Tรผrk lirasฤฑnฤฑn gรถrece istikrarlฤฑ, komลu รผlkelerle iliลkilerin ise olumlu seyrettiฤi 2005 yฤฑlฤฑndan baลlayarak รงฤฑkฤฑล seyrine giren lira ile ticaretin payฤฑnda, 2017โden bu yana dramatik dรผลรผล dikkat รงekiyor.
Bader Arslan Dรผnya Gazetesindeki yazฤฑsฤฑnda TL ile ticaretin ayrฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ paylaลtฤฑ. 2000โli yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda ihracatฤฑn sadece yรผzde 1โi TL ile yapฤฑlฤฑrken, bu oran 2009โda yรผzde 2โnin, 2012โde yรผzde 3โรผn, 2014โte yรผzde 4โรผn รผzerine รงฤฑktฤฑ. 2017 rekor yฤฑlฤฑydฤฑ. 164,5 milyar dolara รงฤฑkan ihracatฤฑn 13,2 milyar dolarฤฑ yani yรผzde 8โi TL kullanarak yapฤฑldฤฑ. O yฤฑl kimi aylarda oran yรผzde 10โa ulaลtฤฑ. 2018โde oran aniden geriledi. Toplam ihracat artmasฤฑna raฤmen, TLโnin payฤฑ yรผzde 4โ indi. 2019 ve 2020โde yรผzde 4 civarฤฑnda seyreden TL kullanฤฑm oranฤฑ 2021 ve sonrasฤฑnda daha da dรผลtรผ ve yรผzde 3โรผn altฤฑna indi. Geรงtiฤimiz Nisan ayฤฑnda ise yรผzde 2,4 ile 2011โden sonraki en dรผลรผk dรผzeyine geriledi.
Benzer bir dรถngรผ ithalat tarafฤฑnda da gรถrรผlรผyor. 2000โli yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda ithalatta TL kullanฤฑmฤฑ yok denecek kadar azdฤฑ. 2007โde TLโnin payฤฑ yรผzde 1โin, 2008โde yรผzde 2โnin, 2010โda yรผzde 3โรผn รผzerine รงฤฑktฤฑ. 2016 ve 2017โde yรผzde 7 civarฤฑna kadar yรผkseldikten sonra 20182019 dรถneminde yรผzde 5โe geriledi. 2020โde yeniden yรผkselse de 2021 sonunda hฤฑzla dรผลmeye baลladฤฑ. Geรงtiฤimiz Aralฤฑk ve Ocak aylarฤฑnda ithalatta TLโnin kullanฤฑmฤฑ yรผzde 3,2โye, son 10 yฤฑlฤฑn en dรผzeyine indi. Son aรงฤฑklanan Mayฤฑs ayฤฑ verisinde ise oran yรผzde 4,1 oldu.
Hangisinin ne รถlรงรผde etkili olduฤunu bilemesek de, TL ile ticaretin toplam dฤฑล ticaretteki payฤฑnฤฑn gerilemesinin iki olasฤฑ nedeni var. Birincisi, TLโnin รถngรถrรผlebilirliฤini azalmasฤฑ; Para birimi ne kadar istikrarlฤฑ ve รถngรถrรผlebilir ise ticarette kullanฤฑm imkanฤฑ o denli yรผkselir. TL de รถyle bir paraydฤฑ. Ancak son yฤฑllarda bu รถzelliฤini kaybetti. ฤฐรงeride yabancฤฑ para ve ona endeksli (KKM) mevduatฤฑn payฤฑ TL mevduatฤฑn รผzerinde iken, diฤer รผlkelerde yaลayanlarฤฑn TLโyi tercih etmesini beklememek gerekir.
ฤฐkincisi, komลularฤฑmฤฑzla iliลkilerin gerginleลmesi ya da bu รผlkelerin siyasi/ekonomik durumlarฤฑnฤฑn istikrarsฤฑzlaลmasฤฑ. Suriye ve Mฤฑsฤฑr ile iliลkilerimiz, ฤฐranโa yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle ticaretin zayฤฑf seyretmesi, Rusya-Ukrayna savaลฤฑ TL ile ticareti baskฤฑlayan sebepler arasฤฑnda.
