ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin geçtiğimiz yıl yürürlüğe koyduğu ithalat vergilerinin büyük bir kısmını iptal etmesinin ardından, yeni bir başkanlık kararnamesiyle %10 oranında küresel gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu.
Beyaz Saray’da gazetecilere açıklamalarda bulunan Trump, mahkemenin kararının ardından daha kapsamlı ithalat vergilerinin önünü açabilecek bir dizi yeni soruşturma başlatma sözü verdi.
Cuma günü yapılan açıklamada Trump, Yüksek Mahkeme’nin gümrük vergilerini tamamen geçersiz kılmadığını, yalnızca Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) belirli bir kullanım biçimini hukuka aykırı bulduğunu belirtti.
ABD Başkanı, “Şimdi farklı bir yöne gideceğim, muhtemelen en başından beri gitmem gereken yöne” diyerek ticaret politikasında strateji değişikliğine gittiğini kaydetti.
Trump’ın gümrük vergisi uygulamasında hukuki zemin değişiyor
Başkan, yeni vergi düzenlemesini 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü kapsamında hayata geçireceğini açıkladı. Söz konusu yasal düzenleme, ABD Başkanı’na tek taraflı olarak %15’e kadar temel gümrük vergisi uygulama yetkisi tanıyor.
Ancak bu hükmün uygulanmasında 150 günlük bir süre sınırı bulunuyor. Trump, yeni %10’luk vergi oranının üç gün içinde yürürlüğe girmesini beklediğini ifade etti. Bunun yanı sıra, daha önce Çin’den yapılan ihracat, otomobiller ve metaller üzerine ek yükümlülükler getirmek için kullanılan 301. ve 232. Bölümler kapsamında da ek soruşturmalar başlatılacağını bildirdi.
Bu soruşturmalar devam ederken %10’luk temel verginin uygulanacağını, sürecin sonunda ise bu vergilerin kalıcı hale gelebileceğini işaret eden Trump, özellikle yabancı otomobillere yönelik %15 ile %30 arasında değişen oranlarda vergi artışı planladığını vurguladı.
Yüksek Mahkeme, 3’e karşı 6 oyla aldığı kararda, ABD yönetiminin küresel ölçekteki “mütekabil” vergileri ve fentanil kaçakçılığıyla mücadele gerekçesiyle uygulanan ithalat vergilerini IEEPA yasasına dayandırarak yetkisini aştığına hükmetmişti.
Karara, ABD Başkanı tarafından atanan yargıçlar Neil Gorsuch ve Amy Coney Barrett’ın da çoğunluk safında yer alarak destek vermesi dikkat çekti. Trump, bu isimlerin kararlarını “aileleri için bir utanç” olarak nitelendirerek sert eleştirilerde bulundu.
Mahkeme kararı ayrıca, ithalatçıların geri alabileceği vergi iadelerinin miktarını netleştirmedi. Bu durumun yaklaşık 170 milyar dolarlık bir iade talebine yol açabileceği öngörülüyor; bu rakam, Trump döneminde toplanan toplam vergi gelirinin yarısından fazlasına tekabül ediyor.
Küresel piyasalarda gümrük vergisi ve ekonomik görünüm
Donald Trump, gümrük vergisi programının sadece imalat sanayisini ABD’ye geri getirmek için değil, aynı zamanda stratejik bir dış politika aracı olarak da zorunlu olduğunu savunuyor.
Vergi tehditlerinin, diğer ülkeleri silahlı çatışmaları yatıştırmaya zorladığını ve milyarlarca dolarlık yabancı yatırımı ABD’ye çektiğini iddia eden Trump, ticaret ortaklarıyla müzakerelerin süreceğini ancak bu vergilerin bir koz olarak masada kalacağını belirtti.
Kararın açıklanmasının ardından tahvil faizleri önceki kazançlarını geri verirken, hisse senedi piyasalarında yukarı yönlü hareketler gözlendi. Piyasa analistleri, %10’luk yeni vergi oranının küresel tedarik zincirleri üzerindeki maliyet baskısını artırabileceğini ancak belirsizliğin bir kısmını giderdiğini değerlendiriyor.
