşmiştir. Aşılamanın toplumun geneline yayılarak hızlanması  salgından olumsuz etkilenen hizmetler ve turizm sektörlerinin  canlanmasına ve iktisadi faaliyetin daha dengeli bir bileşimle  sürdürülmesine olanak tanımaktadır.

Kısıtlamaların iktisadi faaliyet üzerindeki etkisi işgücü piyasasına  da yansımıştır. Nisan ve Mayıs aylarının ortalaması dikkate  alındığında toplam işsizlik oranı bir önceki çeyreğe kıyasla 0,5 puan  artarak yüzde 13,5, tarım dışı işsizlik oranı ise 0,7 puan artışla  yüzde 15,6 olarak gerçekleşmiştir. Yüksek frekanslı veriler,  kısıtlamaların gevşetilmesiyle birlikte iş imkânlarında hızlı bir  toparlanmaya işaret etmektedir. Bu çerçevede, önümüzdeki dönemde  hizmetler sektöründe istihdam artışları görülebileceği  değerlendirilmektedir. Ancak işgücüne katılım oranlarındaki artış,  istihdam artışlarının işsizlik oranlarına yansımasını  sınırlayabilecektir.

Olumlu dış talep koşulları ve uygulanmakta olan sıkı para politikası  cari işlemler dengesini pozitif etkilemektedir. Cari işlemler dengesi Mayıs ayında 3,1 milyar dolar açık vermiş ve yıllık açık önceki aya  göre 0,9 milyar dolar azalarak 31,9 milyar dolar olmuştur. Haziran ayı  geçici dış ticaret verilerine göre mevsimsellikten arındırılmış olarak  altın hariç ihracat ve ithalat aylık bazda artış kaydetmiştir. Emtia  fiyatlarındaki yükselişe karşın ihracattaki güçlü artış eğilimi ve  aşılamadaki kuvvetli ivmenin turizm faaliyetlerini canlandırmasıyla  yılın geri kalanında cari işlemler hesabının fazla vermesi  beklenmektedir. Kurul, iktisadi faaliyetteki toparlanmanın sürekliliği  ve finansal istikrar açısından cari işlemler dengesindeki seyrin  önemine yaptığı vurguyu korumuştur.

Para Politikası

Para politikası duruşu, enflasyon görünümüne yönelik yukarı yönlü  riskler dikkate alınarak, temkinli bir yaklaşımla enflasyonun kalıcı  olarak düşürülmesi ve fiyat istikrarı hedefine ulaşılması odağında  belirlenecektir. Bu doğrultuda politika duruşu, enflasyon gelişmeleri  ve enflasyon beklentileri dikkate alınarak dezenflasyon sürecini en  kısa sürede tesis edecek ve orta vadeli hedeflere ulaşıncaya kadar  bunun sürekliliğini sağlayacak bir sıkılık düzeyinde belirlenmeye  devam edilecektir.

Son dönemde ithalat fiyatları ve yönetilen/yönlendirilen fiyatlardaki  artışların yanı sıra, talep oşulları, bazı sektörlerdeki arz  kısıtları, açılmanın etkisiyle yaz aylarında enflasyonda görülebilecek  oynaklıklar ve enflasyon beklentilerindeki yüksek seviyeler, fiyatlama  davranışları ve enflasyon görünümü üzerinde risk oluşturmaya devam  etmektedir. Diğer taraftan, parasal sıkılaştırmanın krediler ve iç  talep üzerindeki yavaşlatıcı etkileri gözlenmektedir. Enflasyon ve  enflasyon beklentilerindeki yüksek seviyeler dikkate alınarak, Nisan Enflasyon Raporu tahmin patikasındaki belirgin düşüş sağlanana kadar  para  politikasındaki mevcut sıkı duruş kararlılıkla sürdürülecektir.
Bu doğrultuda Kurul, politika faizinin yüzde 19 düzeyinde sabit  tutulmasına karar vermiştir.

Enflasyonun kısa dönemde, başta emtia fiyatları ve  yönetilen/yönlendirilen fiyatlar olmak üzere arz ve talep yönlü  çeşitli unsurların etkisiyle oynak bir seyir izlemesi beklenmektedir.

Enflasyonda kısa vadede görülebilecek oynaklıkların ana eğilime  yansımaları para politikası duruşu açısından yakından izlenecektir. Sıkı parasal duruş  enflasyon beklentileri, fiyatlama davranışları ve  finansal piyasa gelişmeleri bağlamında dışsal ve geçici oynaklıklara  karşı önemli bir tampon işlevi görecektir.

TCMB, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları  kararlılıkla kullanmaya devam edecektir. Enflasyonda kalıcı düşüşe  işaret eden güçlü göstergeler oluşana ve orta vadeli yüzde 5 hedefine  ulaşıncaya kadar politika faizi, güçlü dezenflasyonist etkiyi muhafaza  edecek şekilde, enflasyonun üzerinde bir düzeyde oluşturulmaya devam  edilecektir.

Fiyatlar genel düzeyinde sağlanacak istikrar, ülke risk primlerindeki  düşüş, ters para ikamesinin başlaması, döviz rezervlerinin artış  eğilimine girmesi ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesi  yoluyla makroekonomik istikrarı ve finansal istikrarı olumlu  etkileyecektir. Böylelikle, yatırım, üretim ve istihdam artışının  sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde devamı için uygun zemin  oluşacaktır.

Kredi piyasası ve iktisadi faaliyete ilişkin göstergelerin yanı sıra  döviz kuru oynaklığı ve ithalat fiyatlarındaki gelişmeler  doğrultusunda enflasyon üzerindeki talep ve maliyet yönlü etkiler  önemini korumaktadır. Uygulanmakta olan sıkı para politikası, krediler  ve iç talebi sınırlayarak bir yandan talep yönlü unsurları kontrol  altına alırken, diğer yandan da cari işlemler dengesindeki iyileşmeyi  desteklemektedir. Bununla birlikte, gelişmiş ülkelerdeki para  politikası ile küresel risk iştahına ilişkin görünüm, gelişmekte olan  ülkelere yönelik portföy akımları üzerindeki riskleri canlı  tutmaktadır. Kurul, para politikasında fiyat istikrarı hedefi  doğrultusunda finansal istikrara yönelik riskleri de gözeten bir  yaklaşım sergilemeyi sürdürecektir.

Kurul, fiyat istikrarının sağlanması için, güçlü bir politika  koordinasyonuyla tüm paydaşları içeren bütüncül bir makro politika  bileşimine ihtiyaç bulunduğu değerlendirmesini yinelemiştir.” 

Murat Ali Oral

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme Fakültesi'ni bitirdi. Çeşitli kurumlara bağlı olarak emtia ve özellikle altın piyasalarında trader ve danışmanlık yaptı. Medya sektöründe (Matriks, BloombergHT vb) uzun yıllar çeşitli pozisyonlarda çalıştı.