Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu Baลkanฤฑ Prof. Dr. Sait Erdal Dinรงer, TรฤฐK’in “yaลam maliyeti hesaplayan bir kurum olmadฤฑฤฤฑnฤฑ” sรถyledi. Dรผnya Gazetesi’nden Maruf Buzcugil’e konuลan Dinรงer, kamuoyunda en รงok sorulan โaรงฤฑklanan enflasyon ile hissedilen enflasyon arasฤฑndaki neden kaynaklanฤฑyorโ sorunu โbiz yaลam maliyetini deฤil enflasyonu รถlรงรผyoruzโ diye aรงฤฑkladฤฑ.
TรฤฐKโin yaลam maliyeti hesaplayan bir kurum olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, Eurostat รงerรงevesi dahilinde, onlara aรงฤฑk olacak ลekilde enflasyon hesapladฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Dinรงer, โYaลam Maliyeti Endeksiโ adฤฑyla รถzel kapsamlฤฑ yeni bir endeks รผzerinde รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ:
Bizim birinci รถnceliฤimiz kurumun itibarฤฑnฤฑ en รผst dรผzeye รงฤฑkarmak. 4 bin personelin bulunduฤu bir kurumda, 81 il ve 225 ilรงede faaliyet gรถsteren, รงoฤu zaman haksฤฑz ithamda bulunulan kurumun itibarฤฑnฤฑ en รผst dรผzeye รงฤฑkarmakla yรผkรผmlรผyรผz. Tamamen bilimsel yรถntemler, Eurostatโฤฑn standartlarฤฑ doฤrultusunda รผlkemize hizmet etmek ve bu hizmetimizi verirken de en doฤru, gรผvenilir bilgiyi รผretmek amacฤฑmฤฑz. Dรผnya Bankasฤฑ, Eurostat gibi bu uluslararasฤฑ kuruluลlara, tabiri caizse gรถbekten baฤlฤฑyฤฑz. Kurumlardan ayrฤฑ hareket etme ลansฤฑmฤฑz yok. Tamamen ลeffaf olarak bรผtรผn verilerimiz, yรถntemlerimiz standartlara baฤlanmฤฑล, bunlarla ilgili รงalฤฑลmalarฤฑ iliลki iรงinde yรผrรผtรผyoruz.
‘Halkฤฑn enflasyonu kiลiden kiลiye deฤiลir’
Halk enflasyonu, bรผtรผn dรผnyada tartฤฑลฤฑlฤฑyor. Hissedilen enflasyon, bรผtรผn dรผnyada farklฤฑ bir kavramdฤฑr. ฤฐnsanlar hep kendi hissettikleri enflasyonu en son aldฤฑฤฤฑ ve daha sฤฑk tรผkettiฤi รผrรผnlere bakฤฑyor. Enflasyonda iki tane รถlรงรผ var. Ya enflasyona odaklanฤฑrsฤฑnฤฑz ya da eลya maliyetine odaklanฤฑrsฤฑnฤฑz. Biz enflasyonu รถlรงรผyoruz. Halkฤฑn enflasyonu kiลiden kiลiye deฤiลir. Biz tamamen Eurostat kurallarฤฑna baฤlฤฑyฤฑz.
Aslฤฑnda iki amacฤฑ var bunun. Birincisi Merkez Bankasฤฑ para politikasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olacak, karar vericilerin, fiyat geliลmelerini yorumlayabileceฤi rakamฤฑ รผretmek, ikincisi uluslararasฤฑ hesaplara yardฤฑmcฤฑ olmak.
Bunun iรงin de sabit bir sepet yapฤฑyoruz. Tanฤฑmlarฤฑmฤฑz, iลyerlerimiz, kalitemiz sabit. Yฤฑl boyunca bu sabit tanฤฑmlar รผzerinden gidiyoruz. ฤฐkincisi sepetimizin aฤฤฑrlฤฑk sistemi var. Bu aฤฤฑrlฤฑk sistemi, her ลeyi algฤฑyฤฑ deฤiลtirebiliyor. Algฤฑdan kastฤฑmฤฑz, รถrneฤin bir รงocuฤunuz varsa bebek mamasฤฑndan daha fazla etkileneceksiniz, bezden daha fazla etkileneceksiniz. Bende bu yoksa farklฤฑ ลeylerden etkilenirim.
Ayrฤฑ bir endeks รถzel kapsamlฤฑ gibi dรผลรผnรผlebilir. ลu andaki yapฤฑmฤฑz, herhangi bir gelir grubuna, herhangi bir รงalฤฑลan grubuna gรถre endeks รผretmiyor. Biz 84 milyonu kapsayacak veri รผretiyoruz. Ancak TรRK-ฤฐล endeksi ile bizim alt endeksler, gฤฑda enflasyonu bire bir koreledir.
‘En รงok satฤฑlan รผrรผnden fiyat alฤฑyoruz’
Bunu bugรผn รผrรผn seรงmek lรผksรผne, bire bir sahip deฤiliz. Hanenhalkฤฑ Tรผketim Eฤilimleri Anketiโnden faydalanฤฑyoruz. Sistemi kurduktan sonra, aynฤฑ iลyerine gidip, aynฤฑ tanฤฑmdaki, aynฤฑ marka รผrรผnleri bir yฤฑl boyunca derlemeye รงalฤฑลฤฑyoruz. Fiyat alฤฑnacak iลyerini seรงerken de bรถlgede en รงok ciro yapan yerleri ele alฤฑyoruz. Buralarda da en รงok satฤฑlan รผrรผnleri dahil ediyoruz.
2021 yฤฑlฤฑnda verilerin yรผzde 21โi online olarak barkod sisteminden geldi. Bu oran gฤฑdada yรผzde 50 oldu. 2022 yฤฑlฤฑnda sepetteki barkod hedefimiz yรผzde 50. Gฤฑda tarafฤฑnda ise barkodun payฤฑnฤฑn yรผzde 75 olmasฤฑnฤฑ hedefliyoruz. Yani ลaibeleri ortadan kaldฤฑracaฤฤฑz. Geรงmiล yฤฑllarda, โgece market aรงฤฑlฤฑyor, veri alฤฑnฤฑyorโ gibi aslฤฑ astarฤฑ olmayan yorumlar yapฤฑlฤฑyordu. Bunlar bertaraf edilecek.
