En yรผksek gelir grubunun toplam gelirden aldฤฑฤฤฑ pay %47,5 oldu
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun (TรฤฐK) 2020 yฤฑlฤฑ Gelir ve Yaลam Koลullarฤฑ Araลtฤฑrmasฤฑnฤฑ yayฤฑnladฤฑ. Araลtฤฑrmaya gรถre en yรผksek gelir grubunun toplam gelirden aldฤฑฤฤฑ pay %47,5 oldu.
Gelir ve Yaลam Koลullarฤฑ Araลtฤฑrmasฤฑ 2020 yฤฑlฤฑ sonuรงlarฤฑna iliลkin gelir bilgileri, bir รถnceki takvim yฤฑlฤฑ olan 2019 yฤฑlฤฑnฤฑ referans almaktadฤฑr. Gelir hesaplamalarฤฑnda, hanehalkฤฑ gelirleri hanehalkฤฑ bรผyรผklรผฤรผ ve kompozisyonu dikkate alฤฑnarak eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert gelirine dรถnรผลtรผrรผlmektedir.
Son yapฤฑlan araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑna gรถre; en yรผksek eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert gelirine sahip yรผzde 20’lik grubun toplam gelirden aldฤฑฤฤฑ pay bir รถnceki yฤฑla gรถre 1,2 puan artarak %47,5’e yรผkselirken, en dรผลรผk gelire sahip yรผzde 20’lik grubun aldฤฑฤฤฑ pay 0,3 puan azalarak %5,9’a dรผลtรผ.
Gini katsayฤฑsฤฑ 0,410 olarak tahmin edildi
Gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ eลitsizliฤi รถlรงรผtlerinden olan Gini katsayฤฑsฤฑ, sฤฑfฤฑra yaklaลtฤฑkรงa gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnda eลitliฤi, bire yaklaลtฤฑkรงa gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnda bozulmayฤฑifade etmektedir. En son yapฤฑlan araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑna gรถre Gini katsayฤฑsฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre 0,015 puan artฤฑล ile 0,410 olarak tahmin edildi. Toplumun gelirden en fazla pay alan %20’sinin elde ettiฤi gelirin en az pay alan %20’sinin elde ettiฤi gelire oranฤฑ ลeklinde hesaplanan P80/P20 oranฤฑ 7,4’den 8,0’a, gelirden en fazla pay alan %10’unun elde ettiฤi gelirin en az pay alan %10’unun elde ettiฤi gelire oranฤฑ ลeklinde hesaplanan P90/P10 oranฤฑ ise 13,0’dan 14,6’ya yรผkseldi.
Yฤฑllฤฑk ortalama hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir geliri 69 bin 349 TL oldu
Tรผrkiye’de yฤฑllฤฑk ortalama hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir geliri %15,8 artarak 2020 yฤฑlฤฑ anket sonuรงlarฤฑna gรถre 69 bin 349 TL oldu.
Yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert geliri 33 bin 428 TL oldu
Tรผrkiye’de yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert geliri bir รถnceki yฤฑla gรถre %17,2 artarak 28 bin 522 TL’den 33 bin 428 TL’ye yรผkseldi.
Yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert geliri en yรผksek tek kiลilik hanelerin oldu
Yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert gelirlerinde en yรผksek gelir, geรงen yฤฑla gรถre 5 bin 450 TL artarak 42 bin 712 TL ile tek kiลilik hanehalklarฤฑnฤฑn oldu. รekirdek aile bulunmayan birden fazla kiลiden oluลan hanehalklarฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert geliri 38 bin 141 TL iken tek รงekirdek aileden oluลan hanehalklarฤฑnda bu deฤer 34 bin 577 oldu. En dรผลรผk yฤฑllฤฑk ortalama eลdeฤer kullanฤฑlabilir hanehalkฤฑ fert gelirine sahip hanehalkฤฑ tipi ise 25 bin 889 TL ile en az bir รงekirdek aile ve diฤer kiลilerden oluลan hanehalklarฤฑ oldu.
Toplam gelirden en yรผksek payฤฑ %47,1 ile maaล ve รผcret geliri aldฤฑ
Toplam gelir iรงerisinde en yรผksek payฤฑ, %47,1 ile bir รถnceki yฤฑla gรถre 0,4 puan artan maaล ve รผcret geliri aldฤฑ. ฤฐkinci sฤฑrayฤฑ %21,8 ile รถnceki yฤฑla gรถre 0,1 puanlฤฑk azalฤฑล gรถsteren sosyal transfer geliri alฤฑrken รผรงรผncรผ sฤฑrayฤฑ %17,7 ile 2019 yฤฑlฤฑ anket sonuรงlarฤฑ ile aynฤฑ paya sahip mรผteลebbis geliri oluลturdu.
