Ankara ile Avrupa arasฤฑnda Avrupa Konseyi cephesinde siyasi krizin eลiฤinden dรถnรผldรผ. Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) tarafฤฑndan hazฤฑrlanan โTรผrkiyeโde Demokratik Kurumlarฤฑn ฤฐลleyiลiโ baลlฤฑklฤฑ rapor ve karar tasarฤฑsฤฑna, Tรผrkiyeโnin siyasi denetime alฤฑnmasฤฑ iรงin verilen bir รถnerge son anda reddedildi. รnergenin kabulรผ halinde Ankaraโnฤฑn AKPMโdeki heyetini รงekmesi ve bรถylelikle Tรผrkiyeโnin, รผyesi olduฤu Avrupa Konseyi ile derin bir krize girmesi gรผndemdeydi.
Tรผrkiye, hukuki ve siyasi yรผkรผmlรผlรผklerini getiremez hale geldi
AKPM’nin Tรผrkiye raportรถrleri, Norveรงli parlamenter Ingebjorg Godskesen ve Sฤฑrp parlamenter Nataลa Vuรงkoviรง tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapor ve beraberindeki karar metninde, son zamanlardaki siyasi geliลmelerden รถtรผrรผ Tรผrkiyeโnin, Avrupa Konseyi รผyeliฤinden kaynaklanan siyasi ve hukuki yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getiremez bir รผlke haline geldiฤi ve demokratik kurumlarฤฑn iลleyiลini tehdit ettiฤi mesajฤฑ veriliyor.
Deutsche Welle’den Kayhan Karaca’nฤฑn haberine gรถre; AKPMโnin Strasbourgโdaki genel kurulunda tartฤฑลฤฑlan karar tasarฤฑsฤฑ 24โe karลฤฑ 96 oyla kabul edildi, oylamada 10 parlamenter de รงekimser kaldฤฑ. Oylama sฤฑrasฤฑnda AKPMโnin AKPโli รผyeleri tarafฤฑndan sunulan deฤiลiklik รถnergelerinin hiรงbiri kabul gรถrmedi.
Basฤฑn รถzgรผrlรผฤรผ, dokunulmazlฤฑklar ve terรถrle mรผcadele
Karar metninde bรผyรผk รถlรงรผde Gรผneydoฤuโda terรถrle mรผcadele, milletvekili dokunulmazlฤฑฤฤฑ, basฤฑn รถzgรผrlรผฤรผ ve hukuk devleti konularฤฑ รถn plana รงฤฑkarฤฑldฤฑ. Tรผrkiyeโde son zamanlarda ifade ve medya รถzgรผrlรผkleriyle ilgili geliลmeler, hukuk devletinin erozyona uฤramasฤฑ, insan hakkฤฑ ihlalleri ve Gรผneydoฤuโdaki terรถrle mรผcadele operasyonlarฤฑnฤฑn โdemokratik kurumlarฤฑn iลleyiลiโ konusunda ciddi ลรผpheler uyandฤฑrdฤฑฤฤฑ not edildi. Kararda, โDรถrt bakan ve Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn oฤlu hakkฤฑndaki 17-25 Aralฤฑk 2013 tarihli yolsuzluk iddialarฤฑ ulusal politik sรผreรงlerle ilgili deฤiลikliklerin baลlangฤฑรง noktasฤฑ olduโ ifadesine yer verildi.
Dokunulmazlฤฑklarฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ
Dokunulmazlฤฑklarฤฑ kaldฤฑrฤฑlan milletvekillerine yรถnelik yargฤฑ sรผrecinin, โAvrupa Konseyi normlarฤฑ ve ifade รถzgรผrlรผฤรผne saygฤฑ รงerรงevesinde sรผrdรผrรผlmesiโ istendi. Tรผrkiyeโnin son yฤฑllarda IลฤฐD, PKK ve TAK gibi terรถr รถrgรผtlerinin saldฤฑrฤฑlarฤฑna maruz kaldฤฑฤฤฑ ve terรถrle mรผcadele etmesi gerektiฤi belirtilmekle birlikte, bu mรผcadelenin โuluslararasฤฑ hukuk ve orantฤฑlฤฑlฤฑk ve gereklilik ilkesine uygun ลekilde yรผrรผtรผlmesiโ gรถrรผลรผ kaydedildi. Ankaraโdan terรถrle mรผcadeleyle ilgili yasal mevzuatฤฑnฤฑ AฤฐHM iรงtihadฤฑ ฤฑลฤฑฤฤฑnda Avrupa normlarฤฑna uyarlamasฤฑ talep edildi. PKKโya โterรถr eylemlerine son verme ve silah bฤฑrakmaโ รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑlan kararda, ลiddetin tฤฑrmanmasฤฑnฤฑ รถnlemek amacฤฑyla โtรผm taraflardanโ siyasi yolla รงรถzรผm aramalarฤฑ istendi.
