TEPAV gece ฤฑลฤฑklarฤฑyla 2019 yฤฑlฤฑnda 81 ilin kiลi baลฤฑ gelirini hesapladฤฑ. 2019 yฤฑlฤฑnda 58 il pozitif bir bรผyรผme yakalarken, 32โsi Tรผrkiyeโnin bรผyรผme hฤฑzฤฑ olan yรผzde 0,9โdan daha hฤฑzlฤฑ bรผyรผdรผ.
TEPAV’dan yapฤฑlan aรงฤฑklamada ลu bilgiler verildi:
“Tรผrkiyeโnin ulusal รถlรงekteki Gayrisafi Yurtiรงi Hasฤฑla (GSYH) istatistikleri, รผรง ayda bir Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan aรงฤฑklanmaktadฤฑr. Her ne kadar son yฤฑllarda il dรผzeyindeki verilerin yayฤฑmlanma sฤฑklฤฑฤฤฑ artsa da bu notun yayฤฑmlandฤฑฤฤฑ tarihte 2019 il dรผzeyi GSYH verileri daha aรงฤฑklanmamฤฑล ve bu verilerin ne zaman aรงฤฑklanacaฤฤฑna dair bir takvim paylaลฤฑlmamฤฑลtฤฑ.
TEPAV’ฤฑn konu ile ilgili raporuna gรถre, geรงmiล yฤฑllarda da yaลanan il dรผzeyindeki veri ihtiyacฤฑnฤฑ takiben TEPAV tarafฤฑndan ilk defa 2016 yฤฑlฤฑnda 81 ilin GSYH deฤerleri gece ฤฑลฤฑklarฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla tahmin edilmiลti. Bu gรผncel รงalฤฑลma iรงin yine gece ฤฑลฤฑklarฤฑyla 81 ilin 1992-2019 dรถnemindeki GSYH deฤerlerini tahmin ettik.
2019 รถzelindeki incelemelerimizde, 2019โda 2018โe kฤฑyasla daha az sayฤฑda ilin yรผksek gelirli iller grubunda yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ tespit ettik. Tรผrkiye, 2000โlerin baลฤฑnda orta-dรผลรผk gelir grubundan orta-yรผksek gelir grubuna sฤฑรงramฤฑลtฤฑ. Son 15 yฤฑlda ise Tรผrkiye yรผksek gelirli รผlke olma hedefine halen ulaลamadฤฑ.
Gece ฤฑลฤฑklarฤฑndan yola รงฤฑkarak 2019 yฤฑlฤฑ iรงin ortaya koyduฤumuz tespitler, Tรผrkiyeโnin yรผksek gelirli รผlke hedefine ulaลabilmesi iรงin bรผyรผmenin ฤฐstanbul ve Kocaeli haricindeki diฤer illere yani Anadolu geneline yayฤฑlmasฤฑ adฤฑna yeni politikalara ihtiyaรง duyulduฤunu gรถsteriyor.
รalฤฑลmada รถne รงฤฑkan bazฤฑ bulgular ลu ลekilde sฤฑralanmaktadฤฑr:
TEPAV ฤฐl Bazฤฑnda Gayrisafi Yurtiรงi Hasฤฑla (GSYH) tahminlerine gรถre 2019 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiyeโnin en bรผyรผk 10 ili ฤฐstanbul, Ankara, ฤฐzmir, Bursa, Kocaeli, Antalya, Konya, Adana, Gaziantep ve Manisa olarak sฤฑralandฤฑ.
2019 yฤฑlฤฑ GSYH tahminlerine gรถre GSYHโsi en dรผลรผk 10 il sฤฑrasฤฑyla Bayburt, Ardahan, Tunceli, Kilis, Gรผmรผลhane, Iฤdฤฑr, Bartฤฑn, Sinop, รankฤฑrฤฑ ve Bingรถl olarak listelendi.
2019 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye nรผfusunun yรผzde 19โu ฤฐstanbulโda ikamet ederken ฤฐstanbul, Tรผrkiye ekonomisinin yรผzde 31โini oluลturmaktadฤฑr.
2019 yฤฑlฤฑnda 81 ilden 58โinin pozitif bir bรผyรผme gerรงekleลtirdiฤini tespit ettik. Buna ek olarak, 58 ilden 32โsi, Tรผrkiyeโnin bรผyรผme hฤฑzฤฑ olan yรผzde 0,9โdan daha hฤฑzlฤฑ bir bรผyรผme gรถsterdi. Diฤer yandan 2019 yฤฑlฤฑnda daralan 23 il incelendiฤinde de kฤฑyฤฑ ลeridi haricindeki Anadolu illerinin รถne รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ tespit ettik.
Tรผrkiye genelinde en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen ilk 10 il sฤฑrasฤฑyla Manisa, Osmaniye, Gaziantep, Ardahan, Hatay, Aฤrฤฑ, Yalova, Kilis, ลanlฤฑurfa ve Muล olarak listelendi.