Tarฤฑm gelirinin mรผteลebbis geliri iรงindeki payฤฑ 2019 yฤฑlฤฑ anket sonuรงlarฤฑna gรถre 1,7 puan azalarak %20,9 olurken, emekli ve dul-yetim aylฤฑklarฤฑnฤฑn sosyal transferler iรงindeki payฤฑ 0,1 puan azalarak %91,7 olarak gerรงekleลti.
En yรผksek yฤฑllฤฑk ortalama esas iล geliri 63 bin 085 TL ile yรผksekรถฤretim mezunlarฤฑnฤฑn oldu
Yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirleri sฤฑrasฤฑyla yรผksekรถฤretim mezunlarฤฑnda 63 bin 085 TL, lise ve dengi okul mezunlarฤฑnda 41 bin 855 TL, lise altฤฑ eฤitimlilerde 32 bin 838 TL, bir okul bitirmeyenlerde 22 bin 936 TL ve okur-yazar olmayan fertlerde 16 bin 785 TL olarak hesaplandฤฑ. Geรงen yฤฑla gรถre yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirinde en yรผksek artฤฑล %25,5 ile bir okul bitirmeyen en dรผลรผk artฤฑล ise %18,8 ile okur-yazar olmayan fertlerde oldu.
Yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirinde en yรผksek artฤฑล %31,0 ile inลaat sektรถrรผnde oldu
Esas iล gelirleri sektรถrel ayrฤฑmda incelendiฤinde; en yรผksek yฤฑllฤฑk ortalama gelirin 46 bin 034 TL ile hizmet sektรถrรผnde, en dรผลรผk yฤฑllฤฑk ortalama gelirin ise 25 bin 263 TL ile tarฤฑm sektรถrรผnde olduฤu gรถrรผldรผ. Bir รถnceki yฤฑla gรถre; yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirinde en yรผksek artฤฑล %31,0 ile inลaat sektรถrรผnde gรถzlenirken, bunu %26,1 ile sanayi sektรถrรผ izledi. Diฤer taraftan hizmet sektรถrรผnde %23,9, tarฤฑm sektรถrรผnde ise %15,8 artฤฑล gรถzlendi.
En yรผksek yฤฑllฤฑk ortalama esas iล geliri 125 bin 698 TL ile iลverenlerin oldu
Yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirleri sฤฑrasฤฑyla iลverenlerde 125 bin 698 TL, รผcretli maaลlฤฑlarda 42 bin 006 TL, kendi hesabฤฑna รงalฤฑลanlarda 33 bin 207 TL ve yevmiyelilerde 17 bin 577 TL olarak hesaplandฤฑ. Geรงen yฤฑla gรถre en yรผksek artฤฑล %31,6 ile iลverenlerde en dรผลรผk artฤฑล ise %19,0 ile yevmiyelilerde oldu.
Esas iลteki durumlarฤฑna gรถre yฤฑllฤฑk ortalama esas iล gelirleri (TL), 2019, 2020
Gรถreli yoksulluk oranฤฑ %15,0 oldu
Toplumun genel dรผzeyine gรถre belli bir sฤฑnฤฑrฤฑn altฤฑnda gelire sahip olan bireyler gรถreli anlamda yoksul sayฤฑlmaktadฤฑr. Eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alฤฑnarak belirlenen yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑna gรถre, yoksulluk oranฤฑ 2020 yฤฑlฤฑnda 0,6 puan artarak %15,0 oldu. Medyan gelirin %60’ฤฑ dikkate alฤฑnarak belirlenen yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑna gรถre yoksulluk oranฤฑ ise son yฤฑlda 0,6 puan artarak %21,9 olarak gerรงekleลti.
Eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert medyan gelirinin %40’ฤฑ dikkate alฤฑnarak belirlenen yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑna gรถre, yoksulluk oranฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre 0,6 puanlฤฑk artฤฑล ile %8,9 olarak gerรงekleลti. Medyan gelirin %70’i dikkate alฤฑnarak belirlenen yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑna gรถre ise yoksulluk oranฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre 0,5 puanlฤฑk artฤฑล ile %29,0 oldu.
Yoksulluk oranฤฑ en dรผลรผk haneler รงekirdek aile bulunmayan haneler oldu
Hanehalkฤฑ tipine gรถre eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alฤฑnarak hesaplanan yoksulluk oranlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda; รงekirdek aile bulunmayan birden fazla kiลiden oluลan hanehalklarฤฑnda yoksulluk oranฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre 0,3 puan artarak %9,5, tek kiลilik hanehalklarฤฑnda bu oran 1,7 puan artarak %10,9 olmuลtur. En az bir รงekirdek aile ve diฤer kiลilerden oluลan hanehalklarฤฑnฤฑn yoksulluk oranฤฑnฤฑn 0,2 puan artarak %18,4, tek รงekirdek aileden oluลan hanehalklarฤฑnฤฑn yoksulluk oranฤฑnฤฑn ise 0,7 puan artarak %14,5 olduฤu gรถrรผldรผ.
