Bloomberg HT’nin haberine gรถre Tรผrkiyeโnin Avrupa Birliฤiโne ihraรง ettiฤi รงelik rakamlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, ABโnin karbon sฤฑnฤฑrฤฑ uygulamasฤฑnฤฑn รงelik sektรถrรผne maliyetinin yฤฑllฤฑk 436 milyon dolar ile 581 milyon dolar arasฤฑnda olabileceฤi tahmin ediliyor.
Tรผrkiye ฤฐhracatรงฤฑlar Meclisiโnin verilerine gรถre, Tรผrkiye 2020 yฤฑlฤฑnda ABโye yaklaลฤฑk 6,6 milyon ton รงelik ihracatฤฑ gerรงekleลtirdi. ฤฐhraรง edilen miktarฤฑn ne kadarฤฑnฤฑn cevherden รผretim, ne kadarฤฑnฤฑn hurdadan รผretim olduฤu verilerde paylaลฤฑlmazken Bloomberg HT’ye konuลan kaynaklar ABโye ihracatฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ hurdadan รผretilen รงeliฤin oluลturduฤunu dile getirdiler.
Tรผrkiye’deki รงelik รผretiminin yรผzde 75’i hurdadan
Sanayi Bakanlฤฑฤฤฑ ve Tรผrkiye รelik รreticileri Derneฤiโnin raporlarฤฑna gรถre de Tรผrkiyeโdeki รงelik รผretiminin yรผzde 75โini hurdadan รผretim oluลturuyor.
Kardemirโin 2020 yฤฑlฤฑ sรผrdรผrรผlebilirlik raporuna gรถre, cevherden รงelik รผreten ลirketin karbon salฤฑnฤฑmฤฑ รผretilen 1 ton รงelik baลฤฑna 2,3 ton olarak gerรงekleลirken Nature Communicationsโda yayฤฑmlanan bir araลtฤฑrmaya gรถre hurdadan รผretilen 1 ton รงelik baลฤฑna ortalama karbon salฤฑnฤฑmฤฑ yaklaลฤฑk 1 ton seviyesinde bulunuyor.
Tarifelendirme farklฤฑlฤฑฤฤฑ 145 milyon dolar oynatฤฑyor
Stockholm รevre Enstitรผsรผ ฤฐklim ve Politika Ekibi Baลsekreteri Gรถkรงe Mete, CBAMโฤฑn son raporuyla ilgili yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede โKarbon vergisinin รผlke ortalamasฤฑna gรถre mi yoksa her ลirketin kendi salฤฑnฤฑmฤฑna gรถre mi tarifelendirileceฤine bakmak gerekir. รรผnkรผ bazen en temiz รผretici ve en รงok kirleten ลirketler arasฤฑnda รงok fazla fark oluyorโ dedi.
Karbon sฤฑnฤฑrฤฑ uygulamasฤฑnda iki farklฤฑ seรงenek
AB, en son Temmuz ayฤฑnda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ bir raporda ise AB dฤฑลฤฑndan ithal edilen mallar iรงin ithalatรงฤฑlarฤฑn ya sabit bir karbon salฤฑnฤฑmฤฑ deฤeri รผzerinden รถdeme yapmalarฤฑ gerekebileceฤini ya da ลirket bazฤฑnda karbon salฤฑnฤฑmฤฑna gรถre รถdeme yapabileceklerini belirtmiลti.
Buna gรถre, sorumlu ithalatรงฤฑlarฤฑn ithal ettikleri รผrรผnler iรงin รผlkenin karbon salฤฑnฤฑmฤฑ ortalamasฤฑna gรถre maliyetlerini belirlemesi ya da tรผm sorumluluฤu รผstlenerek ithal ettikleri ลirketlerin karbon salฤฑnฤฑmฤฑ rakamlarฤฑnฤฑ denetleyerek bu rakamlar รผzerinde karbon vergisi รถdemeleri gerekecek.
