Donald Trump, zor günler geçiren çip üreticisi Intel ile yapılan anlaşma kapsamında ABD hükümetinin şirketin yüzde 10 hissesini devralacağını duyurdu. Bu açıklama, Trump’ın şirket işlerine yönelik gerçekleştirdiği son olağanüstü müdahale olarak dikkat çekti. Hisseleri yüzde 6’dan fazla değer kazanan Intel, konu hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Bu hamle, Trump’ın şirketin yeni CEO’su Lip-Bu Tan’ın Çinli firmalarla olan ilişkileri nedeniyle istifasını istemesinden sadece birkaç hafta sonra geldi. Bu, hükümetin Intel’e yönelik tutumunda belirgin bir değişiklik olduğunu gösterdi.
Intel’e hükümet desteği ne anlama geliyor?
Bu hamle, SoftBank Group’un sorunlu ABD’li çip üreticisine 2 milyar dolarlık sermaye enjeksiyonu yapmasından hemen sonra gerçekleşti. Analistler, federal desteğin zarar eden üretim işini canlandırmak için şirkete daha fazla zaman tanıyabileceğini belirtti. Ancak şirket, zayıf bir ürün yol haritası ve yeni fabrikalarına müşteri çekme konusunda zorluklar yaşamaya devam ediyor.
Trump, 11 Ağustos’ta Şirket’in CEO’su Lip-Bu Tan ile bir araya gelmiş ve ulusal güvenlik konusunda eşi benzeri görülmemiş bir yaklaşım sergiledi. ABD Başkanı, kritik minerallerin tedarikini güvence altına almak amacıyla, Nvidia ile bir ödeme karşılığı oyun anlaşması ve nadir toprak üreticisi MP Materials ile bir anlaşma da dahil olmak üzere, yarı iletkenler ve nadir topraklar alanında milyarlarca dolarlık hükümet işbirliği için çaba harcadı.
Salı günü Hazine Bakanı Scott Bessent, CNBC’ye yaptığı açıklamada, yönetimin Intel’in Biden dönemindeki CHIPS Yasası’ndan aldığı fonları, şirketin ABD’deki üretim faaliyetlerini istikrara kavuşturmak amacıyla hisse senedine dönüştürmeyi değerlendirdiğini söyledi.
Intel’in karşılaştığı zorluklar
Şirket, iş kollarının tamamında pek çok sorunla boğuştu. Üretim bölümü, PC pazarındaki eski bilgisayar çipi segmentinde Advanced Micro Devices (AMD) ve Qualcomm (QCOM) gibi rakiplerine pazar payını kaptırırken, nakit akışı da durma noktasına geldi. Şirket, yapay zeka yarışında da AMD ve Nvidia’nın (NVDA) çok gerisinde kaldı.
Şirket’in 111 milyar dolarlık piyasa değeri, 2021’deki değerinin yarısından daha az. CEO Lip-Bu Tan, şirketin iş gücünün yüzde 15’ini işten çıkarmak ve Avrupa’da fabrika kurma planlarını rafa kaldırmak zorunda kaldı. Ancak şirket, ABD’nin tek büyük ölçekli ve önde gelen çip üreticisi olması nedeniyle, ülkenin yarı iletken üretimini yeniden ABD’ye taşıma planları için jeopolitik bir öneme sahip.
Trump’ın açıklaması, SoftBank Group’un Intel’e 2 milyar dolarlık yatırım yapacağını duyurduğu hafta geldi. Tüm bunlar, Intel’in önceki CEO Pat Gelsinger tarafından başlatılan zorlu dönüşüm planını sürdürmeye devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Mevcut CEO Lip-Bu Tan, Gelsinger’in orijinal vizyonunu daraltarak, uluslararası fabrikaların inşaatını iptal etti ve Intel’in 20 milyar dolarlık Ohio çip kompleksini daha da erteledi.
Gelecek planları ve rekabet baskısı
Intel, en yeni 18A çip teknolojisini ölçeklendirmeye çalışırken, üçüncü taraf çip üretimi işi için müşterileri çekmekte zorlandı. Şirket, Microsoft (MSFT) ve Amazon (AMZN) ile kendi teknolojisiyle çip üretimi için anlaşmalar imzaladı. Ancak Intel hâlâ üretim işinin en büyük müşterisi. Şirket ayrıca, kendi yapay zeka işinden de faydalanan rakibi AMD’ye karşı sunucu ve istemci bilgisayar pazarında pay kaybetmeyle mücadele etti. Intel, AMD ve Nvidia’ya kıyasla inovasyon eksikliği nedeniyle yapay zeka yarışının fiilen dışında kaldı.
Lip-Bu Tan, 2024’ün sonlarında göreve gelmesinden bu yana, toplam iş gücünün yüzde 15’ini işten çıkarmak da dahil olmak üzere bir dizi önemli maliyet kesintisi uyguladı. Tan, 2024 yılında 18,8 milyar dolarlık yıllık zarar kaydeden ve 1986’dan bu yana ilk kez zarar eden Amerikan çip üreticisi devi yeniden ayağa kaldırmakla görevlendirildi.
