Amerika Birleşik Devletleri’nde bir federal yargıç, eski ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Kaliforniya’da suçla mücadele için orduyu kullanmasını engelledi. Karar, Cumhuriyetçi başkanın Chicago da dâhil olmak üzere daha fazla ABD şehrine asker gönderme tehdidinin hemen ardından geldi. San Francisco’da görev yapan ABD Bölge Yargıcı Charles Breyer, ABD yönetiminin haziran ayında 4.000 Ulusal Muhafız ve 700 aktif görevdeki ABD Deniz Piyadesini Los Angeles’a konuşlandırarak Posse Comitatus Yasası’nı ihlal ettiğine hükmetti. Bu yasa, iç güvenlik için federal askerlerin kullanımını büyük ölçüde kısıtlıyor.
Yargıç Breyer’in kararı, Amerikan tarihinde federal yetkinin sınırlarını belirleyen önemli bir adım olarak değerlendirildi. Mahkeme kararı, Trump’ın federal yetkiyi artırma ve iç huzursuzluklara karşı askerî gücü kullanma eğilimini hukuki olarak sorguladı. Hukuk uzmanları, bu kararın, yürütme organının anayasal yetkilerini aşırıya kaçacak şekilde genişletmesini önlemek için kritik bir emsal oluşturduğunu belirtti.
Trump’ın askerî güç kullanma çabaları hukuki bir darbe aldı
Yargıcın bu kararı, Trump yönetiminin Kaliforniya’da asker kullanmasını engelledi ve ABD topraklarında ordunun rolünü genişletme çabalarına ciddi bir darbe vurdu. Eleştirenler, bu durumun yürütme yetkisini tehlikeli bir şekilde genişleterek askerler ve sıradan vatandaşlar arasında gerginliklere yol açabileceğini belirtiyorlardı. Yargıç Breyer, kararını 12 Eylül’e kadar askıya aldı ve yönetimin karara itiraz etmesi bekleniyor. Ne Pentagon, ne Adalet Bakanlığı ne de Beyaz Saray, yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
Kararın arkasındaki temel hukukî dayanak, Posse Comitatus Yasası’nın, başkanın federal personeli koruma yetkisi gibi belirli istisnalar dışında, iç güvenlikte ordunun kullanılmasını yasaklamasıydı. Kaliforniya Başsavcılığı, Hükümetin Los Angeles’a gönderdiği askerlerin, yasal olarak tanımlanan bu istisnaların ötesinde, doğrudan polis yetkileri kullanarak protestocuları kontrol altına almaya çalıştığını iddia etti. Bu iddia, davayı açanların ana argümanını oluşturdu ve mahkeme kararında etkili oldu.
Yargıcın gerekçesi ve Trump’ın söylemleri
Karar sadece Kaliforniya’daki orduyu kapsadı, ülke genelini değil. Ancak yargıç, Trump’ın Chicago ve diğer şehirlere asker gönderme isteğinin kararını desteklediğini belirtti. Breyer, Trump’ın 27 Ağustos’taki kabine toplantısında, “ülkemizin tehlikede olduğunu düşünürsem, istediğim her şeyi yapma hakkım var” dediğini kaydetti. Donald Trump, büyük çaplı göçmen baskınlarının protestolara yol açmasının ardından, göçmenlik yasalarını uygulayan federal ajanları korumak için Los Angeles’ta askerlere ihtiyaç olduğunu söylemişti. Demokrat Başkan Bill Clinton tarafından yargıçlığa atanan Breyer, federal personelin güvenliğinden endişe duymadan işlerini yapabilmesi gerektiğini belirtti ancak bunu, federal ajanların gittiği her yere askeri birlikler göndermek için bir bahane olarak kullanmanın aşırıya kaçacağını ve Posse Comitatus Yasası’nın amacını boşa çıkaracağını savundu. Bu ifadeler, yargıcın, Trump’ın eylemlerinin yasal çerçeveyi aştığına dair inancını açıkça gösterdi.
Askerlerin kullanımına yönelik iddialar ve savunmalar
Geçen ay üç gün süren duruşmada, Kaliforniya başsavcılığının avukatları, askerlerin güvenlik çemberi oluşturmak ve iki kişiyi gözaltına almak dâhil polis görevlerini yerine getirdiğini ve aslında bu duruma ihtiyaç duyulmadığını kanıtlamaya çalıştı. Avukatlar, Trump yönetimi lehine bir kararın, toplumda ordunun rolünde geniş ve benzeri görülmemiş bir değişime yol açacağı uyarısında bulundu.
Trump yönetimi ise ABD Anayasası’nın, Posse Comitatus Yasası’na istisna olarak başkanların federal personeli ve mülkiyeti korumak için askerleri kullanmasına izin verdiğini savundu. Yönetimin avukatları, askerlerin yalnızca federal ajanları algılanan tehditlerden korumak için hareket ettiklerini ve yasal sınırlar içinde kaldıklarını iddia etti. Duruşma sırasında, protestolar çoktan sona ermiş olmasına rağmen, yönetimin Los Angeles’ta hala birkaç yüz askeri bulunuyordu. Duruşmada sunulan kanıtlara göre, askerler şehir dışındaki esrar tarlalarına yapılan baskınlarda güvenlik için ve göçmenlik ajanlarının bir operasyonu sırasında popüler bir parkta protestoları caydırmak için güç gösterisi olarak kullanıldı. Bu durum, askerlerin kullanım amacına ilişkin ciddi soru işaretleri doğurdu. Yaklaşık 300 Ulusal Muhafız askeri Los Angeles’ta konuşlanmış durumda ve Trump yönetimi, en azından kasım ayına kadar orada kalacaklarını açıkladı.