Medya รผzerindeki baskฤฑya kฤฑnama
Karar metninde, Tรผrkiyeโde medya ve gazeteciler รผzerindeki baskฤฑ da kฤฑnandฤฑ. โGazeteciler ve basฤฑn organlarฤฑna yรถnelik saldฤฑrฤฑlar, mรผlkiyet hakkฤฑna aykฤฑrฤฑ biรงimde medyalara el konulmasฤฑ, gazeteciler รผzerindeki baskฤฑlar ve sadece iลini yapan gazetecilerin cezalandฤฑrฤฑlmasฤฑ otosansรผre yol aรงmaktadฤฑrโ ifadeleri kullanฤฑldฤฑ.
Kararda, Tรผrk Ceza Kanunu’nun Cumhurbaลkanฤฑna Hakaretle ilgili 299 ve Tรผrk Millet ve Devletini Aลaฤฤฑlamaโyla ilgili 301โinci maddelerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ talep edildi.
“Yargฤฑ, yรผrรผtmenin kontrolรผne girdi”
โYargฤฑnฤฑn yรผrรผtmenin kontrolรผne girdiฤiโ mesajฤฑ da verilen kararda, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn bir Anayasa Mahkemesi kararฤฑna saygฤฑ duymayacaฤฤฑna iliลkin ifadeleri รถrnek gรถsterildi.
Karar metni oylanฤฑrken bir grup Fransฤฑz ve Ermeni parlamenter tarafฤฑndan, Tรผrkiyeโnin AKPMโde siyasi denetime alฤฑnmasฤฑ iรงin verilen รถnerge son anda reddedildi. Tรผrkiye AKPMโnin denetim sรผrecinden Haziran 2004โte รงฤฑkarฤฑlฤฑp, โpost-monitoingโ adฤฑ verilen denetim sonrasฤฑ sรผrece dahil edilmiลti.
Bu karar Ankaraโnฤฑn AB ile katฤฑlฤฑm mรผzakerelerine baลlamasฤฑnda รถnemli rol oynamฤฑลtฤฑ. AKPMโnin denetim mekanizmasฤฑyla, bu sรผreรงteki รผlkelerin Avrupa standartlarฤฑnda demokrasi, insan haklarฤฑ ve hukuk devletiyle ne derece uyumlu olduklarฤฑ รถlรงรผlรผyor.
Markar Esayan: Rapor belli bir medya ve HDP etkisinde hazฤฑrlanmฤฑล
Kararฤฑ DW Tรผrkรงeโye deฤerlendiren AKPM รผyesi, AKP milletvekili Markar Eseyan, raportรถrlerin โbelli bir medyanฤฑn ve HDPโnin etkisinde kalarak rapor hazฤฑrladฤฑklarฤฑnฤฑโ savundu. Eseyan, โBu rapor รผzerinden Avrupa Konseyiโnde Tรผrkiyeโye karลฤฑ bir kumpas hazฤฑrlandฤฑ. Birleลik Sol Grup, Ermenistanlฤฑlar, HDP ve PKK bu raporu Tรผrkiyeโyi denetime sokmak, karantinaya almak iรงin kullanmaya รงalฤฑลtฤฑlar. Amaรงlarฤฑ Tรผrkiyeโyi cezalandฤฑrmnaktฤฑโ ลeklinde konuลtu. Eseyan, โTรผrkiye denetime alฤฑnmฤฑล olsaydฤฑ muhtemelen Avrupa Konseyiโnden รงekilecektik. Tรผm Avrupa kurumlarฤฑyla krize yuvarlanacaktฤฑk. Buna dair bir tuzaktฤฑ bu. Fakat saฤduyu galip geldiโ ifadelerini kullandฤฑ.
Ertuฤrul Kรผrkรงรผ: Avrupa suskunluฤa son verdi
AKPM’nin HDP’li รผyelerinden Ertuฤrul Kรผrkรงรผ, kararฤฑ โAvrupaโnฤฑn Tรผrkiyeโde olup bitenler karลฤฑsฤฑndaki suskunluฤuna son vermesiโ olarak gรถrdรผฤรผnรผ sรถyledi. Kararla birlikte Tรผrkiyeโye โรงok ciddi uyarฤฑ gรถnderildiฤini ve Tรผrk hรผkรผmetinin bu uyarฤฑyฤฑ doฤru yorumlamasฤฑnฤฑ รผmit ettiฤiniโ ifade eden Kรผrkรงรผ, Avrupaโnฤฑn โTรผrkiyeโyi istiyoruz ama faลist bir Tรผrkiye istemiyoruzโ mesajฤฑ verdiฤi gรถrรผลรผnรผ savundu.
AKPM gelecek yฤฑl hazฤฑrlayacaฤฤฑ kapsamlฤฑ bir raporla Tรผrkiyeโnin denetim sonrasฤฑ sรผreรงten รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ, bu sรผreรงte tutulmaya devam edilmesi veya denetim sรผrecine geri alฤฑnmasฤฑnฤฑ kararlaลtฤฑracak. AKPM raportรถrlerinin bu amaรงla bu yฤฑl Kasฤฑm ayฤฑnda Tรผrkiyeโyi ziyaret etmeleri รถngรถrรผlรผyor.