Okur-yazar olmayanlarฤฑn %26,7’si, yรผksekรถฤretim mezunlarฤฑnฤฑn ise %3,2’si yoksul
Eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert medyan gelirinin %50’si dikkate alฤฑnarak hesaplanan yoksulluk oranฤฑna gรถre; okur-yazar olmayan fertlerin %26,7’si, bir okul bitirmeyenlerin %25,7’si yoksul iken, bu oran lise altฤฑ eฤitimlilerde %14,0, lise ve dengi okul mezunlarฤฑnda ise %8,3 oldu. Yรผksekรถฤretim mezunlarฤฑ ise %3,2 ile en dรผลรผk yoksulluk oranฤฑnฤฑn gรถzlendiฤi grup oldu.
Maddi yoksunluk oranฤฑ %27,4 oldu
Finansal sฤฑkฤฑntฤฑda olma durumunu ifade eden maddi yoksunluk; รงamaลฤฑr makinesi, renkli televizyon, telefon ve otomobil sahipliฤi ile ekonomik olarak beklenmedik harcamalarฤฑ yapabilme, evden uzakta bir haftalฤฑk tatil masrafฤฑnฤฑ karลฤฑlayabilme, kira, konut kredisi ve faizli borรงlarฤฑ รถdeyebilme, iki gรผnde bir et, tavuk, balฤฑk iรงeren yemek yiyebilme ve evin ฤฑsฤฑnma ihtiyacฤฑnฤฑ karลฤฑlayabilme durumu ile ilgili hanehalklarฤฑnฤฑn algฤฑlarฤฑnฤฑ yansฤฑtmaktadฤฑr.
Yukarฤฑda belirtilen dokuz maddenin en az dรถrdรผnรผ karลฤฑlayamayanlarฤฑn oranฤฑ olarak tanฤฑmlanan ciddi maddi yoksunluk oranฤฑ 2019 yฤฑlฤฑnda %26,3 iken 2020 yฤฑlฤฑ anket sonuรงlarฤฑnda 1,1 puan artarak %27,4 olarak gerรงekleลti.
Sรผrekli yoksulluk oranฤฑ %13,7 oldu
Dรถrt yฤฑllฤฑk panel veri kullanฤฑlarak hesaplanan sรผrekli yoksulluk oranฤฑ, eลdeฤer hanehalkฤฑ kullanฤฑlabilir fert medyan gelirinin %60’ฤฑna gรถre son yฤฑlda ve aynฤฑ zamanda รถnceki รผรง yฤฑldan en az ikisinde de yoksul olan fertleri kapsamaktadฤฑr. Buna gรถre, 2020 yฤฑlฤฑ anket sonuรงlarฤฑnda sรผrekli yoksulluk oranฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre 1,0 puan artarak %13,7 oldu.
Kendilerine ait bir konutta yaลayanlarฤฑn oranฤฑ %57,8 oldu
Oturulan konuta sahip olanlar geรงen yฤฑla gรถre 1,0 puan azalarak 2020 yฤฑlฤฑnda %57,8 hesaplanฤฑrken, kirada oturanlarฤฑn oranฤฑ %26,2, lojmanda oturanlarฤฑn oranฤฑ %1,2, kendi konutunda oturmayฤฑp kira รถdemeyenlerin oranฤฑ ise %14,7 olarak gerรงekleลti.
Konutun izolasyonundan dolayฤฑ ฤฑsฤฑnamama en รงok karลฤฑlaลฤฑlan konut ve รงevre problemi oldu
Kurumsal olmayan nรผfusun %36,7’si konutunda izolasyondan dolayฤฑ ฤฑsฤฑnma sorunu, %34,7’si sฤฑzdฤฑran รงatฤฑ, nemli duvarlar, รงรผrรผmรผล pencere รงerรงeveleri vb. problemleri yaลarken %22,6’sฤฑ trafik veya endรผstrinin neden olduฤu hava kirliliฤi, รงevre kirliliฤi veya diฤer รงevresel sorunlarla karลฤฑlaลtฤฑ.
Taksit รถdemeleri veya borรงlarฤฑ olanlarฤฑn oranฤฑ %58,3 oldu
Geรงen yฤฑla gรถre konut alฤฑmฤฑ ve konut masraflarฤฑ dฤฑลฤฑnda borรง veya taksit รถdemesi olanlarฤฑn oranฤฑ 12,8 puan azalarak %58,3 oldu. Nรผfusun %7,0’ฤฑna bu รถdemeler yรผk getirmezken %18,8’ine รงok yรผk getirdi. Hanelerin %59,3’รผ evden uzakta bir haftalฤฑk tatil masraflarฤฑnฤฑ, %37,3’รผ iki gรผnde bir et, tavuk ya da balฤฑk iรงeren yemek masrafฤฑnฤฑ, %32,2’si beklenmedik harcamalarฤฑ, %20,3’รผ evin ฤฑsฤฑnma ihtiyacฤฑnฤฑ, %58,0’ฤฑ eskimiล mobilyalarฤฑn yenilenmesini ekonomik olarak karลฤฑlayamadฤฑฤฤฑnฤฑ beyan etti.