Her iki senaryo iรงin de Tรผrkiyeโdeki รงelik sektรถrรผnรผn karลฤฑlaลabileceฤi karbon salฤฑnฤฑmฤฑ maliyetinin hesaplamasฤฑ ise ลรถyle:
- En az ETS kapsamฤฑnda belirlenen karbon fiyatlarฤฑ kadar vergi รถdeneceฤi varsayฤฑldฤฑฤฤฑnda bu da gรผncel karbon fiyatlarฤฑ รผzerinden bir hesaplama yapฤฑlmasฤฑnฤฑ gerektiriyor.
- ETS kapsamฤฑnda Aralฤฑk vadeli karbon izinlerinin metrik ton baลฤฑna fiyatฤฑ 9 Aฤustos itibariyle 56,66 euro seviyesinde bulunuyor. Kabaca 1 ton karbon salฤฑnฤฑmฤฑ iรงin ลirketlerin รถdemesi gereken para ise 56,66 euro civarฤฑnda.
- Buna gรถre, ihracatฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ oluลturan hurdadan รผretilen 1 ton รงelik baลฤฑna karbon salฤฑnฤฑmฤฑnฤฑn 1 ton civarฤฑnda olduฤu dรผลรผnรผldรผฤรผnde 2020โde ABโye ihraรง edilen 6,6 milyon ton รงelik iรงin gรผncel fiyatlarla karbon salฤฑnฤฑmฤฑnฤฑn maliyeti 436 milyon dolar oluyor.
- Tรผrkiyeโde bรผtรผn รงelik sektรถrรผnรผn cevherden ve hurdadan รผretime gรถre aฤฤฑrlฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล karbon salฤฑnฤฑmฤฑ ortalamasฤฑ ise 1 ton รงelik baลฤฑna 1,33 ton karbon salฤฑnฤฑmฤฑ seviyesinde bulunuyor. Bรถylece sektรถrรผn karbon salฤฑnฤฑmฤฑ ortalamasฤฑna gรถre de ihraรง edilen 6,6 milyon ton รงeliฤin karbon salฤฑnฤฑmฤฑ maliyeti 581 milyon dolar seviyesinde oluyor.
En az yerel รผreticiler kadar karbon vergisi รถdenecek
AB ise 2026 yฤฑlฤฑnda uygulamaya koyulacak Sฤฑnฤฑrda Karbon Dรผzenleme Mekanizmasฤฑ (CBAM) kapsamฤฑnda ilk olarak รงimento, รงelik, demir, gรผbre ve alรผminyum gibi sektรถrlere karbon fiyatlamasฤฑ uygulanacaฤฤฑnฤฑ vurgulamฤฑลtฤฑ.
AB, CBAM ile ihracatรงฤฑlarฤฑn Euro bรถlgesinde uygulanan ETS kapsamฤฑnda yerel รผreticilerin รถdediฤi karbon fiyatlarฤฑyla aynฤฑ fiyatlarฤฑ รถdemesi gerektiฤini aรงฤฑk bir ลekilde belirtirken, karbon sฤฑzฤฑntฤฑsฤฑnฤฑ รถnlemek iรงin AB iรงerisinde รผretilen ve ithal edilen รผrรผnler arasฤฑnda eลit muamelenin olacaฤฤฑnฤฑ taahhรผt ediyor.
Karbon kontratlarฤฑnฤฑn fiyatฤฑ bedava izinlerin azalmasฤฑyla artabilir
Fakat burada dikkat edilmesi gereken ise ileride ETS kapsamฤฑnda karลฤฑlaลฤฑlabilecek karbon fiyatlarฤฑnฤฑn รผssel bir ลekilde artma ihtimali oluyor. AB, ETS sistemini kurduฤunda karbon izinlerinin yรผzde 80โini bedava olarak verirken bu izinlerin oranฤฑ her yฤฑl azalarak 2020 yฤฑlฤฑnda yรผzde 30โa geriledi. Bu bedava olan izinlerin belirli bir sรผreden sonra tamamen ortadan kalkmasฤฑ bekleniyor.
Bedava izinlerin azalmasฤฑ piyasada sฤฑnฤฑrlฤฑ sayฤฑda bulunan karbon izin kontratlarฤฑna talebi artฤฑrarak bu kontratlarฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkseletebilir. Bu da CBAM kapsamฤฑnda belirtilen taban fiyat pratiฤi iรงin de fiyatlarฤฑn artmasฤฑ anlamฤฑna gelebilir.