Tรผrkiye genelinde GSYHโsi en fazla daralan ilk 10 il sฤฑrasฤฑyla Kayseri, Kรผtahya, Aksaray, Kars, Ankara, ลฤฑrnak, Bingรถl, Konya, Elazฤฑฤ ve Tunceli olarak sฤฑralandฤฑ.
Nรผfus deฤerleri de gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda, 2019 yฤฑlฤฑnda kiลi baลฤฑ gelir dรผzeyinde artฤฑล yaลayan tek il รankฤฑrฤฑ oldu.
Kiลi baลฤฑ gelirde en fazla kaybฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ iller Ankara, Kayseri, Aksaray, Nevลehir, Konya, ลฤฑrnak, Kรผtahya, Antalya, Batman ve Karaman olarak sฤฑralandฤฑ.
Tรผrkiye genelinde deฤerlendirildiฤinde 2018โde Tรผrkiyeโnin 6 ili, yรผksek gelir grubundayken enflasyondan arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล TL cinsinden gerรงekleลen sฤฑnฤฑrlฤฑ bรผyรผme/daralma ve dolar karลฤฑsฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ile yรผksek gelirli 6 il arasฤฑnda yer alan Ankara, Bursa, ฤฐzmir ve Tekirdaฤ, 2019 yฤฑlฤฑnda yรผksek gelir grubundan orta-yรผksek gelir grubuna geriledi.
2019 itibarฤฑyla 2 il (ฤฐstanbul ve Kocaeli) yรผksek gelir, 75 il orta-yรผksek gelir ve 4 il (Aฤrฤฑ, Bitlis, ลanlฤฑurfa ve Van) orta-dรผลรผk gelir grubunda yer aldฤฑ.
2019 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiyeโnin kiลi baลฤฑ geliri 9 bin 213 dolar olarak hesaplanฤฑrken, 11 ilin sฤฑrasฤฑyla Kocaeli, ฤฐstanbul, Ankara, Tekirdaฤ, ฤฐzmir, Bursa, Bilecik, Yalova, Eskiลehir, Manisa ve Kฤฑrklareliโnin kiลi baลฤฑ geliri Tรผrkiye ortalamasฤฑnฤฑ geรงti.
Tรผrkiye nรผfusunun sadece yรผzde 21,0โฤฑ yรผksek gelirli illerde ikamet etmektedir. Geri kalan yรผzde 79,0 ise orta gelir dรผzeyindeki illerde ikamet etmektedir.
2019 yฤฑlฤฑnda kiลi baลฤฑ geliri en yรผksek il 15 bin 643 dolar ile Kocaeli iken Kocaeliโni 15 bin 183 dolar ile ฤฐstanbul, 11 bin 498 dolar ile Ankara takip etmektedir. Kiลi baลฤฑ gelirinde deฤer olarak en fazla daralmanฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ il ise 1.212 dolarlฤฑk azalma ile Ankara oldu.
2019 yฤฑlฤฑnda kiลi baลฤฑ geliri en dรผลรผk il olan Aฤrฤฑ, ฤฐstanbulโun beลte biri kadar kiลi baลฤฑ gelire sahiptir.
81 ilin kiลi baลฤฑ gelir performanslarฤฑ daha uzun vadede 1992-2019 dรถneminde incelendiฤinde, 81 ilin 81โinin de kiลi baลฤฑ gelirlerini bu dรถnem iรงerisinde artฤฑrmayฤฑ baลardฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir.
1992โde Kocaeliโnin kiลi baลฤฑ geliri 3 bin 805 dolar iken son 30 yฤฑlda kiลi baลฤฑ gelirini 11 bin 838 dolar artฤฑrarak 15 bin 643 dolara sฤฑรงradฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. Kiลi baลฤฑ gelirlerinde 1992-2019 dรถneminde en fazla artฤฑลฤฑ yakalayan diฤer iller ise ฤฐstanbul, Yalova, ฤฐzmir, Tekirdaฤ, Bilecik, Manisa, Bursa, Ankara ve รanakkale olarak sฤฑralanฤฑrken Ankara, ฤฐzmir ve Manisa haricinde listede genellikle Marmara bรถlgesinin รถne รงฤฑktฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
Kocaeli ve ฤฐstanbul haricindeki 79 ilin orta-gelir tuzaฤฤฑ olarak da adlandฤฑrฤฑlan orta gelir eลiฤini geรงmekte gรผรงlรผk yaลadฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. 79 il arasฤฑnda รถzellikle mevcut kiลi baลฤฑ gelirlerinin orta gelir tuzaฤฤฑ sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ geรงmeye yakฤฑnlฤฑklarฤฑ dolayasฤฑyla Ankara, Tekirdaฤ, ฤฐzmir, Bursa, Bilecik, Yalova, Eskiลehir, Manisa, Kฤฑrklareli ve Antalya bu tuzaktan รงฤฑkmaya en yakฤฑn adaylar olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
