ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ve รin Devlet Baลkanฤฑ Xi Jinping arasฤฑnda ticaret savaลฤฑna odaklanan kritik Trump-Xi zirvesi, iki saatten kฤฑsa sรผren gรถrรผลmelerle Perลembe gรผnรผ sona erdi. Gรถrรผลmenin ardฤฑndan her iki lider de ilerleme kaydedilip kaydedilmediฤine dair herhangi bir aรงฤฑklama yapmadฤฑ.
Trump, Xi ile altฤฑ yฤฑl sonra ilk kez yรผz yรผze yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmenin hemen sonrasฤฑnda Gรผney Kore’nin Busan kentindeki Air Force One uรงaฤฤฑna yรถneldi. Uรงaฤa binerken el sallayฤฑp yumruฤunu havaya kaldฤฑran Trump’ฤฑn uรงaฤฤฑ kฤฑsa sรผre sonra havalandฤฑ ve ABD lideri Asya turunu tamamladฤฑ. Yaklaลฤฑk 1 saat 40 dakika sรผren kapalฤฑ kapฤฑlar ardฤฑndaki zirvenin ardฤฑndan Xi de limuzinine binerken gรถrรผntรผlendi.
Trump, Xiโye โsert bir mรผzakereciโ iltifatฤฑnda bulundu
Gรถrรผลme รถncesinde Trump, gรผlรผmseyen Xi’ye el sฤฑkฤฑลฤฑrken onu โรงok sert bir mรผzakereciโ olarak nitelendirerek iltifatta bulundu. ABD lideri, โUzun sรผreli harika bir iliลkiโ รถngรถrerek, โBรผyรผk bir anlayฤฑลa sahip olacaฤฤฑzโ dedi. Xi ise toplantฤฑ baลlamadan รถnce her iki tarafฤฑn her zaman aynฤฑ gรถrรผลte olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kabul etti; ancak โortak ve dostโ olmak iรงin รงaba gรถstermeleri gerektiฤini belirtti.
Xi, โรin ve ABD, bรผyรผk รผlkeler olarak sorumluluklarฤฑ ortaklaลa รผstlenebilir ve iki รผlke ve tรผm dรผnyanฤฑn iyiliฤi iรงin daha bรผyรผk ve somut ลeyler baลarmak iรงin birlikte รงalฤฑลabilirizโ ifadelerini kullandฤฑ. Bu ifadeler, Trump-Xi zirvesinin atmosferinin ne denli gergin baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyordu.
Karลฤฑlฤฑklฤฑ oturan liderlerin yanฤฑnda, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Marco Rubio, Hazine Bakanฤฑ Scott Bessent ve Ticaret Bakanฤฑ Howard Lutnick gibi รผst dรผzey yetkililer yer aldฤฑ. Xi’nin ekibi, kฤฑsa sรผre รถnce Pekin’den geldi; ABD tarafฤฑ ise zaten Gรผney Kore’deydi. รin heyetinde Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Wang Yi, Ticaret Bakanฤฑ Wang Wentao ve Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ He Lifeng yer aldฤฑ.
Nรผkleer silah testi talimatฤฑ ve ticaret gerginlikleri
Gรถrรผลmeden dakikalar รถnce ABD lideri, Pentagon’a รin ve Rusya ile aynฤฑ dรผzeyde nรผkleer silah testlerine baลlamasฤฑ talimatฤฑnฤฑ verdiฤini sรถyledi. Trump, โdiฤer รผlkelerin test programlarฤฑ nedeniyle, Savaล Bakanlฤฑฤฤฑ’na nรผkleer silahlarฤฑmฤฑzฤฑ eลit ลartlarda test etmeye baลlamasฤฑ talimatฤฑnฤฑ verdimโ diye yazdฤฑ. Ayrฤฑca, nรผkleer silah stoklarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan รin’in ABD ve Rusya’nฤฑn โuzak bir รผรงรผncรผsรผโ olduฤunu, ancak โ5 yฤฑl iรงinde eลit hale geleceฤiniโ sรถzlerine ekledi.
