Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK), bu yฤฑlฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤine iliลkin Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑla (GSYH) verilerinde revizyona giderek, mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล zincirlenmiล hacim endekslerine yer verdi.
TรฤฐK’in internet sitesindeki duyuruya gรถre, bu yฤฑlฤฑn 3. รงeyreฤindeki GSYH verilerine iliลkin revizyona gidildi.
รnceki bรผltende GSYH tahmini, sadece zincirlenmiล hacim endeksi iรงin yรผzde 1,8 daralma olarak aรงฤฑklanฤฑrken, revizyonda takvim ile mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล zincirlenmiล hacim endekslerine de yer verildi. Buna gรถre, takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล GSYH zincirlenmiล hacim endeksi bu yฤฑlฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinde yรผzde 0,2 azaldฤฑ. Mevsim ve takvim etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล GSYH zincirlenmiล hacim endeksi ise aynฤฑ dรถnemde yรผzde 2,7 geriledi.
Mal ve hizmet ihracatฤฑndaki daralma ise zincirleme hacim endeksi olarak yรผzde 7’den yรผzde 9,2’ye, ithalattaki artฤฑล ise yรผzde 4,3’ten yรผzde 2,4’e revize edildi.
Duyuruda, 12 Aralฤฑk 2016’da Avrupa Hesaplar Sistemi’ne (ESA-2010) uyumlu GSYH รผรงรผncรผ รงeyrek haber bรผlteni ile mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmayan serilerin yayฤฑmlandฤฑฤฤฑ anฤฑmsatฤฑlarak, mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล serilerin ise “Dรถnemsel Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑla, III. รeyrek Haber Bรผlteni” ile kamuoyunun kullanฤฑmฤฑna sunulduฤu aktarฤฑldฤฑ.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrmanฤฑn, Avrupa Birliฤi ฤฐstatistik Ofisi (Eurostat) tarafฤฑndan รถnerilen ARIMA modeline dayalฤฑ TRAMO-SEATS yรถntemi kullanฤฑlarak gerรงekleลtirildiฤi, yรถntemin uygulanmasฤฑ iรงin Eurostat tarafฤฑndan geliลtirilmiล JDemetra+ yazฤฑlฤฑmฤฑnฤฑn 2.0.0 sรผrรผmรผnรผn kullanฤฑldฤฑฤฤฑ belirtildi. Mevsim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล serilerin ardฤฑลฤฑk dรถnemlerin karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑna, takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล serilerin ise bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemi ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑna imkan verdiฤi ifade edilen duyuruda, ลunlar kaydedildi:
“Uluslararasฤฑ standartlar gereฤince, GSYH hesaplamalarฤฑnda ihracat ve ithalat verileri cif/fob dรถnรผลรผmรผ yapฤฑlarak kullanฤฑlmaktadฤฑr. GSYH hesaplamalarฤฑ yapฤฑlฤฑrken bu dรถnรผลรผm cari fiyatlarda ve bir รถnceki yฤฑl fiyatlarฤฑyla yapฤฑlmฤฑล ancak bir รถnceki yฤฑl fiyatlarฤฑna iliลkin tablolarda cif/fob dรถnรผลรผmรผ olmayan deฤerler sisteme dahil olmuลtur. Bu kapsamda ilgili tablolarda cif/fob dรถnรผลรผmรผ yapฤฑlmฤฑล serilere yer verilmiลtir. Bu durumun, 2009 sonrasฤฑ, sadece ithalat ve ihracat endeks deฤerlerine etkisi olup, GSYH dรผzeyinde cari fiyatlarla ve hacim endeksinde bir etkisi bulunmamaktadฤฑr. Ayrฤฑca, yeni GSYH serisi ile enflasyondan arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล bรผyรผklรผkler iรงin ESA ile uyumlu olarak zincirlenmiล hacim yรถntemi kullanฤฑlmaya baลlanmฤฑลtฤฑr.”
Duyuruda, sรถz konusu serilerin, her yฤฑl bir รถnceki yฤฑl ortalama fiyatlarฤฑyla hesaplama yapฤฑldฤฑktan sonra dengelendiฤi ve bir รถnceki yฤฑlฤฑn cari fiyatlarฤฑyla oranlanarak bรผyรผme oranฤฑnฤฑn รผretildiฤi belirtilen duyuruda, bu oranlarฤฑn endeks รผzerine yansฤฑtฤฑlarak yฤฑllara รถzgรผ endeksler oluลturulduฤu, zincirlenmiล hacim bรผyรผklรผkleri hesaplanฤฑrken yรถntemden baฤฤฑmsฤฑz ortaya รงฤฑkan toplamsallฤฑk sorununun 1998-2009 arasฤฑndaki sektรถrlere iliลkin sadece endeks deฤerleri iรงin makro eลleลtirme (benchmarking) modelleri kullanฤฑlarak dรผzeltildiฤi bildirildi. Duyuruda, bu dรผzeltmenin GSYH dรผzeyinde cari fiyatlarla ve hacim bรผyรผklรผฤรผnde bir etkisinin bulunmadฤฑฤฤฑ bildirildi.
