Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ(TCMB), temel mal enflasyonunun tรผm alt gruplarda yรผkselirken, hizmet enflasyonu normalleลme sรผrecinin etkilediฤi kalemler รถncรผlรผฤรผnde arttฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
TCMB Haziran ayฤฑna iliลkin ‘Fiyat Geliลmeleri’ raporunu yayฤฑmladฤฑ.
Raporda, Tรผketici fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda yรผzde 1,13 oranฤฑnda arttฤฑฤฤฑ, yฤฑllฤฑk enflasyonun 1,23 puan yรผkselerek yรผzde 12,62 olduฤu hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
Raporda, “Enerji fiyatlarฤฑ uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki toparlanmaya baฤlฤฑ olarak artarken gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu yatay bir seyir izlemiลtir.” denildi.
Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu ve eฤilimi yรผkseldi.
Raporda ลu bilgiler verildi:
“Haziran ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,13 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 1,23 puan yรผkselerek yรผzde 12,62 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,74 ve 1,32 puan artarak yรผzde 11,95 ve yรผzde 11,64 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, enerji ve hizmet katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,58, 0,45 ve 0,23 puan artmฤฑล, gฤฑda grubunun katkฤฑsฤฑnda belirgin bir deฤiลim olmamฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถreB ve C gรถstergelerinin eฤilimlerinde artฤฑล gรถzlenmiลtir. Bu dรถnemde, hem hizmet hem de temel mal grubunda enflasyon eฤilimi yรผkselmiลtir.
Hizmet fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda yรผzde 2,09 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,48 puan yรผkseliลle yรผzde 11,76 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon kira dฤฑลฤฑndaki alt gruplarda artmฤฑล, en belirgin yรผkseliล ulaลtฤฑrma grubunda kaydedilmiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde normalleลme sรผreci ile birlikte uรงak bileti (yรผzde 12,39) ve ลehirlerarasฤฑ otobรผs รผcretlerindeki (yรผzde 23,52) artฤฑลlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Kapasite sฤฑnฤฑrlamasฤฑna tรขbi olan lokanta-otel grubunda, gerek yiyecek ve iรงecek hizmetlerinde gerekse konaklama hizmetlerinde fiyatlar yรผkselmiลtir. Diฤer hizmetler grubunda ise eฤitim ve paket turlar ile berber ve kuafรถr hizmetleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar dikkat รงekmiลtir. Haberleลme hizmetleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta posta hizmetleri, telefonla gรถrรผลme ve internet รผcreti รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Kira yฤฑllฤฑk enflasyonunda yavaลlama eฤilimi bu dรถnemde de devam etmiลtir.
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu Haziran ayฤฑnda 2,13 puan artarak yรผzde 11,39 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda yรผkselmiล, fiyatlar รผzerinde birikimli dรถviz kuru etkileri ve salgฤฑna baฤlฤฑ birim maliyet artฤฑลlarฤฑ ile normalleลme sรผreciyle birlikte bazฤฑ gruplara yรถnelik gรผรงlenen talep de etkili olmuลtur. Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ, otomobil, beyaz eลya ile diฤer elektrikli ve elektriksiz aletlerin รถncรผlรผฤรผnde yรผzde 2,88 oranฤฑnda artarken, giyim ve ayakkabฤฑ grubu fiyatlarฤฑndaki deฤiลim yรผzde 1,15 ile tarihsel ortalamanฤฑn รผzerinde gerรงekleลmiลtir. Bu dรถnemde diฤer temel mallarda da fiyatlar bir รถnceki aya gรถre belirgin bir oranda artmฤฑลtฤฑr.
Enerji grubu fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda yรผzde 2,62 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki toparlanmaya baฤlฤฑ olarak akaryakฤฑt ve tรผpgaz fiyatlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla yรผzde 6,59 ve yรผzde 3,58 oranฤฑnda yรผkselmiลtir. Ayrฤฑca bu dรถnemde ลebeke suyu fiyatlarฤฑ yรผzde 1,75 oranฤฑnda artฤฑล kaydetmiลtir. Bu geliลmeler ile enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu 3,89 puan yรผkselerek yรผzde 9,12โye ulaลmฤฑลtฤฑr.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Haziran ayฤฑnda 0,06 puan artarak yรผzde 12,93 olmuลtur. ฤฐลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑndaki mevsimsel dรผลรผลรผn geรงen yฤฑla kฤฑyasla daha sฤฑnฤฑrlฤฑ olmasฤฑ sonucunda grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 12,29โa yรผkselmiลtir. Bu geliลmede, taze meyve yฤฑllฤฑk enflasyonundaki azalฤฑลa karลฤฑn, sebze yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 21,39โa yรผkselmesi belirleyici olmuลtur.
Diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda bakliyat, kuruyemiล ve pirinรง fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลler devam ederken son aylarda belirgin olarak artan kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda gerilemiลtir. ฤฐลlenmiล gฤฑda grubunda ise aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ son dรถneme kฤฑyasla daha ฤฑlฤฑmlฤฑ gerรงekleลirken (yรผzde 0,58), baz etkisinin de desteฤiyle iลlenmiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 13,41โe gerilemiลtir (Grafik 9). Bu geliลmelerle taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon azalฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrmรผลtรผr.
Asgari maktu รถzel tรผketim vergisinin Mayฤฑs ayฤฑnda yรผkseltilmesinin bu dรถneme sarkan etkisiyle tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda yรผzde 0,92 oranฤฑnda artmฤฑล, bu grupta yฤฑllฤฑk enflasyon bir miktar yรผkselmiลtir.
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Haziran ayฤฑnda yรผzde 0,69 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 6,17 olmuลtur. Yakฤฑn dรถnemdeki dรถviz kuru gรถrรผnรผmรผne de baฤlฤฑ olarak petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล eฤilimi bu dรถnemde azalmฤฑลtฤฑr.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ ve dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda gerilerken, enerji ve sermaye mallarฤฑ gruplarฤฑnda yรผkselmiล, ara malฤฑnda yataya yakฤฑn seyretmiลtir. Aylฤฑk bazda, enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki gรถrรผnรผme baฤlฤฑ olarak rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ve ham petrol ile gaz imalatฤฑ fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur.
Sermaye mallarฤฑ grubunda motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ile parรงa ve aksesuarlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra makineler dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda fฤฑrฤฑn รผrรผnleri ve unlu mamul fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar etkili olmuลtur.
Ara mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลte demir-รงelik ve ferro alaลฤฑmlar, tekstil ipliฤi, temel kimyasallar ve kรขฤฤฑt รผrรผnleri รถne รงฤฑkarken dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ baลka yerlerde sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmamฤฑล ulaลฤฑm araรงlarฤฑ รถncรผlรผฤรผnde gerilemiลtir. รzetle, Haziran ayฤฑnda รผretici fiyatlarฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk enflasyonu artarken ana eฤilimi yavaลlamฤฑลtฤฑr.”