Bu aรงฤฑklamalar, Rusya Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin’in, Moskova’nฤฑn nรผkleer kapasiteli, nรผkleer enerjili bir sualtฤฑ insansฤฑz hava aracฤฑnฤฑ baลarฤฑyla test ettiฤini aรงฤฑklamasฤฑndan bir gรผn sonra geldi ve Trump-Xi zirvesi รถncesinde gerilimi artฤฑrdฤฑ.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk iki ekonomisi arasฤฑndaki nadir toprak elementlerinden soya fasulyesine ve liman รผcretlerine kadar her ลeyi kapsayan ticaret kavgasฤฑ, aylardฤฑr piyasalarฤฑ sarsmฤฑล ve tedarik zincirlerini tฤฑkamฤฑลtฤฑ. รst dรผzey yetkililer tarafฤฑndan yapฤฑlan verimli hazฤฑrlฤฑk gรถrรผลmelerinin ardฤฑndan Trump, รarลamba gรผnรผ Gรผney Kore’ye giderken Trump-Xi zirvesinin gerรงekleลeceฤi bรผyรผk bir toplantฤฑda birรงok sorunun รงรถzรผleceฤini sรถyledi.
Zirvede kritik baลlฤฑklar: fentanil ve nadir toprak elementleri
Trump, anlaลmanฤฑn, on binlerce Amerikalฤฑnฤฑn รถlรผmรผne neden olan fentanil ile ilgili รin mallarฤฑna uygulanan %20’lik gรผmrรผk vergisinin dรผลรผrรผlmesini de iรงereceฤini belirtti. Ayrฤฑca, ABD’li รงiftรงiler aรงฤฑsฤฑndan, รin’in Amerikan soya fasulyesi alฤฑmlarฤฑna yeniden baลlayฤฑp baลlamayacaฤฤฑ da Trump iรงin รถnem arz etti. Trump-Xi zirvesinin รถnemli bir konusu da buydu.
Diฤer bir รถnemli konu ise, Pekin’in bu ay aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ nadir toprak elementleri ihracat kontrolleri oldu ve bu durum Trump-Xi zirvesini sorgulatmaya neden oldu. รin, รงeลitli endรผstrilerde sofistike elektronik bileลenler iรงin gerekli olan bu malzemeler รผzerinde neredeyse tekel konumundadฤฑr. Bu kontrol mekanizmasฤฑ, Trump-Xi zirvesinin ana gรผndem maddelerinden biriydi.
Uzmanlar, โEn kolay kazanรงlar, gemiler iรงin liman รผcretlerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ veya tamamen baลkanฤฑn yetkisi altฤฑnda olan fentanil ile ilgili bazฤฑ gรผmrรผk vergilerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ olabilir. รin ise iyi niyetini gรถstermek iรงin daha fazla ABD malฤฑ satฤฑn almayฤฑ kabul edebilirโ deฤerlendirmesini yaptฤฑlar. Bu beklenen ticari hamleler, Trump-Xi zirvesinin sonuรงlarฤฑna yรถnelik iyimserliฤi destekledi.
Toplantฤฑ, Japonya, Avustralya ve Kanada liderlerinin de aralarฤฑnda bulunduฤu 21 รผlkenin katฤฑldฤฑฤฤฑ Asya-Pasifik Ekonomik ฤฐลbirliฤi (APEC) zirvesinin Gyeongju’da dรผzenlenen toplantฤฑsฤฑnฤฑn kenarฤฑnda gerรงekleลti. Trump, 2019’da Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmeyi tekrarlama umudunun suya dรผลtรผฤรผnรผ gรถrdรผ.
Trump-Xi zirvesi, Kuzey Kore konusunun bile gรถlgesinde kaldฤฑฤฤฑ yoฤun bir diplomasi ortamฤฑnda gerรงekleลti. Trump, โรงok uzak olmayan bir gelecekteโ bir araya geleceklerini ve Kuzey ile Gรผney Kore arasฤฑndaki gerilimi โdรผzeltmekโ istediฤini sรถyledi. Ayrฤฑca, Gรผney Kore ile askeri ittifakฤฑn โher zamankinden daha gรผรงlรผโ olduฤunu รถvdรผ ve Seul’e nรผkleer enerjili bir denizaltฤฑ inลa etmesi iรงin yeลil ฤฑลฤฑk yaktฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Gรถrรผลmelerde sรผrpriz bir konu, Xi’nin Tayvan konusunu gรผndeme getirmesi oldu. Pekin’in, รถzerk ada iรงin ABD’nin desteฤini azaltmasฤฑ yรถnรผnde Trump’a baskฤฑ yapabileceฤi spekรผlasyonlarฤฑ ortaya รงฤฑktฤฑ. Tayvan konusunun bu Trump-Xi zirvesinde masaya gelmesi, ikili iliลkilerin รงok boyutlu gerilimini gรถsterdi.
