ABD’de 170 milyon kullanıcısı bulunan popüler video uygulaması TikTok’un geleceği üzerindeki kara bulutlar, Beyaz Saray’dan sızan yeni bir anlaşma taslağıyla bir miktar dağılmış görünüyor.
Aylardır süren ve iki küresel güç arasında gerilime neden olan krizde, uygulamanın ABD operasyonlarının yasaklanmasını önleyecek bir yapı üzerinde uzlaşıldığı belirtiliyor. Ancak, bu karmaşık formülün ulusal güvenlik endişelerini ne ölçüde gidereceği Kongre’de şimdiden tartışma konusu oldu.
Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisinin açıkladığı plana göre, TikTok’un ABD varlıkları için yeni bir şirket kurulacak. Bu şirketin yedi kişilik yönetim kurulunda altı Amerikalı yer alırken, TikTok’un Çinli ana şirketi ByteDance sadece bir üye belirleyebilecek.
Bu durum, şirketin kontrolünün büyük ölçüde Amerikalılara geçmesini amaçlıyor. Anlaşmanın hayata geçebilmesi için ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’nin çıkardığı ve Ocak 2025’e kadar satış yapılmazsa yasak öngören yasanın yürürlüğünü bir kez daha erteleyerek Aralık ayına kadar ek süre tanıdı.
Veri güvenliği ve algoritma sorunu masada
Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri, Amerikalı kullanıcı verilerinin güvenliğiyle ilgili. Plana göre, tüm ABD kullanıcı verileri, Amerikalı yazılım devi Oracle tarafından yönetilen bulut altyapısında saklanacak ve bu verilerin ülke dışına çıkarılması engellenecek.
Bu, Washington’un en başından beri en büyük endişesi olan, “Amerikalıların kişisel verilerine Çin’in erişimi” riskini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Bir diğer hassas konu olan içerik öneri algoritması da ABD denetimine giriyor. Yetkili, TikTok algoritmasının “ByteDance’in kontrolü dışında ABD’de güvenli hale getirileceğini, yeniden eğitileceğini ve işletileceğini” belirtti.
Buna göre algoritma, ABD verileriyle yeniden eğitilecek ve analiz edilecek. Bu, Çin’in algoritma üzerinden Amerikan kamuoyunu manipüle edebileceği yönündeki korkulara bir yanıt niteliği taşıyor. Ancak algoritmanın teknolojik temelinin ByteDance’ten lisanslanacak olması, kontrolün ne kadar tam olacağı sorusunu akıllara getiriyor.
Kongre’den itirazlar: “Bu tam bir satış değil”
Beyaz Saray’ın ilerleme olarak sunduğu bu anlaşma, Kongre’de aynı iyimserlikle karşılanmadı. Demokrat Parti milletvekili Frank Pallone gibi isimler, detayların sorunlu olabileceğine dikkat çekiyor.
Pallone, “Çin’in Amerikalıların kişisel verilerine erişmeye devam etmesine izin veremeyiz,” diyerek endişelerini dile getirdi. Temel itiraz noktası ise bu yapının, 2024 tarihli yasanın gerektirdiği “tam bir elden çıkarma” şartını karşılayıp karşılamadığı.
ByteDance‘in yeni kurulacak şirkette %20’den az da olsa bir hisseye ve yönetim kurulunda bir sandalyeye sahip olacak olması, Pekin’in dolaylı etkisinin sürebileceği şüphelerini canlı tutuyor.
Trump’ın TikTok’u kişisel olarak kullanması ve siyasi bir araç olarak görmesi de eleştirileri artırıyor. Dolayısıyla, anlaşma nihai şeklini alana kadar siyasi ve hukuki tartışmaların devam etmesi bekleniyor.
